TS. Chu Huy Sơn (Trung tâm nghiên cứu và phát triển văn hóa Hùng Vương)
Thứ hai, ngày 08/05/2023 13:36 GMT+7
Bình luận
0
Ngày trước, làng Tiên Châu có các xóm mang tên: Đình, Chằm, Cối, Tràng; nay theo biên chế mới là Khu 1, Khu 2 của xã Chí Tiên.
Người dân trong làng sống chủ yếu bằng nghề nông, nền nếp gia phong luôn được coi trọng. Trong ký ức của những bậc cao niên, làng có ruộng văn chỉ để cấp cho những người học giỏi (3 năm cấp lại một lần).
Người dân Tiên Châu luôn tự hào về truyền thống yêu nước của làng mình, thời nào cũng có Anh hùng xuất chúng được suy tôn, thờ phụng.
Lễ hội Văn hóa được bà con nhân dân thôn Tiên Châu xã Chí Tiên (huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ) tổ chức. Ảnh: Internet
Theo Ngọc phả và những sắc phong của các triều đại phong kiến hiện còn lưu giữ ở đền Du Yến (thuộc xã Chí Tiên), bà Nguyễn Thị Hạnh, người được sinh trưởng từ làng Tiên Châu đã có công lớn trong cuộc kháng chiến do Hai Bà Trưng lãnh đạo chống quân xâm lược Đông Hán từ phương Bắc tới - đánh đuổi bè lũ Tô Định, giải phóng hoàn toàn bờ cõi nước nhà.
Là con gái độc nhất của một gia đình nông dân khá giả, được dưỡng dạy chu đáo, sớm tinh thông văn chương, võ nghệ, khi được nghe lời hiệu triệu tìm người tài ra giúp nước của Hai Bà Trưng, bà Hạnh đã đưa 92 nghĩa binh do mình tập hợp, huấn luyện về Mê Linh dự Lễ tế cờ.
Với trọng trách được giao "Trưởng lĩnh tiền quân" (lời văn trong Ngọc phả, có thể dịch tương đương là "Tư lệnh mặt trận"), bà cùng quân sỹ lập nên nhiều chiến công, được Hai Bà Trưng hết lòng yêu quý lưu lại trong triều và phong làm Ngọc Loan Công Chúa.
Sau khi bà qua đời, để tỏ lòng thành kính, tri ân đối với Người anh hùng có công với đất nước - quê hương, dân trong làng Tiên Châu và vùng lân cận đã lập đền Du Yến để thờ phụng, hương khói suốt hàng nghìn năm tới giờ. Đền Du Yến được lập ngay trên vùng đất linh (đồi Bạch Hổ) nơi thuở xưa bà Hạnh mở tiệc khoản đãi dân làng. Ngày 30.8.1993, Đền đã được Bộ Văn hóa - thông tin cấp Bằng công nhận Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia.
Tư liệu trong cuốn Lịch sử Đảng bộ Đảng CSVN xã Chí Tiên cũng như sách Nắng chiều quê (ấn phẩm của Ủy ban nhân dân xã Chí Tiên), tài liệu lịch sử và lời kể của nhân dân địa phương cho biết: Tiên Châu là quê hương của cụ Cử nhân võ Nguyễn Văn Cắng (còn gọi là Đề Cắng, Cử Cắng) - một thành viên (phụ trách về quân sự) trong Ban lãnh đạo nghĩa quân mạn phía Bắc tỉnh Phú Thọ hưởng ứng Chiếu Cần Vương của Vua Hàm Nghi đứng lên chống thực dân Pháp.
Năm 1884, thành Hưng Hóa do Quan Chi phủ Lâm Thao Tiến sỹ Hoàng giáp Nguyễn Quang Bích chỉ huy, đã bất tuân lênh triều đình, đứng lên chống Pháp. Ngày 12.4 năm ấy, Pháp tiến đánh thành. Do quá chênh lệch về lực lượng cho nên thành Hưng Hóa nhanh chóng bị thất thủ. Quân kháng chiến rút về huyện Cẩm Khê để củng cố lực lượng.
Lễ tế cờ được tổ chức ở Đình Cả của làng Tiên Động thuộc xã Tuy Lộc vào ngày 16.8.1884 dưới lá cờ có thêu 4 chữ: Bình Tây, Báo Quốc. Xã Chí Tiên có 3 vị đại diện sang dự Lễ tế cờ, là các cụ: Hà Khắc Hậu (Lý Hậu), Hà Khắc Tứ (Chánh Tứ) và Nguyễn Văn Cắng (Đề Cắng). Lãnh đạo nghĩa quân quyết định lập căn cứ, xây đồn ở Gò Dùng thuộc địa hạt thôn Chí Chủ và giao cho 3 vị chỉ huy.
Năm 1890, chủ soái Nguyễn Quang Bích - linh hồn của phong trào Cần Vương miền Phú Thọ, Yên Bái lâm trọng bệnh rồi mất. Từ đấy, phong trào sa sút rất nhanh. Đồn Gò Dùng là căn cứ cuối cùng của phong trào Cần Vương ở vùng này. Ngày 14.11 năm Nhâm Thìn (1892), quân Pháp tiến đánh đồn Gò Dùng - Làng Hà.
Chúng đã sử dụng lực lượng mạnh về quân số và vũ khí (có cả súng cối, đại bác…) trong khi đó quân ta chỉ có binh khí thô sơ và lòng dũng cảm. Trước tình thế hiểm nguy, cụ Đề Cắng nhận lệnh phá vòng vây, mở đường máu đưa quân rút về phía nam nhằm bảo toàn lực lượng. Đến địa phận làng Hạ Mạo (thuộc xã Thanh Minh, thị xã Phú Thọ ngày nay), nghĩa binh gặp mũi tiến quân của đơn vị lính Âu Phi. Cuộc chiến đấu không cân sức đã diễn ra rất ác liệt.
Cụ Đề Cắng trúng đạn hy sinh gần Cống Sấu thuộc địa phận làng Hạ Mạo. Từng nghe danh của cụ Đề Cắng và được tận mắt chứng kiến tấm gương tấm gương chiến đấu anh dũng hy sinh vì đại nghĩa, người dân ở làng Hạ Mạo đã giấu thi hài của cụ vào trong Cống Sấu. Tang lễ của cụ được tổ chức trọng thể đủ 3 ngày ở Đình Cả của làng Tiên Châu.
Dân làng Tiên Châu nhận được đôi câu đối của một nhà lãnh đạo Phong trào Cần Vương (có nguồn tin cho rằng của Quan đầu triều Tôn Thất Thuyết) gửi về viếng cụ Đề Cắng: Nam Quốc Nam Thần thiên cổ tại / Tiên Châu tiên cốt ức niên hương (có thể dịch nghĩa là: Nước Nam hàng nghìn năm đã có Thần / Xương cốt của làng Tiên Châu còn mãi mãi. Đôi câu đối này hiện còn được lưu giữ ở cổng Đền Du Yến. Phần mộ của cụ Đề Cắng đặt ở đất Chùa Thông (nay thuộc Khu 2 xã Chí Tiên).
Cảm kích và trân trọng trước tấm gương anh dũng chiến đấu hy sinh vì nước, dân làng Hạ Mạo đã lập miếu thờ cụ Đề Cắng ở phía bờ sông Hồng nơi gần Cống Sấu. Trải qua mưa nắng, lũ lụt, khi miếu bị sụt lở, hư hại, người dân địa phương lại rước chân nhang từ ngôi miếu đưa về Đình Làng để hương hồn cụ Đề Cắng được trú ngụ nơi linh thiêng, quanh năm hương khói. Hàng năm, cứ vào các ngày 17 và 18 tháng giêng, Đình làng Hạ Mạo lại mở hội, tế lễ long trọng. Vào dịp ấy, các hậu duệ của cụ Đề Cắng đều về cúng lễ chu đáo.
Xã Chí tiên có 2 làng: Chí Chủ và Tiên Châu. Trong 2 cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược, hàng ngàn con em trong xã lên đường nhập ngũ tham gia quân đội, thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến phục vụ chiến trường.
Trong số 124 liệt sỹ của Chí Tiên có nhiều con em ra đi từ làng Tiên Châu. Trong số đó có Anh hùng lực lượng vũ trang Quân đội nhân dân Việt Nam Chu Văn Tua, người đã hy sinh oanh liệt ở chiến trường miền Nam. Phần mộ của Anh hùng Chu Văn Tua nay đã được đưa từ phương Nam về quê hương, đặt trên ngọn đồi không xa đền Du Yến.
Xã Chí Tiên có 4 Bà Mẹ Việt Nam anh hùng. Trong số ấy có 2 Mẹ quê ở làng Tiên Châu: Mẹ Nguyễn Thị Bệ và Mẹ Chu Thị Huỳnh.
Thành Cát Tư Hãn có bị đánh bại ở Afghanistan không? Câu trả lời là không! Không. Thành Cát Tư Hãn không bị đánh bại ở Afghanistan. Tuy nhiên, có một đạo quân Mông Cổ từng thất bại tại khu vực thuộc Afghanistan ngày nay.
Chia sẻ
Hệ thống điện mặt trời áp mái tại Công ty TNHH Thức ăn Chăn nuôi Hòa Phát Đồng Nai có công suất 1.250 kWp, vốn đầu tư hơn 13 tỷ đồng, cung cấp khoảng 2,3 triệu kWh điện mỗi năm. Với hệ thống này, công ty tự chủ đến 40% nhu cầu điện sản xuất.
Chia sẻ
Từ nay đến 31.07.2026, VIB Privilege Banking trao 9 hành trình săn cực quang tại Bắc Âu dành cho hai người, trị giá 400 triệu đồng mỗi hành trình, cho những khách hàng ưu tiên tích lũy Aurora Ticket qua các hoạt động tài chính.
Chia sẻ
Bên cạnh cảm giác lái bứt tốc đầy phấn khích và loạt công nghệ an toàn thông minh, trong tháng 5/2026, VinFast VF 6 còn tạo nên sức hút mãnh liệt trên thị trường nhờ bài toán chi phí sở hữu và sử dụng “mềm” chưa từng có.
Chia sẻ
TPHCM hôm nay nhấn mạnh lời mời vốn đầu tư từ Hàn Quốc vào 4 trụ cột chiến lược cốt lõi gồm Trung tâm Tài chính Quốc tế (VIFC-HCMC), hệ sinh thái AI - bán dẫn, startup mạo hiểm và các siêu dự án đô thị thông minh - tăng trưởng xanh.
Chia sẻ
Sức ép quân sự nhằm vào Tehran đang gia tăng khi Tổng thống Donald Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu phát đi những tín hiệu cứng rắn chưa từng có. Trong bối cảnh đàm phán bế tắc, nguy cơ xung đột mới bùng phát tại Trung Đông đang hiện hữu, đẩy Iran vào thời khắc được xem là nguy hiểm nhất kể từ đầu khủng hoảng, bài bình luận trên tờ Caliber viết.
Chia sẻ
Chiều 20/5, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh An Giang, cho biết đã ra quyết định truy tìm đối với Nguyễn Huy Đạt (SN 1976, cư trú khóm Đông Thịnh 1, phường Long Xuyên, tỉnh An Giang) để phục vụ công tác giải quyết tin báo về tội phạm “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”.
Chia sẻ
Mậu Thân 1968, trên dòng sông Hiếu ở Quảng Trị, quân và dân ta đã dựng nên một “trận Bạch Đằng” thời hiện đại bằng những cọc tre, phi lao và thủy lôi bí mật dưới lòng sông. Trong hơn một giờ giao chiến, đoàn tàu chiến Mỹ đã rơi vào trận địa tử thần, nhiều chiếc bị bắn cháy, chìm giữa dòng nước cuộn lửa.
Chia sẻ
Sáng 20/5, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì buổi làm việc với Ban Chính sách, chiến lược Trung ương và các cơ quan liên quan về đánh giá nguồn lực phát triển đất nước gắn với thực hiện mục tiêu phấn đấu tăng trưởng kinh tế hai con số và xác lập mô hình tăng trưởng mới.
Chia sẻ
Diễn đàn Tài chính 2026 với chủ đề “Khơi thông dòng vốn, kết nối đa kênh” diễn ra ngày 20/5 tại TP.HCM trong bối cảnh nền kinh tế đối mặt với bài toán căng thẳng thanh khoản trung và dài hạn.
Chia sẻ
Sau nhiều năm thăng trầm với những đỉnh cao và cả không ít sóng gió, ca sĩ Tuấn Hưng đã có những trải nghiệm lòng đầy thẳng thắn về sự trở lại của thương hiệu "Góc Ban Công", áp lực kinh tế tuổi trung niên và bí quyết giữ gìn tổ ấm bình yên sau ánh đèn sân khấu.
Chia sẻ
Phiên 20/5, cổ phiếu bất động sản chịu áp lực bán mạnh khi hàng loạt mã lao dốc 3 - 7%. Đáng chú ý, DXG bất ngờ giảm sàn đúng ngày công bố đổi tên từ Đất Xanh Group thành Bluemarq Group, trong khi VIC và VHM trở thành trụ đỡ chính của thị trường.
Chia sẻ
Tại World Cup 2026, HLV Zlatko Dalic của ĐT Croatia sử dụng khá nhiều lão tướng như Luka Modric, Mateo Kovacic, Ivan Perisic, Andrej Kramaric, Ante Budimir.
Chia sẻ
Tại Techmart Việt Nam 2026, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đã công bố 112 công nghệ, giải pháp và kết quả nghiên cứu sẵn sàng chuyển giao lên Sàn giao dịch Khoa học và Công nghệ Việt Nam, mở rộng cơ hội kết nối giữa viện, trường với doanh nghiệp.
Chia sẻ
Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Khánh Hòa vừa bắt giữ nghi phạm Lê Dương Nghĩa (SN 1992, phường Nam Nha Trang) để điều tra, làm rõ hành vi giết người xảy ra tại một nhà nghỉ ở phường Ba Ngòi.
Chia sẻ
Hàng trăm lượt xe tải chở đá hoạt động dày đặc từ các mỏ đá ở xã Công Hải, (tỉnh Khánh Hòa) khiến bụi bay mù mịt, làm đảo lộn cuộc sống của nhiều hộ dân nơi đây.
Chia sẻ
Trước kết quả xếp hạng chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) của Quảng Ngãi năm 2025, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trần Phước Hiền đã yêu cầu các cấp, sở, ban, ngành rà soát, báo cáo đánh giá các nội dung liên quan đến chỉ số này.
Chia sẻ
Trong bản cập nhật mới nhất của kênh Telegram quân sự Deep State, khu vực cuối cùng ở phía bắc thành phố Pokrovsk do Ukraine kiểm soát giờ cũng được đánh dấu là đã nằm dưới sự kiểm soát của Nga.
Chia sẻ
Nghệ sĩ Ưu tú Hạnh Thúy mới đây đã có những chia sẻ gây chú ý xoay quanh thực trạng nhiều người nổi tiếng vướng vào chất cấm thời gian gần đây.
Chia sẻ
Chỉ cần chiếc điện thoại trên tay hay máy tính cài đặt ứng dụng Agribank Plus, khách hàng có thể gửi tiền trực tuyến mọi lúc, mọi nơi và có cơ hội nhận nhiều giải thưởng giá trị từ chương trình tiền gửi dự thưởng “Gửi tiền thông minh – Rinh ngay quà đỉnh” của Agribank.
Chia sẻ
Công an phường Xuân Hương - Đà Lạt (tỉnh Lâm Đồng) đã bắt quả tang 2 đối tượng cùng nhiều vật nuôi bị nhốt và nhiều dụng cụ nghi để thực trộm cắp vật nuôi.
Chia sẻ
Giải bóng đá nữ VĐQG 2026 chính thức khởi tranh với sự tham dự của 7 đội bóng, trong đó đáng chú ý là sự xuất hiện lần đầu của Hà Nội II. Mùa giải năm nay tiếp tục áp dụng thể thức sân nhà - sân khách, đồng thời VFF triển khai thí điểm cấp phép CLB nhằm nâng cao tính chuyên nghiệp cho bóng đá nữ Việt Nam.
Chia sẻ
Gần 4.000 hồ sơ đăng ký mua nhà ở xã hội tại Chung cư An Trung 2, trong khi chỉ có 633 căn hộ mở bán khiến quá trình xét duyệt kéo dài, nhiều người dân liên tục phản ánh, sốt ruột chờ kết quả sau gần 1 năm nộp hồ sơ.
Chia sẻ
Loại rau này mềm nhưng vẫn hơi giòn, thấm đẫm hương thơm đậm đà của thịt ba chỉ, thoang thoảng mùi lá đặc trưng giúp món ăn càng thêm hoàn hảo.
Chia sẻ
Cựu Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến thừa nhận trách nhiệm người đứng đầu trong sai phạm tại dự án Bệnh viện Bạch Mai và Việt Đức cơ sở 2, cho rằng bản thân quá nóng vội vì mong muốn xây dựng những bệnh viện hiện đại “có giá trị sử dụng hàng trăm năm”, trở thành dấu ấn để đời của ngành y tế.
Chia sẻ
Sáng 20/5, tại bản Món Hà, xã Mường Lạn, UBND tỉnh Điện Biên tổ chức Lễ động thổ Dự án thành phần 1 về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng thuộc Dự án đầu tư đoạn tuyến cao tốc Sơn La - Điện Biên - Cửa khẩu Tây Trang (giai đoạn 1). Dự buổi lễ có lãnh đạo 2 tỉnh Điện Biên, Sơn La và đại diện các doanh nghiệp, nhà đầu tư cùng đông đảo nhân dân vùng dự án.
Chia sẻ
Giá lúa gạo ngày 20/5 tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long ghi nhận diễn biến tích cực ở mặt hàng lúa tươi khi nhiều chủng loại đồng loạt tăng giá mạnh. Giá gạo xuất khẩu của Việt Nam và gạo Thái Lan cũng tiếp tục tăng nhẹ sang ngày thứ hai liên tiếp.
Chia sẻ
Lịch thi tuyển sinh lớp 10 năm học 2026 - 2027 được báo Dân Việt cập nhật chi tiết của từng tỉnh, thành để phụ huynh và học sinh thuận tiện theo dõi.
Chia sẻ
Nguyễn Văn Lời, Trạm trưởng Trạm Kiểm lâm Vũng Tàu, người được cử tham gia đoàn kiểm tra nhưng đã lợi dụng nhiệm vụ được giao để thông báo trước cho chủ cơ sở nhằm né tránh việc kiểm tra, xử lý.
Chia sẻ
Đà Nẵng yêu cầu Công an, Biên phòng, Kiểm lâm phối hợp xóa bỏ triệt để các tụ điểm buôn bán trái phép động vật hoang dã. Quyết định này vừa được ban hành bởi tình trạng săn bắt, nuôi nhốt, mua bán trái phép động vật hoang dã vẫn còn diễn ra, gây nguy cơ mất cân bằng sinh thái.
Chia sẻ
Thời sự 
Thế giới 
Nhà nông 
Hội và Cuộc sống 
Đại đoàn kết dân tộc 
Kinh tế 
Thể thao 
Văn hóa - Giải trí 
Xã hội 
Bạn đọc 
Nhà đất 
Media 
Chuyển động Sài Gòn 
Pháp luật 
Dân Việt trò chuyện 
Gia đình 
Đông Tây - Kim Cổ 
Khoa học Công nghệ 
Radio Nông dân 
Doanh nghiệp 
Đăng nhập
