Kiểm toán 9 Tập đoàn, Tổng Công ty Nhà nước: Chỉ rõ "lỗ hổng" trong quản lý tài sản

Có lợi nhuận, nhưng còn nhiều hạn chế

Theo báo cáo tổng hợp Kiểm toán Nhà nước năm 2024, kết quả kiểm toán cho thấy 09/09 Tập đoàn, Tổng công ty, Công ty sản xuất kinh doanh có lãi.

Cụ thể, lợi nhuận sau thuế năm 2023 của TKV 6.473,70 tỷ đồng; Vinataba 1.526,84 tỷ đồng; Sonadezi 1.399,75 tỷ đồng; Vinapharm 413,72 tỷ đồng; HUD 211,72 tỷ đồng; VMSS 100,75 tỷ đồng, ... Tỷ suất lợi nhuận sau thuế trên vốn chủ sở hữu tại một số doanh nghiệp đạt trên 10%, thậm chí có doanh nghiệp đạt trên 20%.

Tuy nhiên, kết quả kiểm toán cũng chỉ ra rằng, việc quản lý, sử dụng vốn, tài sản của các doanh nghiệp còn một số hạn chế: Phần lớn các đơn vị còn sai sót trong công tác hạch toán, kê khai nghĩa vụ với ngân sách nhà nước (NSNN), qua kiểm toán điều chỉnh tài sản, nguồn vốn, doanh thu, chi phí.

Một số đơn vị chưa xây dựng quy chế quản lý tiền; chưa xây dựng kế hoạch sử dụng dòng tiền, quản lý dòng tiền chưa hiệu quả do chưa có quy định cụ thể để kiểm soát việc giao cán bộ thu tiền mặt của khách hàng, để số dư tiền mặt vượt định mức.

Còn tình trạng doanh nghiệp quản lý nợ chưa chặt chẽ, phát sinh nợ phải thu quá hạn lên tới hàng trăm tỷ đồng, thậm chí có đơn vị lên tới hàng ngàn tỷ đồng; nợ khó đòi lớn, có đơn vị tỷ lệ nợ khó đòi chiếm tới 1/4 tổng số nợ phải thu; tỷ lệ đối chiếu thấp; tạm ứng tồn đọng nhiều năm chưa thu hồi; bán hàng, đặt cọc cho nhà cung cấp không có bảo lãnh, tài sản đảm bảo; trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi không đúng quy định.

Hệ số nợ phải trả trên vốn chủ sở hữu cao; chưa chi trả đầy đủ cổ tức; chưa được góp đủ vốn điều lệ hoặc có vốn chủ sở hữu lớn hơn vốn điều lệ nhưng chưa được phê duyệt phương án tăng vốn; bị đưa vào diện giám sát tài chính đặc biệt, như trường hợp Công ty CP Gang thép Cao Bằng thuộc TCT Khoáng sản TKV.

Kiểm toán Nhà nước cũng đã chỉ ra việc đầu tư, sử dụng tài sản cố định chưa hiệu quả tại một số đơn vị.

Như đối với Tập đoàn TKV, Chi nhánh Mỏ tuyển đồng Sin Quyền, Lào Cai - VIMICO có 02 nhà máy tuyển sản xuất khoáng sản không đạt công suất thiết kế cơ sở được phê duyệt; Công ty CP Gang thép Cao Bằng: Xe ô tô tải tự đổ 8,3 tấn mua sắm năm 2015 (nguyên giá 0,81 tỷ đồng), từ năm 2022 đến tháng 5/2024 không sử dụng cho hoạt động SXKD.

Đầu tư tài chính thua lỗ

Theo Kiểm toán Nhà nước, một số đơn vị đầu tư tài chính hiệu quả chưa cao, hoạt động sản xuất kinh doanh không hiệu quả, thua lỗ.

Trong đó, 01 tập đoàn có 04 khoản đầu tư vào công ty con có lỗ lũy kế tại 31/12/2023 là 412,95 tỷ đồng (vốn góp của Công ty mẹ là 1.759,57 tỷ đồng).

Một tổng công ty khoáng sản có 01 khoản đầu tư không bảo toàn vốn và 03 khoản đầu tư vào công ty con chưa chia cổ tức do lợi nhuận sau phân phối không đủ chia cổ tức hoặc có lãi nhưng còn lỗ lũy kế...

Một số khoản đầu tư của các tập đoàn, tổng công ty vào công ty liên doanh, liên kết, đầu tư dài hạn khác bị thua lỗ; có đơn vị trích lập dự phòng đầu tư tài chính không đúng quy định hàng tỷ đồng. Một số đơn vị quản lý chi phí, giá thành sản phẩm chưa chặt chẽ, định mức sản xuất kinh doanh chưa phù hợp thực tế, đáng chú ý nhất là 01 đơn vị xây dựng định mức hao hụt cho tất cả các nguyên vật liệu sản xuất đồng đều là 8%.

Cụ thể, Tập đoàn công nghiệp than khoáng sản Việt Nam (TKV) 4 khoản đầu tư vào công ty con có lỗ lũy kế tại 31/12/2023 là 412,95 tỷ đồng (vốn góp của Công ty mẹ là 1.759,57 tỷ đồng); TCT Khoáng sản TKV: 01 khoản đầu tư không bảo toàn vốn và 3 khoản đầu tư vào công ty con chưa chia cổ tức do lợi nhuận sau phân phối không đủ chia cổ tức hoặc có lãi nhưng còn lỗ lũy kế.

Tương tự, Vinapharm Công ty CP Dược phẩm Trung ương Codupha: Công ty TNHH Dược phẩm Codupha Lào lỗ lũy kế 1,90 tỷ đồng (vốn góp của Công ty là 16,58 tỷ đồng); Công ty mẹ - HUD: Công ty CP Đầu tư xây dựng đô thị Việt Nam lỗ lũy kế 14,44 tỷ đồng, Công ty CP Tư vấn đầu tư và xây dựng HUD CIC lỗ lũy kế 0,98 tỷ đồng.

Tại một số tập đoàn, tổng công ty, cơ quan đại diện chủ sở hữu hoặc người đại diện phần vốn nhà nước chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm theo quy định dẫn đến có tình huống người đại diện chủ sở hữu trực tiếp tại doanh nghiệp chưa được Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp (UBQLVNN) đánh giá, xếp loại; người đại diện phần vốn góp của tổng công ty tại các công ty con, công ty liên kết chưa được tổng công ty đánh giá xếp loại.

Người đại diện vốn của tổng công ty chưa có ý kiến tham gia đối với Hội đồng quản trị về các nội dung quản lý tiền lương, thù lao, tiền thưởng phù hợp với hiệu quả sản xuất kinh doanh; hoặc người đại diện phần vốn nhà nước chưa đề xuất chia hết cổ tức, lợi nhuận bằng tiền mặt để nộp ngân sách nhà nước đối với khoản cổ tức, lợi nhuận được chia cho phần vốn nhà nước...

×