Một "giao kèo" lạ đã giữ yên rừng suốt nhiều năm - bí mật sau những cánh rừng già không còn sợ lâm tặc ở Gia Lai

Người giữ rừng ở thôn K2

Ở độ cao hơn 1.000m, những cánh rừng tự nhiên tại xã Vĩnh Sơn (huyện Vĩnh Thạnh cũ, nay thuộc tỉnh Gia Lai) vẫn xanh mướt nhờ bàn tay gìn giữ của chính những người dân bản địa.

Anh Đinh Phó (43 tuổi) – Trưởng cộng đồng thôn K2 đang cùng 46 hộ dân nơi đây nhận khoán quản lý hơn 500 ha rừng tự nhiên.

“Chúng tôi chia thành từng tổ, thay phiên nhau trực chốt bảo vệ rừng cùng nhân viên công ty, mỗi người 2 ngày 2 đêm. Sau mỗi tuần đều có báo cáo kết quả, lập biên bản hẳn hoi”, anh Phó nói.

Ngoài rừng khoán, gia đình anh còn quản lý riêng hơn 7 ha rừng, đồng thời trồng thêm 4 ha rừng sản xuất, 400 cây mắc ca và làm sắn để có thêm thu nhập.

Điều đáng quý là, ở đây, cả đàn ông lẫn phụ nữ đều tham gia tuần tra rừng – một phần nhờ các buổi tập huấn về bình đẳng giới và quản lý rừng bền vững từ dự án SFM (Ban quản lý các dự án lâm nghiệp – Bộ NN&MT). Nhờ vậy, ý thức giữ rừng không chỉ là của người lớn mà lan tỏa đến cả con trẻ.

Từ cộng đồng đến “lá chắn” chống lâm tặc

Không phải ngẫu nhiên mà gần 10.346 ha rừng tự nhiên do Công ty TNHH Lâm nghiệp Sông Kôn quản lý vẫn giữ được sự bình yên trong bối cảnh nạn phá rừng vẫn còn âm ỉ ở nhiều nơi.

Theo ông Hồ Văn Hể, Giám đốc Công ty, đơn vị đã giao khoán cho 4 cộng đồng người Bana thuộc các thôn K2, K3, K8 và Suối Cát (xã Vĩnh Sơn), với tổng cộng 356 hộ dân, nhận bảo vệ hơn 2.620 ha rừng tự nhiên, mỗi cộng đồng khoảng 500 ha.

“Rừng càng giàu thì nỗi lo lâm tặc càng lớn. Nhưng nhờ người dân nhận rừng, giữ rừng như giữ đất nhà mình nên mọi chuyện mới yên ổn như vậy”, ông Hể nói.

Minh chứng rõ ràng nhất là năm 2022, một tổ tuần tra của cộng đồng thôn K2 đã phát hiện và ngăn chặn kịp thời một nhóm người từ huyện KBang vào khu rừng cộng đồng để khai thác trái phép. Máy cưa và công cụ bị thu giữ, vụ việc lập biên bản xử lý nghiêm, từ đó không còn vụ vi phạm nào xảy ra.

“Qua các buổi tập huấn, bà con hiểu rằng rừng là máu thịt, là sinh kế lâu dài. Không ai muốn tự tay chặt mất tương lai của mình nữa”, anh Đinh Phó nói.

Để cộng đồng yên tâm giữ rừng, Công ty trích toàn bộ kinh phí chi trả dịch vụ môi trường rừng (khoảng 1,5 tỷ đồng mỗi năm) từ Quỹ Bảo vệ và phát triển rừng để hỗ trợ các hộ dân nhận khoán.

Mỗi cộng đồng mở tài khoản riêng, tiền hỗ trợ được chi trả minh bạch qua ngân hàng, hai đợt mỗi năm. Trước mỗi lần chi trả, Công ty phối hợp với kiểm lâm và chính quyền địa phương tổ chức nghiệm thu kết quả thực hiện, đánh giá sát thực tế.

“Điểm quan trọng là Ban điều hành cộng đồng được tự phân chia diện tích, tính toán công việc rõ ràng. Người dân không làm công không, mà làm với ý thức làm chủ”, ông Hể nói.

Từ bảo vệ rừng sang quản lý bền vững

Không chỉ dừng ở giữ rừng, Công ty TNHH Lâm nghiệp Sông Kôn đang dần chuyển sang hướng quản lý rừng bền vững, theo chuẩn của Dự án SFM.

Tính đến nay, Công ty đã tổ chức 7 đợt tập huấn, mỗi đợt 40–60 người dân và nhân viên tham gia. Nội dung gồm kỹ thuật tuần tra, phòng chống cháy rừng, kỹ năng truyền thông, kiến thức về quản lý tài nguyên rừng gắn với sinh kế cộng đồng.

Không chỉ giữ lại những cánh rừng dổi, chò, dầu trăm tuổi, những người dân như anh Đinh Phó còn giữ lại sự kết nối thiêng liêng giữa con người với núi rừng.

Khi người dân có đất canh tác, có rừng để bảo vệ, có thu nhập chính đáng từ rừng, thì họ không còn cần phải phá rừng để sống nữa. Rừng sống - người sống. Rừng yên - làng yên.

×