Mất 2-3 năm đi xin giấy phép cho hàng nông sản xuất khẩu, doanh nghiệp, nông dân vuột mất cơ hội

Trao đổi với PV Dân Việt, anh Hà Văn Tú, Giám đốc Công ty TNHH thương mại dịch vụ Biển Xanh (khu 3, xã Vĩnh Chân, tỉnh Phú Thọ) cho biết, anh tham gia trồng chuối xuất khẩu từ hơn 10 năm nay. Hiện anh Tú đang có gần 60ha chuối trồng tại vùng đất bãi ven sông Hồng được cấp mã số vùng trồng, ngoài ra còn liên kết với các hộ dân (cũng đã được cấp mã số) để thu mua chuối xuất khẩu, với tổng diện tích khoảng hơn 100ha.

Để tăng giá trị cho mặt hàng chuối, anh Tú đã đầu tư xây dựng cơ sở đóng gói chuối đạt tiêu chuẩn phù hợp với nước nhập khẩu, một phần cung cấp cho hệ thống siêu thị trong nước, còn lại chủ yếu xuất sang Trung Quốc.

Nhờ áp dụng quy trình trồng chuối xuất khẩu nghiêm ngặt, giá bán chuối của anh luôn cao hơn 10 - 15% so với các vườn khác. Mặc dù đã tự xây dựng được thương hiệu và được đối tác quốc tế nhận diện về chất lượng sản phẩm, nhưng gần đây, công việc xuất khẩu chuối của anh Tú bị đình trệ nghiêm trọng.

"Vấn đề nằm ở chính sách. Trước đây chuối tây và chuối tiêu được gộp chung mã hàng thì hiện nay, chuối tây (mặt hàng chủ lực của miền Bắc) lại bị tách ra thành một mã hàng mới và phải đàm phán lại từ đầu. Kết quả là hoạt động xuất khẩu mặt hàng này đã bị đóng cửa hơn một năm", anh Tú nói.

Anh Tú cho biết, dù các đối tác nước ngoài (Trung Quốc) cũng đang rất sốt ruột và thúc giục chính phủ họ tháo gỡ, song câu trả lời mà doanh nghiệp nhận được chỉ là "chờ Trung Quốc thôi". Điều này khiến việc thu mua chuối tại Công ty TNHH Thương mại - Dịch vụ Biển Xanh bị ảnh hưởng rất lớn, đặc biệt khi vụ mùa sắp tới.

Do đó, anh Tú bày tỏ mong muốn Bộ Công Thương cùng các cơ quan, bộ ngành liên quan sớm có giải pháp xúc tiến mở cửa thị trường, cụ thể là cho quả chuối tây.

Trao đổi với Dân Việt, bà Phan Thị Mến, Giám đốc Công ty TNHH Tư vấn Khoa học và Công nghệ Sutech cho rằng, trường hợp của quả chuối tây chỉ là một lát cắt nhỏ, phản ánh câu chuyện lớn hơn đang cản trở thị trường xuất khẩu nông sản Việt Nam.

Một trong những khó khăn lớn trong chuỗi xuất khẩu là quá trình thẩm định/đánh giá, đặc biệt khi thực hiện chính quyền 2 cấp, doanh nghiệp còn bị lúng túng trong việc kết nối cơ quan thẩm quyền mới, dẫn đến chậm trễ.

"Một doanh nghiệp có thể mất tới 2 hoặc 3 năm chỉ để được cấp phép cho một mặt hàng xuất khẩu. Quá trình này khiến các đối tác chuyển sang các nhà cung cấp khác, làm doanh nghiệp Việt Nam mất đi cơ hội kinh doanh. Không chỉ với mặt hàng mới, ngay cả việc gia hạn giấy phép (như gia hạn xuất khẩu gạo), doanh nghiệp cũng gặp khó khăn kéo dài lên đến 2 năm, dù đây chỉ là việc gia hạn trên cơ sở đã có", bà Mến nói.

Thứ hai, theo bà Mến là thiếu sự liên thông và chủ động của Bộ ngành. Cụ thể, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chịu trách nhiệm nâng cao chất lượng canh tác và hướng dẫn kỹ thuật, trong khi Bộ Công Thương đảm nhiệm vai trò mở cửa thị trường và quản lý chính sách. Nhưng khi xảy ra sự cố thương mại, vai trò quản lý nhà nước lại rất mờ nhạt.

Đơn cử như sự việc Philippines bất ngờ tạm dừng nhập khẩu gạo trong 60 ngày, các chuyên gia cho rằng, các Bộ phải chủ động đàm phán/gia hạn những đơn hàng đã mở L/C (hợp đồng đã ký), hoặc có thông báo bằng văn bản cho Việt Nam để doanh nghiệp lương thực không bị động, tồn kho, ảnh hưởng đến hoạt động thu mua cho nông dân. Bởi thực tế doanh nghiệp không thể tự mình đứng ra giải quyết các chính sách cấp chính phủ giữa hai nước.

Thứ ba, hoạt động xúc tiến thương mại hiện nay vẫn chưa đạt hiệu quả như mong đợi, nhiều chương trình cần thiết thực hơn, theo hướng bố trí đoàn công tác biết ngoại ngữ, am hiểu văn hoá, thị trường để kết nối sâu hơn cho doanh nghiệp, nhất là những doanh nghiệp mới tham gia xuất khẩu hoặc đang tìm hiểu thị trường mới. Tránh tổ chức những chuyến đi kiểu "cưỡi ngựa xem hoa", không có trọng tâm trọng điểm.

Ví dụ lễ hội trái cây được tổ chức tại Bắc Kinh năm 2024, nếu chương trình có sự phối hợp chặt chẽ với Việt kiều/du học sinh thì sẽ rất dễ dàng tăng cường kết nối giao thương trong bối cảnh bất đồng ngôn ngữ giữa người mua và người bán rất lớn. Thời điểm đó, lượng hàng hoá nông sản, đặc biệt là sầu riêng có nguồn gốc từ Việt Nam chưa được bày bán trên các kệ siêu thị tại Bắc Kinh. Điều đó cũng cho thấy, hàng hoá của chúng ta mới chinh phục được các tỉnh giáp ranh Trung Quốc, chứ chưa đi sâu vào thị trường cấp cao.

"Vì thế, kiến nghị các bộ ngành nghiên cứu, phân tích và định hướng cho các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp trẻ trong hành trình chinh phục, đưa hàng hoá Việt nam đi xa hơn vào nội địa nước nhập khẩu, chứ không chỉ dừng lại ở các chuyến tham quan, học hỏi đơn thuần", bà Mến bày tỏ.

×