Làng ở Bình Định, nay là tỉnh Gia Lai, vẫn còn vô số loài cây cổ hàng trăm năm tuổi mọc ở nơi không ngờ thế này đây

Quần thể cây kơ nia là các cổ thụ hàng trăm năm tuổi giữa đồng bằng tỉnh Bình Định cũ, nay là Gia Lai

Tại Tổ dân phố Hòa Mỹ, những cây kơ nia, người địa phương còn gọi là cây cầy hay cây cốc, đã được nhiều thế hệ người dân gìn giữ suốt hàng trăm năm qua.

Ở tuổi 81, ông Hà Văn An được người dân trong làng tin tưởng giao chăm sóc, bảo vệ quần thể cây quý này. Ông cũng là người lưu giữ nhiều câu chuyện gắn với rừng kơ nia của làng.

Theo lời ông An, không ai trong làng biết chính xác rừng cây xuất hiện từ bao giờ. Tuy nhiên, căn cứ vào những cây cổ thụ còn sót lại, loài cây này đã tồn tại ở Hòa Mỹ ít nhất hơn 300 năm.

Dẫn chúng tôi đi dưới những tán cây rợp bóng, ông An giới thiệu nhiều cây kơ nia cổ thụ có tuổi đời hàng trăm năm. Trong đó, có cây thân lớn đến mức ba người lớn ôm không xuể, đường kính khoảng 1,6-1,7m, ước tính tuổi đời từ 350-400 năm.

“Ở làng chúng tôi gọi là cây cầy, nhưng tên kơ nia nghe hay và nhiều ý nghĩa hơn. Có thể cây tự mọc hoặc do ông tổ của làng mang về trồng. Khi tôi sinh ra thì rừng cây đã có từ lâu, nhiều cây cao lớn. Ngày trước, làng có nhiều cây nên bà con lập 3 khu Rừng Cấm để giữ rừng, giữ nước tưới và chống hạn”, ông An kể.

Theo người dân địa phương, cây kơ nia không chỉ là biểu tượng văn hóa mà còn mang lại nhiều giá trị thiết thực cho đời sống.

Cây cho trái, người dân nhặt về đập vỏ lấy nhân ăn với vị thơm, béo đặc trưng

Bà Phan Thị Mai Thanh (77 tuổi) cho biết, những tán cây lớn giúp chắn gió bão, giữ nguồn nước và tạo bóng mát cho người dân nghỉ ngơi mỗi mùa nắng nóng. Hàng năm, cây còn cho trái, người dân nhặt về đập vỏ lấy nhân ăn với vị thơm, béo đặc trưng.

“Mỗi lần nhắc đến rừng kơ nia là ký ức xưa lại ùa về. Những người con đi làm ăn xa, khi trở về dưới tán cây đều thấy bồi hồi vì cả tuổi thơ như sống lại”, bà Thanh xúc động nói.

Theo ghi nhận, quần thể kơ nia ở Hòa Mỹ hiện nằm rải rác tại 3 khu vực Rừng Cấm cũ. Tại khu vực Nhà văn hóa Hòa Mỹ – nơi từng là đình làng – hiện còn khoảng 20 cây trên 100 năm tuổi. Ở cụm Rừng Cấm số 2 còn 5 cây, trong đó có một cây cổ thụ khoảng 350-400 năm tuổi.

Anh Lê Hữu Phước, Tổ trưởng Tổ dân phố Hòa Mỹ, cho biết từ bao đời nay người dân tự đặt ra quy ước bảo vệ cây kơ nia, không ai được phép xâm hại.

“Nhờ ý thức cộng đồng nên làng vẫn giữ được nhiều cây quý. Nếu hạ tầng giao thông được đầu tư đồng bộ, nơi đây hoàn toàn có thể trở thành điểm nhấn du lịch cộng đồng”, anh Phước nói.

Ông Lê Quốc Cường - Chủ tịch UBND phường Bình Định cho biết trước đây quần thể kơ nia do xã Nhơn Phúc (thị xã An Nhơn, tỉnh Bình Định cũ) quản lý và từng lập hồ sơ bảo tồn.

Sau khi sáp nhập đơn vị hành chính, địa phương sẽ rà soát lại toàn bộ hiện trạng quần thể cây để có phương án quản lý phù hợp.

“Trước mắt, phường tiếp tục bảo tồn nghiêm ngặt, không để thất thoát tài nguyên quý. Về lâu dài, địa phương sẽ nghiên cứu di thực những cây nằm rải rác về khu tập trung nhằm tạo điểm nhấn phục vụ bảo tồn, đồng thời khai thác tiềm năng du lịch cộng đồng”, ông Cường cho biết.

×