Không đến nơi khác, 26 tàu chở gạo của Việt Nam tiến thẳng đến cảng Philippines, nước mua nhiều gạo nhất toàn cầu

9 ngày đầu tháng 3, các tàu chở gạo của Việt Nam chủ yếu đến Philippines, xung đột Trung Đông tác động đến thị trường gạo thế nào?

Theo bản tin mới nhất của Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), từ ngày 1/3 - 9/3/2026 có 26 tàu vào các cảng TP.Hồ Chí Minh và Mỹ Thới xếp hàng xuất khẩu gạo với số lượng dự kiến 164.750 tấn gạo các loại. Đáng chú ý, toàn bộ 26 tàu này đều hướng đến cảng của Philippines.

Số liệu của Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho thấy, tính đến ngày 9/3/2026, tại các tỉnh, thành phố vùng ĐBSCL, vụ đông xuân 2025-2026 đã xuống giống được 1,238 triệu ha, đạt 98,16% diện tích kế hoạch, đã thu hoạch được khoảng 357.000ha, năng suất khoảng 66,87 tạ/ha, sản lượng ước đạt 2,387 triệu tấn lúa.

Vụ hè thu 2026 xuống giống sớm với diện tích 75.000 ha/1,243 triệu ha, chiếm tỷ lệ 6% diện tích kế hoạch.

Theo số liệu tổng hợp, lượng xuất khẩu gạo của Việt Nam từ ngày 1/2 đến 28/2/2026 đạt 621.837 tấn, trị giá 284,536 triệu USD, so với cùng kỳ năm 2025 giảm 10,75% về số lượng và giảm 20,59% về trị giá. Lũy kế xuất khẩu gạo đến 28/2/2026 đạt 1,273 triệu tấn, trị giá 594,095 triệu USD, so với cùng kỳ 2025 tăng 3,49% về số lượng và giảm 11,94% về trị giá.

Báo cáo giám sát mùa vụ tháng 3/2026 của Hệ thống Thông tin Thị trường Nông nghiệp (AMIS) cho thấy, tình hình sản xuất lúa toàn cầu nhìn chung vẫn thuận lợi ở hầu hết các vùng sản xuất chính. Thị trường gạo toàn cầu năm 2025/26 dự kiến sẽ tiếp tục được cung cấp đầy đủ, với sản lượng kỷ lục, tỷ lệ tiêu dùng cao hơn và mức dự trữ thoải mái.

Theo Báo cáo cập nhật về giá gạo của Tổ chức Nông - Lương Liên Hợp quốc (FAO), giá gạo toàn cầu chỉ tăng nhẹ trong tháng 2 năm 2026. Giá gạo Japonica tăng 3,7%, được hỗ trợ bởi nhu cầu mạnh mẽ đối với gạo Calrose từ các nhà mua hàng ở Viễn Đông và nguồn cung theo mùa khan hiếm hơn ở Việt Nam.

Giá gạo thơm tăng 1,8%, chủ yếu do giá gạo basmati tăng mạnh ở Pakistan trong bối cảnh các giao dịch với các nhà mua hàng ở Trung Đông và nhu cầu trong nước. Ngược lại, chỉ số gạo nếp giảm 1,8% do nhu cầu mua yếu.

Căng thẳng leo thang liên quan đến Iran xung quanh eo biển Hormuz, nơi vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu mỏ toàn cầu đang làm gián đoạn giao thông tàu chở dầu và đẩy giá năng lượng lên cao. Xung đột này cũng đe dọa hành lang vận chuyển phân bón toàn cầu vì gần 1/3 lượng phân bón nitơ bao gồm urê và amoniac được vận chuyển qua eo biển Hormuz.

Khi nông dân Bắc bán cầu bước vào mùa gieo trồng cao điểm, bất kỳ sự gián đoạn kéo dài nào cũng có thể làm tăng mạnh chi phí đầu vào nông nghiệp và làm khan hiếm phân bón toàn cầu.

Theo nhận định của VFA, các quốc gia vùng Vịnh, nơi nhập khẩu khoảng 80-90% lương thực, đặc biệt dễ bị tổn thương vì phần lớn nguồn cung của họ đi qua eo biển Hormuz. Bất kỳ sự gián đoạn kéo dài nào cũng có thể gây áp lực lên chuỗi cung ứng phục vụ khoảng 50 triệu người và bộc lộ sự phụ thuộc nặng nề của khu vực vào một tuyến đường hàng hải duy nhất.

Philippines nới lỏng các quy định thu mua lúa

Cũng theo bản tin của VFA, Cơ quan Lương thực Quốc gia Philippines (NFA) đã nới lỏng các quy định thu mua lúa trước thời điểm cao điểm thu hoạch vụ khô, nhằm giúp nông dân dễ dàng bán lúa cho chính phủ hơn.

Theo Manila Times, cơ quan này phối hợp với Bộ Nông nghiệp Philippines đã nới lỏng các yêu cầu kỹ thuật như giới hạn độ ẩm và tiêu chuẩn kiểm tra sâu bệnh, hiện chỉ yêu cầu hạt lúa “không có sâu bệnh nhìn thấy được”.

Biện pháp này được kỳ vọng sẽ giảm số lô hàng bị từ chối và giúp nhiều nông dân đủ điều kiện bán cho chương trình thu mua của chính phủ hơn. Tuy nhiên, giá thu mua vẫn giữ nguyên ở mức 17 peso/kg đối với lúa ướt và 21 peso/kg đối với lúa khô. 

Đáng chú ý, mới đây, Bộ Nông nghiệp Philippines (DA) kêu gọi người dân Philippines không lạm dụng chương trình gạo trợ giá của Chính phủ, cảnh báo rằng tình trạng đông đúc bất thường tại các điểm phân phối đang tạo ra ấn tượng sai lầm về tình trạng thiếu hụt nguồn cung.

Bộ trưởng Nông nghiệp Francisco P. Tiu Laurel Jr. trấn an người hưởng lợi rằng lượng gạo dự trữ vẫn đầy đủ, Cơ quan Lương thực Quốc gia (NFA) đang liên tục xay xát lúa để bổ sung lượng hàng. “Chúng tôi hiểu rằng cuộc xung đột ở Trung Đông đang gây lo lắng cho nhiều người dân Philippines, đặc biệt là những người thuộc các tầng lớp dễ bị tổn thương,” ông Tiu Laurel nói - “Nhưng hành động trong hoảng loạn chỉ làm tình hình thêm tồi tệ. Chúng ta có đủ lượng gạo dự trữ và một vụ mùa bội thu.”

Bộ Nông nghiệp (DA) đã đưa ra lời kêu gọi này sau khi xuất hiện các báo cáo cho rằng một số nhóm đang cố gắng thao túng các điểm phân phối, làm dấy lên suy đoán rằng nguồn cung đang cạn kiệt. Chủ tịch Công ty TNHH Nhà nước về Thực phẩm (FTI), ông Joseph Lo, cho biết tình trạng ùn tắc giao thông – đặc biệt là bên ngoài trụ sở DA ở thành phố Quezon làm gia tăng lo lắng cho những người được hưởng lợi, mặc dù nguồn cung vẫn còn.

Tuy nhiên, ông thừa nhận rằng khả năng hậu cần và kho chứa hạn chế số lượng người tiêu dùng có thể được phục vụ mỗi ngày.

Để đảm bảo công bằng và ngăn ngừa tích trữ, mỗi người hưởng lợi trong chương trình P20 của Philippines được phép mua tối đa 10 kg gạo/ngày, nhưng không vượt quá mức phân bổ hàng tháng của họ. Các đối tượng hưởng lợi chính bao gồm người cao tuổi, người khuyết tật, các gia đình nghèo, cha mẹ đơn thân, nông dân, ngư dân, người lao động có mức lương tối thiểu và công nhân vận tải công cộng.

×