Bình luận
0
Phóng viên (PV) Báo Long An có cuộc trao đổi với nhà nghiên cứu, nguyên Phó Giám đốc Bảo tàng - Thư viện tỉnh Long An - Vương Thu Hồng về chiếc đàn trên.
Nhà nghiên cứu Vương Thu Hồng: Di tích Gò Ô Chùa được công nhận Di tích lịch sử - văn hóa cấp Quốc gia ngày 15/9/2009. Địa điểm này thuộc xã Hưng Điền A, huyện Vĩnh Hưng. Đây là di tích khảo cổ học (di chỉ - mộ táng) có quy mô lớn, tầng văn hóa dày và nhiều hiện vật.
Năm 1986, di chỉ được cán bộ Bảo tàng Long An (nay là Bảo tàng - Thư viện tỉnh) phát hiện. Từ năm 1997-2008, tỉnh triển khai 5 mùa khai quật. Thành tựu hợp tác - nghiên cứu, khai quật giữa các nhà khảo cổ học Việt Nam và Cộng hòa Liên bang Đức đã ghi nhận rằng đây là một ngôi làng cổ, di chỉ xưởng sản xuất gốm.
Đồng thời, đây cũng là một khu nghĩa trang quy mô lớn với nhiều di cốt người, động vật tùy táng cùng nhiều loại hình công cụ phong phú. Khu di chỉ này thể hiện những nghề thủ công đặc sắc trong giai đoạn người cổ Gò Ô Chùa bước những bước chân đầu tiên từ thời kỳ nguyên thủy sang thời kỳ văn minh Óc Eo.
Di chỉ Gò Ô Chùa có địa tầng ổn định, theo số liệu phân tích niên đại thể hiện 2 lớp văn hóa: Lớp trên (muộn) thuộc giai đoạn Óc Eo, lớp dưới (sớm) thuộc giai đoạn tiền Óc Eo (thời kỳ kim khí).
Mùa khai quật đầu tiên, mưa đến sớm trên Đồng Tháp Mười nên công trình đã gặp khó khăn không ít. Chúng tôi đã được lãnh đạo Bảo tàng Lịch sử Việt Nam và lãnh đạo Sở Văn hóa - Thông tin (nay là Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch) tỉnh Long An đến nghe báo cáo sơ bộ và động viên, thăm hỏi, trong điều kiện di chuyển và thời tiết bất lợi.
Kết quả khai quật đã được công bố tại Hội nghị thông báo Khảo cổ học toàn quốc năm 1997 và liên tục các năm sau đó;... Từ kết quả ban đầu quan trọng này đã mở ra một chương trình dài hạn cho các mùa khai quật tiếp theo ở đây.
-PV: Thời điểm khai quật phát hiện hiện vật, căn cứ vào đâu các nhà khảo cổ cho rằng đây là nhạc cụ?
Nhà nghiên cứu Vương Thu Hồng: Chiếc nhạc cụ cổ bằng sừng hươu mà chúng ta đang đề cập được phát hiện trong mùa khai quật năm 1997, trong tầng văn hóa sớm cùng với nhiều di cốt động vật. Trong khi đó, tầng văn hóa muộn ở bên trên chứa các hiện vật bằng đồng và sắt.
Chuyên gia chỉnh lý hiện vật sau khai quật đã lưu ý đến hiện vật này (ký hiệu OCH 97H2-L6), xếp vào danh mục hiện vật bằng xương - sừng, căn cứ trên chất liệu và dấu vết chế tác, đã ghi là “đàn xương (?)”.
Trong mùa khai quật năm 2008, một hiện vật tương tự (nhưng kém hoàn chỉnh hơn) cũng đã được ghi nhận. Tuy chưa đoán định được nguồn gốc của nó nhưng chiếc “đàn xương” là ý tưởng khơi nguồn cảm hứng cho chúng tôi trong việc nghiên cứu sâu về công năng của hiện vật về sau này.
- PV: Liệu đây có phải là cây đàn xương “độc nhất vô nhị” ở Việt Nam mà các nhà khảo cổ học từng phát hiện?
Nhà nghiên cứu Vương Thu Hồng: Trong lịch sử phát hiện nhạc cụ cổ xưa ở nước ta, nhà khảo cổ học người Pháp Georges Condominas đã nghiên cứu và công bố phát hiện về bộ đàn đá ở Ndut Liêng Krak (tỉnh Đắk Lắk) vào năm 1951.
Cho đến những năm đầu thập niên 1990, người ta tìm được khoảng 200 thanh đàn đá rải rác ở các tỉnh Đắk Lắk, Khánh Hòa, Đồng Nai, Ninh Thuận, Lâm Đồng, Bình Phước, Phú Yên,...
Mỗi bộ đàn này có từ 3-15 thanh. Nổi tiếng trong đó là các bộ đàn đá: Khánh Sơn, Bác Ái, Tuy An, Bình Đa (gọi theo địa danh phát hiện). Căn cứ vào loại đàn đá tìm được ở di chỉ khảo cổ Bình Đa, các nhà khoa học cho biết những thanh đá để làm đàn này khoảng 3.000 năm tuổi.
Riêng loại đàn dây vừa được đề cập, khảo cổ học chỉ mới phát hiện 2 hiện vật ở Gò Ô Chùa. Chúng tôi căn cứ vào việc kiểm tra toàn bộ hiện vật thời tiền - sơ sử bằng xương - sừng trong kho bảo tàng, bao gồm cả bằng chứng về quá trình sử dụng.
Ngoài ra, chúng tôi cũng kết hợp với những hiểu biết chuyên sâu từ các phép loại suy dân tộc học cùng với bảng phân tích niên đại C14 của tầng văn hóa sớm, chúng được đoán định rằng đây là loại nhạc cụ một dây (chordophone), ít nhất đã được 2.000 năm tuổi, lần đầu tiên phát hiện ở Đông Nam Á.
- PV: Từ năm 1997 đến nay, chúng ta đã có nghiên cứu chuyên sâu nào về loại đàn này, thưa ông?
Nhà nghiên cứu Vương Thu Hồng: Hoạt động khảo cổ học cần có sự phối hợp chuyên gia từ nhiều lĩnh vực khác nhau, để đạt được điều này trong một thời điểm tập trung nghiên cứu không phải là điều dễ dàng.
Trong điều kiện ấy, chúng tôi đã được tỉnh cho phép hợp tác với một số cơ quan chuyên môn trong nước và quốc tế để xử lý từng vấn đề do thực tiễn đặt ra. Đối với nhạc cụ bằng sừng hươu, đoán định ban đầu của những người chỉnh lý hiện vật (sau khai quật) đã gợi ý cho các nhà khảo cổ tiếp tục tìm hiểu từ nhiều nguồn tư liệu chuyên môn về âm nhạc và dân tộc học, trong đó, đối chiếu với 3 loại đàn tương ứng ở nước ta, chẳng hạn đàn Bro Jo-Rai (đàn brố của người Ê Đê), đàn Co ke (đàn nhị hay đàn cò) và đàn K'ny (đàn vĩ cầm miệng của người Jarai).
Theo nhà nghiên cứu Vương Thu Hồng, chiếc đàn sừng hươu này ít nhất đã được 2.000 năm tuổi, lần đầu tiên phát hiện ở Đông Nam Á
Theo khảo cổ học, cho đến nay, hầu hết truyền thống âm nhạc cổ xưa trong vùng Đông Nam Á đã được tái tạo chủ yếu từ những bức phù điêu ấn tượng được tìm thấy ở nhiều di tích, đền thờ Hin-đu giáo và Phật giáo tại Campuchia, Myanmar và Sumatra (Indonesia).
Tuy nhiên, việc phát hiện 2 mẫu vật nhạc cụ cổ xưa này trong số hàng ngàn phát hiện khảo cổ học gợi ý một sự đánh giá lại nghiêm túc về nghệ thuật âm nhạc cổ đại.
Trên quan điểm ấy, chúng tôi đã thực hiện báo cáo Đi tìm một quá khứ âm nhạc: Bằng chứng cho cây đàn một dây sơ khai của Việt Nam, công bố ngày 21/02/2023 trên Tạp chí ANTIQUITY của Đại học Cambridge.
- PV: Xin ông chia sẻ thêm câu chuyện về Fredeliza, nhà khảo cổ đồng thời là nhà nghiên cứu âm nhạc truyền thống, người đã cùng ông mất nhiều năm để hoàn thành công trình trên?
Nhà nghiên cứu Vương Thu Hồng: Fredeliza Z. Campos là thành viên của Đoàn nghiên cứu khảo cổ học của Trường Đại học Quốc gia Úc - do GS. Peter Bellwood làm Trưởng đoàn. Chúng tôi đã hợp tác triển khai 3 mùa khai quật tại các di chỉ An Sơn (2009), Rạch Núi (2012) và Lộc Giang (2014). Fredeliza là nhà khảo cổ đồng thời là nhà nghiên cứu âm nhạc truyền thống, cô đã đặt vấn đề với tôi trong việc hợp tác nghiên cứu nhạc cụ cổ bằng sừng hươu phát hiện từ cuộc khai quật di chỉ Gò Ô Chùa. Chúng tôi đã cùng tích cực làm việc, thông qua phản biện, điều chỉnh - bổ sung báo cáo và đạt kết quả khiêm tốn như trên.
Đêm tân hôn, lòng tôi tràn đầy ngọt ngào, háo hức. Đêm tân hôn sẽ là đêm đầu tiên tôi chính thức làm vợ người ta, bắt đầu cuộc sống mới.
Chia sẻ
Bí ẩn đặc sản sống trong hốc đá, tưởng vô danh nhưng lại hóa đặc sản tiền triệu khiến ai nghe cũng tò mò.
Chia sẻ
Mọc lên từ những tổ mối dưới lòng đất, xuất hiện rồi biến mất chỉ trong vài ngày, loại cây này khiến nhiều người tò mò bởi sự bí ẩn và mức giá đầu mùa có thể vượt mốc 1 triệu đồng/kg.
Chia sẻ
Sách Ngạch Đồ từng là trọng thần của triều đình nhà Thanh nhưng trải qua nhiều biến cố, tội danh của nhân vật này bị quy kết là vượt xa cả Ngao Bái.
Chia sẻ
Hoa hậu Phan Phương Oanh làm Giám đốc Đối ngoại cho Miss World 2026 tại Việt Nam, phụ trách kết nối, xây dựng và phát triển các mối quan hệ hợp tác chiến lược cho cuộc thi.
Chia sẻ
Hungary đã thông qua việc khởi động giai đoạn đàm phán đầu tiên về việc Ukraine gia nhập Liên minh châu Âu (EU).
Chia sẻ
Với tầm nhìn dài hạn và định hướng phát triển đồng bộ, phương án quy hoạch chung xã Bảo Thắng được kỳ vọng sẽ mở ra không gian phát triển mới, từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành phường vào năm 2030.
Chia sẻ
Đường dây lừa đảo xuyên quốc gia do Nguyễn Đăng Dũng ở Tân Kỳ, Nghệ An cầm đầu chuyên nhắm vào “con mồi” là những người đàn ông thành đạt. Có người bị lừa đến 6,6 tỷ đồng chỉ trong 4 ngày.
Chia sẻ
Không chỉ đổi mới phương thức tuyên truyền nghị quyết bằng tiếng dân tộc, xã Bản Bo (Lai Châu) còn ghi dấu ấn với doanh thu ngân sách ấn tượng và sự chủ động đón đầu dự án cao tốc huyết mạch Bảo Hà - Lai Châu.
Chia sẻ
Điều khiến người ngoài ngạc nhiên nhất là Viên Thế Khải chưa từng chủ động đến phòng của bất kỳ bà vợ lẽ nào để ngủ qua đêm. Ngược lại, ông yêu cầu các bà luân phiên đến phòng ngủ của mình để “trực đêm”.
Chia sẻ
Nghệ sĩ Nhân dân (NSND) Hoài Huệ đã tạo thêm dấu ấn đậm nét với tác phẩm mới đầy tâm huyết trên sân khấu bài chòi
Chia sẻ
Trước diễn biến của áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông, UBND tỉnh Ninh Bình vừa có văn bản số 3711/UBND-VP3 ngày 4/6/2026 yêu cầu các sở, ngành, địa phương ven biển (gồm địa phận tỉnh Nam Định cũ) khẩn trương triển khai các biện pháp ứng phó, bảo đảm an toàn cho người và phương tiện hoạt động trên biển, sẵn sàng lực lượng cứu hộ, cứu nạn khi cần thiết.
Chia sẻ
Tuy mới 26 tuổi nhưng tiền vệ Nguyễn Hữu Thắng đã có 7 năm khoác áo đội một Thể Công Viettel.
Chia sẻ
Công an tỉnh Hưng Yên vừa khởi tố 1 đối tượng sinh năm 1996 ở xã Nam Tiên Hưng, tỉnh Hưng Yên để điều tra hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản bằng thủ đoạn "chạy án".
Chia sẻ
Ở cuộc đọ sức tại lượt trận thứ 2 vòng bảng giải U19 Đông Nam Á 2026, U19 Việt Nam thi đấu áp đảo và dễ dàng giành chiến thắng 5-0 trước U19 Myanmar.
Chia sẻ
4 người trong một gia đình ở phường Xuân Trường - Đà Lạt (tỉnh Lâm Đồng) đã xuất hiện các triệu chứng đau bụng, nôn ói và tiêu chảy nghi bị ngộ độc nấm rừng thông.
Chia sẻ
Hạ viện Mỹ do đảng Cộng hòa kiểm soát ngày 3/6 đã thông qua một nghị quyết nhằm ngăn Tổng thống Donald Trump tiếp tục cuộc chiến với Iran, phản ánh những lo ngại ngày càng gia tăng ngay trong nội bộ đảng của ông đối với cuộc xung đột đã kéo dài ba tháng.
Chia sẻ
Cơ quan chức năng phát hiện một ổ nghi lừa đảo xuyên biên giới ở TP.HCM, qua kiểm tra có 18 người nước ngoài dương tính với chất ma túy.
Chia sẻ
Tại Giải Pickleball Michelob ULTRA - châu Á mở rộng 2026 diễn ra từ 4-7/6 ở TP.HCM, người hâm mộ chờ đợi Chờ Lý Hoàng Nam đối đầu Quang Dương để mang đến màn trình diễn mãn nhãn.
Chia sẻ
Kết luận phiên họp đầu tiên của Tổ công tác Chính phủ về phát triển công nghệ chiến lược sáng 4/6, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu các bộ, ngành khẩn trương chuyển từ giai đoạn chuẩn bị sang triển khai thực tế, tập trung tạo ra sản phẩm, công nghệ và doanh nghiệp cụ thể, phấn đấu có những sản phẩm công nghệ chiến lược đầu tiên ngay trong năm 2026.
Chia sẻ
Quang Hải, Nguyễn Filip vắng mặt tại AFF ASEAN Cup 2026?; hôn thê của Ronaldo khoe dáng trên du thuyền; Nottingham Forest ra giá bán Elliot Anderson; Sir Alex lần đầu xuất hiện sau khi nhập viện; M.U duyệt chi 80 triệu bảng mua Mateus Fernandes.
Chia sẻ
Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone và Thủ tướng Campuchia Samdech Moha Borvor Thipadei Hun Manet sẽ thăm chính thức Việt Nam và tham dự Diễn đàn Tương lai ASEAN.
Chia sẻ
Sở hữu đường bờ biển dài bậc nhất châu Á, đứng trong nhóm dài nhất thế giới, quốc gia này không chỉ được biết đến là “xứ sở vạn đảo” mà còn là thiên đường biển đảo nổi tiếng.
Chia sẻ
Theo tử vi ngày mai, cách kiếm tiền của con giáp tuổi Hợi thật đáng ghen tị: trong khi những người khác đang tranh giành, họ lại gặt hái thành quả một cách dễ dàng.
Chia sẻ
Em có một ước mơ nhỏ: muốn xây dựng một "vườn hoa yêu thương" ở nơi em sinh sống. Em sẽ thu gom các hộp giấy, chai nhựa cũ để trồng hoa, mời các bạn cùng lớp cùng nhau chăm sóc và tặng những bông hoa đó cho những người già cô đơn, hay cho các bạn học sinh khó khăn, hay cho các bác thu gom rác. Em muốn mỗi người đều cảm thấy được yêu thương, được trân trọng, như cách em cảm thấy khi được bạn bè tiếp nhận và giúp đỡ.
Chia sẻ
Thời điểm này, xã Khổng Lào, tỉnh Lai Châu (địa phận huyện Phong Thổ cũ) đang khẩn trương thực hiện chủ trương sắp xếp thôn, tổ dân phố 2026 của Trung ương. Theo phương án mà xã Khổng Lào xây dựng, sau sáp nhập, xã Khổng Lào dự kiến giảm từ 32 bản xuống còn 22 bản. Đại diện các bản trong xã cơ bản nhất trí với phương án sắp xếp, sáp nhập bản mà xã đã xây dựng.
Chia sẻ
Sơn La phát động chuỗi hoạt động hưởng ứng Ngày Môi trường thế giới và Tháng hành động vì môi trường năm 2026, lan tỏa lối sống xanh trong cộng đồng.
Chia sẻ
Tổng thống Donald Trump đã nói riêng với các cố vấn rằng, ông sẽ không chấm dứt lệnh ngừng bắn với Iran, trừ khi Tehran gây ra thương vong cho quân nhân Mỹ trong bối cảnh Iran vừa phóng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào các cơ sở quân sự của Mỹ trong khu vực, đồng thời tấn công cả Sân bay Quốc tế Kuwait để đáp trả các hành động quân sự của Washington.
Chia sẻ
Qua công tác tuần tra địa bàn, lực lượng Công an xã Tân Minh (tỉnh Ninh Bình) phối hợp cùng cơ quan kiểm lâm đã phát hiện, bắt giữ một đối tượng đang vận chuyển trái phép một cá thể rắn hổ chúa đã bị giết mổ để giao cho khách.
Chia sẻ
Thời sự 
Thế giới 
Nhà nông 
Hội và Cuộc sống 
Đại đoàn kết dân tộc 
Kinh tế 
Thể thao 
Văn hóa - Giải trí 
Xã hội 
Bạn đọc 
Nhà đất 
Media 
Chuyển động Sài Gòn 
Pháp luật 
Dân Việt trò chuyện 
Gia đình 
Đông Tây - Kim Cổ 
Khoa học Công nghệ 
Radio Nông dân 
Doanh nghiệp 
Đăng nhập
Như Nguyệt thực hiện
