Bình luận
0
Bà đã trao tặng một số tư liệu lịch sử, trong đó có hồi ức của cố Phó Thủ tướng Đặng Việt Châu với cố Tổng Bí thư Trường Chinh. Báo Nam Định trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc một phần tư liệu này.
Ngày 2 Tết âm lịch, tôi qua anh Phạm Quang Thẩm, chúc Tết ông cụ thân sinh, Chánh tổng đương quyền và đến Hành Thiện gặp anh Đặng Xuân Khu mới được về ít lâu.
Vào nhà anh Thẩm tôi đã thấy rợn người vì phải lần theo một ngõ khá sâu trồng ruối dầy đặc. Nhà cụ Chánh tổng đương quyền mà! Con trai cả cụ lại là phó tổng.
Cũng may mà hai nhà chúng tôi có chút thân thuộc nên được tiếp đón rất trọng vọng. Cả cụ Chánh già, ông Phó tổng, anh hai anh Thẩm và anh ngồi tiếp tôi (…). Cụ chánh bảo bóc bánh chưng ăn. Ngày Tết mà từ chối, sợ không được lòng gia đình, tôi phải ăn vài miếng, uống trà rồi chúc mừng cụ Chánh và toàn thể gia đình mọi sự an khang và cáo từ.
Anh Thẩm tiễn tôi một quãng xa. Tôi nói:
- Mình định rủ ông đi xuống nhà Đặng Xuân Khu mới về, nhưng xem chừng, ông khó rời nhà ngày Tết.
- Đúng thế, không đi được. Gặp Khu thì nói giúp mình có lời chúc Tết gia đình. Đến nhà Khu, chắc anh sẽ gặp Đặng Xuân Thiều nữa đấy!
Trước khi tạm biệt, tôi hỏi thêm anh: Mình nói chuyện với cụ Chánh (thân sinh anh) với ông Phó tổng và ông hai có gì thất thố không?
Anh Thẩm trả lời:
- Được! Ngày Tết thế là vui vẻ. Nhưng đến nhà Khu, nhớ ông cụ phong kiến lắm đấy nhé!
- Mình nghe Đặng Xuân Thiều cũng nói như vậy. Cụ ấm mà! Nên mình mang sẵn 1 bánh pháo, đến sân cho nổ trước khi vào nhà.
Ngạc nhiên thấy tôi đến một cách bất ngờ, anh Đặng Xuân Khu xiết tay hỏi:
- Sao biết nhà?
Tôi nói:
- Đặng Xuân Thiều đã kể cho nghe và sáng đến nhà Thẩm chúc Tết. Hắn gửi lời thăm anh và chúc Tết gia đình.
Anh Khu dắt tôi vào nhà, vừa bước chậm chạp vừa dặn:
- Ông cụ mình đầu óc phong kiến lắm! Cụ ngồi sập, tựa trên tráp kia, liệu lời nói chuyện.
Đoạn anh giới thiệu tôi với ông cụ thân sinh… Tôi và anh kéo ghế ngồi trước mặt. Cụ hỏi ngay:
- Ông ở Sơn La với anh nó nhà tôi đây à?
Tôi đáp lại:
- Thưa cụ, vâng! Cháu biết tin anh con mới về, xin tới chúc Tết cụ, gia đình và mừng anh con khỏe mạnh.
Cụ lại hỏi tiếp:
- Ông ở Nam Trực, vậy ở xã nào, dòng họ gì?
- Thưa cụ, cháu ở ngay huyện lỵ, dòng họ Đặng ạ!
- Thế thì cùng một họ với nhà tôi đấy.
- Cụ nhận như vậy thật vinh dự cho cháu quá.
- Thế mục đích ông làm cách mạng là gì?
- Thưa cụ, chắc anh Khu đã trình bày rõ với cụ rồi ạ! Chúng cháu là đàn em, chỉ biết bị người nước ngoài đè đầu cưỡi cổ, phải đứng lên đánh đuổi, rồi xây dựng nước nhà thành một nước dân chủ, văn minh không thua kém người.
Cụ nghe xuôi tai, nói thêm một tràng chữ Hán trong học thuyết Khổng Tử, tôi nghe lõm bõm, câu hiểu câu không. Chỉ biết là cụ nói: Cái gì Khổng Tử cũng đã đề cập đến, từ chỗ “Dân vi quý, quân vi khinh” đến thuyết “Đại đồng”. Còn tự phê bình, cụ cũng ví như thuyết “Tu thân”.
Tôi nghe chỉ vâng vâng, dạ dạ, không dám chêm gì thêm.
Cụ hài lòng về cuộc nói chuyện và bảo:
- Giờ đã muộn rồi, về đến Nam Trực không kịp, sẽ tối mịt. Ông ở lại ăn Tết với anh Khu nhà tôi!
Chợt anh Nguyễn Đức Nguyên tức Hậu tới thăm anh Khu, chúc Tết cụ và gia đình. Anh Khu giới thiệu anh Nguyên là cùng làm y tá ở Sơn La. Câu chuyện lại rộn lên vui vẻ.
Anh Đặng Xuân Thiều ở nhà đằng trước cũng sang. Cụ nói:
- Cháu gọi tôi bằng bác, ở Côn Đảo về từ tháng 8 đấy, các ông có quen không?
Tôi và anh Hậu (tức Nguyễn Đức Nguyên) tảng lờ:
- Thưa cụ, chúng cháu chưa biết nhau, giờ mới được làm quen.
Cụ gọi dọn cơm đãi khách rồi vào phòng nghỉ.
Bốn chúng tôi ngồi ăn Tết với nhau vui vẻ. Cơm Tết khá thịnh soạn. Nhưng chuyện trao đổi giữa chúng tôi còn rôm rả hơn.
Tôi cùng anh Thiều và anh Nguyên kể lại với anh Khu, từ ngày về đã tìm nhau bàn tính việc hoạt động như thế nào?
Sau khi thống nhất nhận định với nhau là quần chúng các nơi đều tốt, nhưng các cấp lãnh đạo từ tỉnh, huyện, xã đến các xí nghiệp ở tỉnh không đâu còn.
Chúng tôi thành lập Ban liên tỉnh Hà - Nam - Ninh - Phủ Lý, phân công nhau người nào việc ở địa phương người ấy: Anh Thiều ở Xuân Trường, Giao Thuỷ, Hải Hậu và Trực Ninh; anh Hậu ở phía bên kia sông Trà Lý; anh Thẩm và anh Khoá Cư ở Thư Trì, Vũ Tiên, Kiến Xương và Tiền Hải; và tôi là Nam Trực trở lên thành phố Nam Định và các huyện phía trên.
Ai biết cơ sở cũ đáng tin cậy ở đâu còn thì giới thiệu lại cho nhau để dễ liên lạc, bắt mối.
Ở Hà Nam, anh Thẩm có giới thiệu lại cho một số cơ sở cũ ở Bình Lục (Yên Đổ, Bối Cầu). Ở Ninh Bình, nhóm anh Ba Loè tức Tạ Văn Cấp (cùng ở tù Sơn La) chưa liên lạc được.
Tôi kể cho anh Khu nghe việc đi Hải Phòng tìm mối nhưng tuyệt không thấy tin gì, việc đi Hà Nội gặp anh Đinh Xuân Nhạ và anh Phùng ở Côn Đảo mới về. Các anh ấy cũng đang tìm gặp nhau, chưa hình thành tổ chức gì.
Nói đến đây, ba chúng tôi nhân danh Ban liên tỉnh đề nghị anh Khu đứng ra kêu gọi thành lập Xứ uỷ Bắc Kỳ.
Anh Khu suy nghĩ vài phút rồi trả lời:
- Mình về qua Hà Nội gặp anh em báo Le Travail, họ yêu cầu ra cộng tác, mình đã nhận lời. Các anh đã tìm nhau hoạt động lại và xây dựng được tổ chức liên tỉnh. Vậy cứ thúc đẩy công tác, rồi sẽ gặp nhau cả…
Tối hôm mồng 2 Tết, tôi và anh Nguyễn Đức Nguyên nghỉ lại nhà anh Khu. Biết bao chuyện nhỏ to, thì thầm với nhau quá nửa đêm.
Sáng hôm sau ngủ dậy, vừa mới rửa mặt xong, cụ ấm lại sang thăm. Chúng tôi không quên chúc mừng cụ và gia đình một cách kính cẩn. Một loạt câu trong sách Trung dung của Khổng Tử lại được giảng giải. Tôi đã quen nghe từ hôm trước, còn anh Nguyên thì hơi ngỡ ngàng, cứ vâng dạ tràn. Vài phút anh Khu bước ra. Anh gọi người nhà cho ăn sáng. Bốn chiếc bánh chưng, hai đĩa giò, cùng 2 bát miến, đĩa dưa hành và chén nước mắm để chặt trên mâm. Anh Khu cho gọi anh Thiều sang. Bốn chúng tôi vừa trò chuyện vừa sắt bánh, gắp giò và hành ăn. Bánh chưng gói khéo, giò lại thơm, ngon, chúng tôi chẳng làm khách, ăn thật đẫy bụng mà cũng không hết.
Chén trà hơi thuốc phì phèo ít phút, anh Khu nhắc tôi và anh Nguyên sang chào cụ Tú Châu, mẹ đẻ anh Thiều. Hai chúng tôi thấy đã quá 8 giờ, xin phép chào cụ ấm để về luôn thể. Cụ ấm bước ra, cảm ơn chúng tôi đã tới vui xuân đầu năm mới với anh Khu và chúc năm mới nhiều sự may mắn.
Anh Nguyên và tôi, một lần nữa, kính chào cụ và anh Khu, rồi cùng anh Thiều sang chúc mẹ đẻ anh. Song qua nhà thì cụ Tú Châu đã ở bên cụ Hai Thêm. Cả 3 chúng tôi đều sang chúc mừng các cụ luôn thể…
Cụ Hai Thêm và cụ Tú Châu đã biết hôm trước chúng tôi đã ăn Tết bên nhà anh Khu nên chẳng đợi chúng tôi dứt lời chúc mừng năm mới, đã nói ngay:
- Đầu xuân các ông đã đến thăm nhà, còn gì vui bằng!
Với vẻ bình dân, nhưng rất phong nhã, cụ rót trà mời chúng tôi uống và bảo:
- Các ông cứ tự nhiên như ở nhà thôi.
Cụ hỏi chúng tôi bị giam mất bao nhiêu năm? Anh Thiều đỡ lời, giới thiệu chúng tôi và trình bày tên tuổi, quê quán từng người và nơi bị thực dân giam giữ. Cụ gật đầu khen ngợi. Rồi trong câu chuyện vui, cụ lộ cho biết khi còn trẻ, cụ cũng thuộc những nhà Nho theo phái Duy Tân.
- Bây giờ tuổi cao không làm được gì nữa thì đến lượt các ông.
Hồi ký Đặng Việt Châu
(*) Tên bài của Báo Nam Định.Ảnh: Cơ sở cung cấp
Tỉnh ủy Hưng Yên vừa ra Nghị quyết số 13 về cơ cấu lại, phát triển và nâng cao hiệu quả ngành nông nghiệp, thủy sản, nông thôn tỉnh Hưng Yên giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045.
Chia sẻ
Trước khi làm nên đại nghiệp, Lưu Bị từng có một thời gian mưu sinh bằng nghề đan giày cỏ.
Chia sẻ
Có một xã của tỉnh Hưng Yên, từ năm 1969 đã thành lập Chi hội hữu nghị đoàn kết với nhân dân Cuba, trở thành một trong những điểm sáng sớm nhất trong phong trào đoàn kết quốc tế của nhân dân Việt Nam.
Chia sẻ
Bộ GDĐT vừa công bố Thông tư ban hành quy chế thi tốt nghiệp THPT, trong đó nêu rõ những thí sinh nào sẽ được miễn thi tốt nghiệp THPT tất cả các môn hoặc miễn thi môn tiếng Anh.
Chia sẻ
Bí thư Thành ủy Hà Nội đã kiểm tra loạt dự án lớn gồm cầu Mễ Sở (Vành đai 4), cầu Ngọc Hồi và tuyến Vành đai 2.5 đoạn Dịch Vọng – Dương Đình Nghệ, yêu cầu siết tiến độ, coi giải phóng mặt bằng là thước đo năng lực, uy tín của chính quyền, gắn trách nhiệm người đứng đầu.
Chia sẻ
Tiền đạo Joaquim Lupeta phải đến bệnh viện kiểm tra vì sự cố pháo sáng, buộc Hải Phòng FC thay đổi kế hoạch ngay trước trận đấu với Hồng Lĩnh Hà Tĩnh ở vòng 19 V.League 2025/2026.
Chia sẻ
Đáng chú ý là trường hợp 2 đối tượng tại Kiên Giang bị tuyên phạt lần lượt 5 năm và 5 năm 6 tháng tù vào đầu năm 2024 vì săn bắt trái phép 35 con chim hoang dã trong Vườn quốc gia U Minh Thượng, tỉnh Kiên Giang (nay là tỉnh An Giang sau sáp nhập, hợp nhất tỉnh).
Chia sẻ
Giá vàng tuần qua từ 12 - 18/4, thị trường vàng trong nước liên tục đảo chiều nhưng chốt tuần gần như không thay đổi. Trong khi vàng thế giới tiếp đà tăng so với tuần trước.
Chia sẻ
Một cụ bà 81 tuổi ở Trung Quốc, sinh ra không có tay chân nhưng vẫn một mình nuôi 3 người con trưởng thành, trở thành tấm gương có nghị lực sống phi thường.
Chia sẻ
Nếu có một bảng xếp hạng những dàn rể chất lượng nhất Hollywood, gia đình Kardashian chắc chắn không có đối thủ ở thời điểm hiện tại. Nhìn vào profile của Timothée, Lewis Hamilton hay mới đây là Jacob Elordi, cộng đồng mạng thấy rõ một công thức chung: Đẹp, giàu và cực kỳ có thực lực.
Chia sẻ
Sáng nay (19/4), tại xã Sin Suối Hồ (Lai Châu), 307 vận động viên đã cùng nhau tranh tài tại Giải leo núi tỉnh Lai Châu thứ IV năm 2026 - Chinh phục đỉnh Tả Liên Sơn. Dưới cơn mưa phùn nhẹ của núi rừng Tây Bắc, các vận động viên đã có những trải nghiệm khá gian nan nhưng cũng đầy cảm xúc giữa sắc hoa đỗ quyên rực rỡ.
Chia sẻ
Những năm gần đây, tổ chức tự xưng “Hội thánh của Đức Chúa Trời Mẹ” đã du nhập vào Việt Nam, tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp, ảnh hưởng đến tình hình an ninh trật tự (ANTT) tại một số địa phương. Tại tỉnh Quảng Trị, hội nhóm này đã manh nha hình thành, hoạt động, có biểu hiện trục lợi, mê tín dị đoan, gây tác động tiêu cực đến đời sống xã hội và có dấu hiệu vi phạm pháp luật.
Chia sẻ
CLB CAHN chặn đường xuất ngoại của Nguyễn Filip? Sao trẻ Chelsea bật khóc vì chấn thương; Trọng Hoàng bật mí chiến thắng của Hồng Lĩnh Hà Tĩnh trước Hải Phòng FC; Chấn thương nặng, Gnabry nghỉ hết mùa, lỡ World Cup 2026; Nữ cầu thủ quyến rũ Madelene Wright gây sốt với bikini hồng táo bạo
Chia sẻ
Không còn ánh hào quang rực rỡ của thời kỳ đỉnh cao, "đệ nhất mỹ nhân" một thời giờ đây chọn cuộc sống bình dị, gần gũi thiên nhiên, đồng thời lan tỏa năng lượng tích cực đến người hâm mộ.
Chia sẻ
Ngày 19/4, Công an phường Bình Hưng Hòa phối hợp Phòng Cảnh sát hình sự (PC02) Công an TP.HCM đang củng cố hồ sơ để xử lý Trần Văn Hòa (37 tuổi) về hành vi cố ý gây thương tích sau một vụ va chạm giao thông.
Chia sẻ
Do mâu thuẫn trong sinh hoạt, Lê Thanh Bình đã dùng dao tấn công khiến Trưởng thôn Cự Xá (xã Liêm Hà, tỉnh Ninh Bình) tử vong và một tổ phó an ninh trật tự cơ sở bị trọng thương khi đang làm nhiệm vụ.
Chia sẻ
Ngày 19/4, Công an phường Hiệp Bình đang phối hợp với các cơ quan chức năng điều tra vụ việc một nam tài xế tử vong bên trong xe ô tô, nghi vấn ban đầu do đột quỵ.
Chia sẻ
Vào thời Càn Long nhà Thanh, một buổi sáng khi Tri huyện Tĩnh Hưng đang bận việc thì đột nhiên tiếng trống kêu oan trước cửa nha môn vang lên, ông vội sai nha dịch dẫn người đánh trống kêu oan vào công đường.
Chia sẻ
Lithuania và Latvia sẽ không cho phép Thủ tướng Slovakia Robert Fico sử dụng không phận của họ để bay tới Moscow tham dự lễ kỷ niệm Ngày Chiến thắng của Nga vào tháng 5, theo tờ Kyivindependent.
Chia sẻ
Sau 22 VCK World Cup đã được tổ chức, có duy nhất 1 lần Cúp thế giới xác định nhà vô địch mà không hề có trận chung kết.
Chia sẻ
Chiều 18/4, sự kiện “Eurowindow Twin Parks In Bloom” diễn ra tại khu đô thị Eurowindow Twin Parks (Gia Lâm, Hà Nội), mang đến không gian trải nghiệm sang trọng, riêng tư. Tại đây, các khách mời trực tiếp cảm nhận phong cách sống xanh, sống sang hướng tới cộng đồng cư dân tinh hoa khu Đông Thủ đô.
Chia sẻ
Khu đất quốc phòng do Tổng công ty 319 quản lý tại phường Phương Liệt đang được mời gọi đầu tư dự án nhà ở xã hội hơn 1.020 tỷ đồng. Công trình gồm tòa nhà 25 tầng, 3 tầng hầm, cung cấp khoảng 336 căn hộ, dự kiến hoàn thành quý 4/2028.
Chia sẻ
Với những tuyệt chiêu đơn giản này món đậu rán nhà bạn luôn đạt điểm 10 về hương vị thơm ngon, hình thức đẹp đẽ nhé!
Chia sẻ
Theo luật sư, pháp luật nghiêm cấm cha mẹ sử dụng bạo lực trong việc giáo dục con cái, mọi hành vi đánh đập hành hạ con cái vì bất cứ lý do gì cũng là hành vi vi phạm pháp luật, tùy thuộc vào tính chất của hành vi và phụ thuộc vào hậu quả xảy ra mà người thực hiện hành vi bạo lực đối với trẻ em sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Chia sẻ
Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, đợt 2 của Kỳ họp sẽ diễn ra từ ngày 20/4, Quốc hội sẽ cho ý kiến nhiều nội dung quan trọng và tiến hành biểu quyết thông qua các luật đã được đại biểu Quốc hội cho ý kiến tại Tổ và Hội trường trong tuần làm việc đầu tiên của Kỳ họp.
Chia sẻ
Bộ luật hình sự hiện hành quy định người phạm tội trốn thuế có thể bị phạt tối đa 7 năm tù, Bộ Công an cho rằng mức này còn thấp, chưa tương xứng, chưa bảo đảm tính tính răn đe nên cần sửa đổi theo hướng tăng lên.
Chia sẻ
Tư lệnh Lực lượng Quds của Iran, tướng Esmail Qaani vừa có chuyến thăm bất ngờ tới Baghdad, Iraq để thảo luận về cuộc chiến Trung Đông, nhằm ổn định an ninh và giảm bớt chia rẽ chính trị trong khu vực.
Chia sẻ
Bị loại ngay sau vòng đấu bảng U17 Đông Nam Á 2026, HLV trưởng U17 Thái Lan Sirisak Yodyatthai thông báo từ chức.
Chia sẻ
Ngày 19/4, tại khu di tích đền Thượng - đền Hạ (phường Tây Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình), lễ hội truyền thống Đền thờ Công chúa Nhồi Hoa năm 2026 đã chính thức khai mạc. Đây là sự kiện văn hóa tâm linh quan trọng, minh chứng cho mối quan hệ hữu nghị vĩ đại giữa hai dân tộc Việt Nam – Lào.
Chia sẻ
Sau trận chiến khó khăn, người ngư dân đã bắt được con cá trê dài 2,52 mét và kéo nó lên khỏi mặt nước.
Chia sẻ
Thời sự 
Thế giới 
Nhà nông 
Hội và Cuộc sống 
Đại đoàn kết dân tộc 
Kinh tế 
Thể thao 
Văn hóa - Giải trí 
Xã hội 
Bạn đọc 
Nhà đất 
Media 
Chuyển động Sài Gòn 
Pháp luật 
Dân Việt trò chuyện 
Gia đình 
Đông Tây - Kim Cổ 
Khoa học Công nghệ 
Radio Nông dân 
Doanh nghiệp 
Đăng nhập
Hồi ký Đặng Việt Châu
