Phan Công Hải-Phan Văn Phúc (Cổng TTĐT Bảo tàng TP Đà Nẵng)
Thứ tư, ngày 10/08/2022 20:07 GMT+7
Bình luận
0
Mộ cổ có văn bia ghi "Bình hương sử sĩ Mạc công mộ" (nghĩa là: mộ của người họ Mạc là kẻ sĩ ở ẩn). Đây là ngôi mộ có giá trị về lịch sử, văn hóa gắn liền với dòng họ Mạc vùng Quảng Nam – Đà Nẵng và những giai thoại về một kẻ sĩ ở ẩn có công giúp vua Gia Long.
Mộ xây bằng hợp chất, thành phần chủ yếu là hợp chất vôi, mật, vỏ nhuyễn thể, cát, sỏi nhỏ, đầu quay về hướng Bắc có tọa độ 15°59’49.1″N, 108°04’39.4″E thuộc làng Hội Vực, xã Hòa Phú, huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng, cách Trung tâm Hành chính Đà Nẵng khoảng 25 km về hướng Tây – Nam.
Bản vẽ Mặt bằng chi tiết ngôi mộ. (Nguồn: BTĐN)
Bản vẽ Mặt cắt của ngôi mộ. (Nguồn: BTĐN)
Ảnh Ngôi mộ. (Nguồn: PCH)
Ảnh Bia mộ. (Nguồn: PCH)
Mộ tọa lạc trên một đồi cao ở làng Hội Vực, nhân dân gọi là gò Bàu Cau.
Nhìn tổng thể, mộ bao gồm các thành phần chính:
Tường thành (thành ngoài) hình chữ nhật là bờ bao chạy quanh bên ngoài ngôi mộ là giới hạn địa phận mộ với không gian bên ngoài.
Vòng thành (thành trong) hình vòng cung được đắp liếp tròn nằm phía trong tường thành bao quanh nấm mộ.
Nấm mộ đắp nổi dạng hình bán noãn (hình trứng cắt dọc) phía trên đầu của nấm mộ được đắp cao hơn, thấp và nhỏ dần về phần chân mộ. Bên ngoài có bố trí liếp mộ hình chữ nhật.
Sân bái đình được bố trí ngay phía trước cửa của vòng thành và được che chắn bởi bình phong phía trước. Giới hạn của khu vực sân bái đình cũng được đắp nổi những đoạn tường ngắn; bố trí vuông góc nhau ở phía trong, phía ngoài là một vòng cung úp ngược lại với vòng thành nhưng có độ cao thấp hơn và tạo thành hình bán nguyệt ngay trước nấm mộ. Sân bái đình là nơi để con cháu đến dâng hương và cúng bái.
Đáng chú ý là phía hai đầu của vòng cung bán nguyệt khu vực sân bái đình có đắp nổi hai đầu rồng ẩn bên trong với tư thế vươn hình ra phía trước trông rất uy nghi. Điều này cho thấy chủ nhân ngôi mộ tuy với tước hiệu ẩn sĩ nhưng cũng đầy những hoài vọng hay để ngầm ý nhắc nhở con cháu về ký ức của một dòng tộc vương triều trong quá khứ?
Bình phong có dạng hình chữ nhật được vút bạt hai góc trên nhằm bố trí án giữ phía trước, chính giữa lối vào và được xây lùi vào trong ở khoảng giữa tường thành và trước sân bái đình. Bình phong được đắp đơn giản không có trang trí.
Văn Bia đặt phía trên đầu ngôi mộ và gắn liền với tường thành ngoài nhưng được bố trí nhô cao tạo thành một dạng bình phong hậu che chắn đỉnh đầu của ngôi mộ. Bia bằng đá sa thạch, được trang trí đường diềm với họa tiết hoa lá xung quanh, nội dung văn bia khắc chữ Hán Nôm:
Hàng ngang, đọc từ phải sang trái: 越 故 (Việt Cố).
Hàng dọc khắc giữa bia, đọc từ trên xuống: 平 鄉 處 士 莫 公 墓 (Bình hương xử sĩ Mạc công mộ).
2. Về chủ nhân và niên đại của ngôi mộ
Năm 1919, trong quá trình điền giã, khảo cứu vùng Bà Nà – Núi Chúa, Albert Sallet có ghi chép lại một số câu chuyện kể về Nguyễn Phúc Ánh trong thời gian lánh nạn vùng núi phía Nam đèo Hải Vân, trong đó có chép câu chuyện về một người họ Mạc là chủ nhân ngôi mộ “Bình hương xử sĩ Mạc công mộ” tại làng Hội Vực: “…
Chính khi trú ngụ tại đây, hoàng tử Nguyễn Ánh đã tìm đến một người họ Mạc ở tại làng Hội Vực. Ông họ Mạc này cung cấp trâu bò, lương thực, lúa, nếp cho đoàn quân của hoàng tử. Khi vua Gia Long lên ngôi, nhớ đến công lao của bề tôi trung thành nên muốn ban một chức quan cho ông. Song ông họ Mạc cảm ơn nhà vua và từ chối ân huệ này.
Ông muốn sống tại vùng rừng núi này, với cách sống nông thôn. Ông chỉ nhận tước “Bình hương xử sĩ”. Khi mất, ngôi mộ của ông được chăm sóc chu đáo nằm trong khu vực Hội Vực, chẳng khác gì ngôi mộ của các quan chức sắc.
Nơi đây được gọi là Bàn Cao. Ngôi mộ có diện tích (8m x 12m) có phiến đá và một tấm bia khắc dòng chữ Cố Việt Bình Hương Xử Sĩ Mạc Công Mộ”.
Theo lời truyền kể của con cháu dòng họ Mạc làng Hội Vực, xã Hòa Phú, huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng thì vào cuối Thế kỷ XVII, nhà Mạc bị quân nhà Lê – Trịnh truy sát, con cháu hoàng thất và dòng họ phải thay tên đổi họ và di trú khắp nơi, trong đó có Thủy tổ họ Mạc làng Hội Vực di cư từ Bắc Hà vào định cư tại vùng đất Bà Nà – Núi Chúa, phía Nam chân đèo Hải Vân.
Trong thời kỳ chiến tranh giữa quân chúa Nguyễn và quân Tây Sơn, khi bị truy lùng, Nguyễn Phúc Ánh có thời kỳ ẩn trú tại vùng đất Bà Nà – Núi Chúa và được ông họ Mạc giúp cung cấp lương thực. Sau khi giành thắng lợi, lên ngôi hoàng đế lấy niên hiệu Gia Long, Nguyễn Phúc Ánh có nhã ý ban chức tước, bổng lộc nhưng ông họ Mạc đã từ chối, chỉ xin nhận tước hiệu “Bình hương xử sĩ”. Sau khi chết, mộ ông được táng tại Bàu Cau xứ, Sơn Động (nay thuộc làng Hội Vực).
Ngày nay, tại nhà thờ tộc Mạc, thôn Hội Phước, xã Hòa Phú, huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng, trên bài vị có ghi dòng chữ Hán – Nôm: 奉 為 先公 莫 族 第 五 世 祖 諱 長 成 之 位. (Phụng vị tiên công Mạc tộc đệ ngũ thế tổ húy Trường Thành chi vị). Trong văn tuế có ghi: “Bình hương xử sĩ Mạc quý công phong tặng linh phò dực bảo trung hưng chi thần”
Và trong Tộc phổ họ Mạc Như (làng Hội Vực) phụng biên năm Kỷ Dậu (?) bằng chữ Hán – Nôm có ghi: 顯 祖 考 平 鄉 處 士 莫 貴 公 諱 長 成 (第 伍 世). (Hiển tổ khảo, Bình hương xử sĩ Mạc quý công, húy Trường Thành (đời thứ năm).
Như vậy, có thể thấy chủ nhân ngôi mộ là ông Mạc Trường Thành (hậu duệ đời thứ năm của gia tộc họ Mạc di cư từ Bắc Hà vào Quảng Nam) có công giúp Nguyễn Phúc Ánh và được phong tước hiệu “Bình hương xử sĩ”, quê làng Hội Vực, tổng Phước Tường, huyện Hòa Vang, Phủ Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam (nay thuộc xã Hòa Phú, huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng).
Về thời điểm gặp gỡ và giúp đỡ Nguyễn Phúc Ánh của ngài “Bình hương xử sĩ” có thể diễn ra vào giai đoạn khi Tây Sơn khởi nghĩa (1773), Nguyễn Phúc Ánh theo chúa Nguyễn Phúc Thuần rời Thừa Thiên Huế vào Quảng Nam.
Mùa Thu nǎm Đinh Dậu (1777) chúa Nguyễn Phúc Thuần tử trận, Nguyễn Phúc Ánh ra đảo Thổ Chu, rồi sau chạy sang ẩn náu nhờ bên đất Xiêm. Sau khi củng cố thế lực lớn mạnh, trở lại phản công quân Tây Sơn và giành lại ngai vàng (những năm 1792 – 1802).
Về niên đại của ngôi mộ, trên bia có hai chữ: 越 故 (Việt Cố) thường thấy trên bia mộ ở xứ Đàng trong thời các Chúa Nguyễn và muộn nhất là đến thời điểm Vua Gia Long đổi đặt Quốc hiệu Việt Nam (1804). Qua đó, có thể nhận định rằng thời điểm dựng bia rơi vào những năm 1802 – 1804 hoặc muộn nhất là đến hết thời kỳ trị vì của vua Gia Long (1820).
Qua khảo sát, chúng tôi nhận thấy rằng ngôi mộ cổ này có giá trị góp phần trong việc nghiên cứu về lịch sử và di sản văn hóa của vùng đất Quảng Nam – Đà Nẵng.
Bên cạnh giá trị về di sản văn hóa, kiến trúc nghệ thuật của ngôi mộ cổ Ngài“Bình hương xử sĩ” còn ý nghĩa rất quan trọng trong việc nghiên cứu, tìm hiểu về lịch sử các dòng họ của người Việt và quá trình Nam tiến, khai hoang, lập làng, canh tác nông nghiệp và xác lập chủ quyền lãnh thổ của tiền nhân.
Đây là di tích có giá trị cần sớm được xếp hạng và bảo vệ theo Luật Di sản văn hóa.
Trong tiếng nấc nghẹn ngào, anh đã thú nhận với tôi một sự thật mà suốt mười mấy năm qua anh chưa từng đủ can đảm để nói ra.
Chia sẻ
Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung kỳ vọng Việt Nam và Hàn Quốc sẽ cùng nắm chặt tay nhau để mở ra một tương lai hòa bình và thịnh vượng; cho rằng hai nước đang cùng nhau chia sẻ đời sống thường nhật, tiếp tục vun đắp tình đoàn kết và niềm tin sâu sắc.
Chia sẻ
Vụ tai nạn liên hoàn giữa 6 phương tiện, trong đó có một chiếc Porsche 7 chỗ, 3 xe tải và 2 xe đầu kéo, đã khiến giao thông trên cầu Phú Mỹ ùn tắc nghiêm trọng.
Chia sẻ
Sau chiến thắng ngược dòng 2-1 trước U17 Australia, U17 Việt Nam nhận được rất nhiều lời khen từ các fan hâm mộ bóng đá Đông Nam Á và Australia.
Chia sẻ
Có những vị hoàng đế cả đời chỉ gắn bó với duy nhất một người phụ nữ – chính là hoàng hậu của mình. Tây Ngụy Phế Đế Nguyên Khâm, Minh Hiếu Tông Chu Hựu Đường và Tùy Văn Đế Dương Kiên là những người như vậy.
Chia sẻ
Khi quân Thanh tiến vào Trung Nguyên với khẩu hiệu “phò Minh diệt loạn”, họ còn đối đãi tử thế với tông thất họ Chu, thế nhưng kể từ khi nhà Minh chính thức bị diệt, một cuộc thảm sát quy mô lớn đã diễn ra.
Chia sẻ
Đoàn học sinh Việt Nam tham dự Kỳ thi Olympic Hóa học Quốc tế Mendeleev (IMChO) lần thứ 60 diễn ra từ ngày 15–23/4/2026 tại Moscow (Liên bang Nga) đã đạt thành tích ấn tượng.
Chia sẻ
Ngưỡng miễn thuế được đề xuất tăng lên 1 tỷ đồng, áp dụng từ 1/1/2026. Đây là điểm mới quan trọng trong Dự thảo sửa đổi Nghị định 68 và Nghị định 320 vừa được công bố.
Chia sẻ
Các đại sứ EU đã nhất trí về khoản vay cho Kiev và các biện pháp hạn chế mới đối với Moscow - Reuters đưa tin, dẫn lời phủ tổng thống Síp.
Chia sẻ
Ở cuộc đụng độ tại vòng bán kết giải U17 Đông Nam Á 2026, U17 Việt Nam xuất sắc lội ngược dòng giành chiến thắng với tỷ số 2-1 trước U17 Australia để thẳng tiến vào trận chung kết.
Chia sẻ
Bộ Công Thương vừa ban hành thêm chính sách ưu đãi cho Nhà máy điện năng lượng tái tạo nhỏ. Theo đó, các nhà máy điện tái tạo sẽ được hưởng quy định mới về áp dụng biểu giá chi phí tránh được.
Chia sẻ
Công an xã Giáp Trung, tỉnh Tuyên Quang vừa phối hợp với lực lượng an ninh trật tự cơ sở kịp thời tìm thấy và đưa một cháu bé 6 tuổi đi lạc trở về an toàn với gia đình.
Chia sẻ
Người phụ nữ ở Hà Nội bị cáo buộc do mâu thuẫn làm ăn đã thuê hai người từ Hải Phòng với giá 300 triệu đồng để bắn đối thủ, gây thương tích. Sau nhiều năm lẩn trốn, nghi phạm vừa ra đầu thú.
Chia sẻ
Chiều 22/4, sau khi hội đàm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung cùng Đoàn đại biểu cấp cao hai nước đã chứng kiến Lễ trao các văn kiện hợp tác giữa các bộ, ngành hai nước Việt Nam – Hàn Quốc, trong đó có các bản ghi nhớ về nghiên cứu hợp tác phát triển nhà máy điện hạt nhân.
Chia sẻ
Hội đàm với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Tổng thống Lee Jae Myung cho biết Hàn Quốc sẵn sàng chia sẻ công nghệ trong các ngành công nghiệp tương lai như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, năng lượng sạch, đào tạo nguồn nhân lực, góp phần hỗ trợ công cuộc hiện đại hóa đất nước và phát triển khoa học công nghệ tiên tiến của Việt Nam.
Chia sẻ
Văn phòng Chính phủ có Thông báo số 204/TB-VPCP kết luận của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc tại cuộc họp kiểm điểm tiến độ triển khai dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành (sân bay Long Thành) giai đoạn 1.
Chia sẻ
Chiều 22/4, Liên đoàn Bóng chuyền Việt Nam phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Phú Thọ, Công ty Cổ phần Supe phốt phát và hóa chất Lâm Thao tổ chức họp báo Giải bóng chuyền Cúp Hùng Vương 2026, khởi tranh từ ngày 23-26/4 tại tỉnh Phú Thọ.
Chia sẻ
“Muốn người dân tin và làm theo thì mình phải làm trước, hướng dẫn tận tay. Chuyển đổi số không phải điều gì xa vời, mà bắt đầu từ những việc rất nhỏ, rất gần với cuộc sống hằng ngày của bà con” - Anh Lê Mạnh Hùng, Bí thư chi bộ thôn Sơn Hà, xã Bát Xát, tỉnh Lào Cai cho biết.
Chia sẻ
Dẫn dắt Ninh Bình FC, HLV Chu Đình Nghiêm nhận khoản tiền lót tay "khủng?; U17 Malaysia thắng đậm U17 Lào; Ronaldo sắp được thi đấu cùng con trai; Chelsea tốn 24 triệu bảng nếu sa thải HLV Rosenior; hé lộ mục tiêu số một của Barcelona.
Chia sẻ
Trước áp lực chi phí vật tư nông nghiệp tăng cao, giống lúa thuần chất lượng cao VNR98 của Tập đoàn Giống cây trồng Việt Nam (Vinaseed) đang trở thành "điểm tựa" tin cậy, giúp nông dân Đồng bằng sông Cửu Long tối ưu hóa lợi nhuận bền vững.
Chia sẻ
Lực lượng phòng vệ Ukraine vừa tiến hành một loạt cuộc tấn công quy mô lớn nhằm vào các mục tiêu quân sự của Nga tại Crimea cũng như sâu bên trong lãnh thổ Nga trong đêm 21/4 và rạng sáng 22/4, theo thông báo từ Bộ Tổng tham mưu Ukraine.
Chia sẻ
Chiều 22/4, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm chế định luật sư công.
Chia sẻ
Hai đối tượng điều khiển xe máy che biển số, mang theo kiếm katana phóng tốc độ cao qua nhiều tuyến phố ở Đà Nẵng, gây hoang mang cho người đi đường và tiềm ẩn nguy cơ mất an ninh trật tự, đã bị công an nhanh chóng truy xét, triệu tập làm rõ.
Chia sẻ
Ngày 22/4, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chủ trì cuộc làm việc với Bộ Khoa học và Công nghệ về thực hiện các nhiệm vụ khoa học, công nghệ (KHCN), đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, Kết luận số 18-KL/TW của Trung ương và các kết luận của Ban Chỉ đạo Trung ương, Ban Chỉ đạo của Chính phủ.
Chia sẻ
Dòng tiền rút mạnh khỏi nhóm cổ phiếu công nghệ trong phiên 22/4, với giá trị bán áp đảo gần 750 tỷ đồng, khiến chỉ số ngành giảm 1,31%. Áp lực chốt lời lan rộng, trong khi lực mua yếu và thiếu bền vững.
Chia sẻ
Theo tử vi ngày mai, con giáp tuổi Hợi sẽ mang lại may mắn này cho gia đình, lấp đầy ngôi nhà bằng tiếng cười và đảm bảo công việc kinh doanh gia đình phát đạt.
Chia sẻ
Năm nay tôi 15 tuổi – cái tuổi mà bạn bè xung quanh bắt đầu mộng mơ về những bộ váy xinh xắn hay những chuyến du lịch xa, tôi lại chỉ chung thủy với một hình ảnh duy nhất: Bộ cảnh phục xanh cảnh sát.
Chia sẻ
Liên quan đến "đất vàng" Lý Thường Kiệt, Chủ tịch SHB cho biết, theo quy hoạch được TP. Hà Nội chấp thuận, công trình sẽ được xây dựng với quy mô 14 tầng nổi và 5 tầng hầm, định hướng trở thành điểm nhấn kiến trúc tại khu vực trung tâm tài chính - ngân hàng của Thủ đô.
Chia sẻ
Lễ hội đền Chợ Cháy là một trong những lễ hội lớn ở khu vực Thanh Hà, Hải Phòng (địa phận xã Cẩm Chế, huyện Thanh Hà, tỉnh Hải Dương trước đây), thu hút đông đảo du khách thập phương. Theo sử sách ghi chép, vào năm Tân Mão (1171) vua Lý Anh Tông vương triều nhà Lý đi kinh lý miền duyên hải, qua vùng đất Cẩm Chế thấy một vùng non nước hữu tình, ngài bách bộ khắp đó đây thì nghe tiếng hát vô cùng xúc động...
Chia sẻ
Sau hơn 60 cuộc họp của Tổ công tác 1645, TP.HCM đã tháo gỡ vướng mắc cho hàng trăm dự án bất động sản, giúp hơn 33.000 căn nhà đủ điều kiện cấp sổ hồng. Động thái này không chỉ giải tỏa tâm lý người mua mà còn góp phần kích hoạt lại dòng vốn và thanh khoản thị trường.
Chia sẻ
Thời sự 
Thế giới 
Nhà nông 
Hội và Cuộc sống 
Đại đoàn kết dân tộc 
Kinh tế 
Thể thao 
Văn hóa - Giải trí 
Xã hội 
Bạn đọc 
Nhà đất 
Media 
Chuyển động Sài Gòn 
Pháp luật 
Dân Việt trò chuyện 
Gia đình 
Đông Tây - Kim Cổ 
Khoa học Công nghệ 
Radio Nông dân 
Doanh nghiệp 
Đăng nhập
