Triển khai Nghị quyết 57: Giải bài toán “chảy máu chất xám”

Ngày 17/4, tại Hà Nội, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam tổ chức hội nghị tham vấn về thúc đẩy nghiên cứu cơ bản, làm chủ công nghệ chiến lược và nâng cao năng lực hệ thống khoa học.

GS.TS Trần Hồng Thái, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Phó Trưởng Ban Chính sách chiến lược Trung ương cho biết, hội nghị nằm cho chuỗi tham vấn thường xuyên trong bối cảnh triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị. Đây đồng thời là bước đi quan trọng trong quá trình tái cơ cấu, hướng tới xây dựng Viện Hàn lâm trở thành trung tâm khoa học công nghệ nòng cốt, đóng vai trò dẫn dắt quốc gia.

Các nhà khoa học cho rằng, với những nội dung mang tính chiến lược, việc triển khai cần được nghiên cứu thận trọng, toàn diện và có chiều sâu, bảo đảm cơ sở khoa học và thực tiễn vững chắc. Các đề án cần được thực hiện đồng bộ, có lộ trình rõ ràng, gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu cơ bản với phát triển công nghệ và nhu cầu thực tiễn.

Bên cạnh đó, việc xây dựng cơ chế, chính sách cần theo hướng đổi mới, linh hoạt nhưng vẫn bảo đảm minh bạch và hiệu quả, tạo điều kiện thuận lợi cho sáng tạo khoa học.

Một trong những thách thức lớn được các nhà khoa học chỉ ra là tình trạng “chảy máu chất xám”. Theo PGS.TS Phạm Ngọc Điệp, Trung tâm Vũ trụ Việt Nam, nhiều nhà khoa học rời khu vực công do thu nhập và điều kiện làm việc chưa đủ cạnh tranh.

Vì vậy, việc xây dựng môi trường nghiên cứu hấp dẫn, có cơ chế đãi ngộ phù hợp là yếu tố quyết định để thu hút và giữ chân nhân tài, đặc biệt là các nhà khoa học trẻ và nghiên cứu sinh.

Bên cạnh đó, việc đặt quá nhiều mục tiêu cùng lúc có thể khiến nguồn lực bị phân tán, làm giảm hiệu quả đầu tư. Các ý kiến tại hội nghị thống nhất cần lựa chọn một số trụ cột ưu tiên, tập trung đầu tư chiều sâu, đồng thời phát triển hạ tầng nghiên cứu dùng chung nhằm tối ưu chi phí và tăng tính kết nối giữa các đơn vị.

Chia sẻ thêm, GS.TSKH Phùng Hồ Hải nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì các diễn đàn khoa học để thảo luận dài hạn, đồng thời khẳng định ưu tiên trước mắt vẫn là nâng cao chất lượng nghiên cứu và đầu tư cho thế hệ trẻ, thay vì dàn trải vào quá nhiều mục tiêu lớn cùng lúc.

Kết luận hội nghị, GS.TS Trần Hồng Thái cho biết Viện Hàn lâm sẽ tiếp tục rà soát các đề án lớn, xác định rõ trọng tâm, đặc biệt là đầu tư cho các phòng thí nghiệm trọng điểm và thúc đẩy hợp tác giữa Nhà nước và doanh nghiệp. Định hướng chung là gắn nghiên cứu với sản phẩm cụ thể, phục vụ trực tiếp nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

Song song với đó, Viện Hàn lâm sẽ chú trọng xây dựng các nhóm nghiên cứu trẻ, tạo điều kiện để các tiến sĩ dẫn dắt nghiên cứu sinh, từng bước hình thành lực lượng kế cận. Việc hoàn thiện cơ chế, nâng cao tiêu chuẩn khoa học và bảo đảm liêm chính học thuật cũng được xác định là nền tảng để nâng cao chất lượng nghiên cứu.

Các chuyên gia nhận định, nếu được đầu tư đúng trọng tâm, đi kèm cơ chế linh hoạt và môi trường nghiên cứu thuận lợi, khoa học công nghệ Việt Nam hoàn toàn có thể tạo ra những bước đột phá trong giai đoạn tới.

×