Nghịch lý lúa gạo: Sang tay thương lái, lúa mới tăng giá, thử hỏi nông dân trồng lúa có rầu hay không!

Cơn "sốt" giá gạo từ thị trường thế giới

Sau một thời gian dài duy trì ở mức thấp, thị trường gạo thế giới đã bắt đầu "ấm" lại một cách mạnh mẽ kể từ đầu tháng 4.

Theo số liệu mới nhất từ Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), giá gạo xuất khẩu của nước ta không ngừng thiết lập các cột mốc mới.

Cụ thể, gạo thơm 5% tấm đã tăng tổng cộng khoảng 55 USD, chạm ngưỡng 500 USD/tấn.

Ngay cả gạo Jasmine, mặt hàng thế mạnh của Việt Nam, cũng ghi nhận mức tăng 32 USD, lên 469 USD/tấn.

Đây là mức giá cao nhất được ghi nhận trong gần một năm qua. Không riêng gì Việt Nam, các quốc gia xuất khẩu gạo lớn khác như Thái Lan cũng đang chứng kiến xu hướng tăng giá tương tự.

Tại các "vựa lúa" miền Tây, các doanh nghiệp xuất khẩu cho biết nhu cầu từ các thị trường truyền thống như Philippines và Trung Quốc đang cực kỳ lớn.

Các đơn hàng đổ về dồn dập trong lúc nguồn cung lương thực toàn cầu có nhiều biến động, mở ra cơ hội vàng cho ngành lúa gạo Việt Nam bứt phá.

Nghịch lý tại ruộng lúa Việt Nam, giá lúa tăng nhưng lãi "không thấy đâu"

Trái ngược với sự hân hoan trên bàn đàm phán xuất khẩu, nhiều nông dân tại tỉnh Đồng Tháp lại đang đứng trước một thực tế cay đắng: lúa vừa rời khỏi tay thì giá mới bắt đầu tăng.

Ông Nguyễn Văn Khanh, một nông dân sản xuất kinh doanh giỏi tại xã Phú Cường, tỉnh Đồng Tháp chia sẻ về sự nghịch lý này: "Giá gạo xuất khẩu tăng là thật, nhưng nông dân chúng tôi không được hưởng lợi bao nhiêu.

Hầu hết bà con đã thu hoạch xong và bán hết lúa từ lúc giá còn thấp để chi trả tiền vật tư. Hiện nay chỉ có những doanh nghiệp đã thu mua và lưu kho lúa từ trước là có lãi".

Bên cạnh vấn đề thời điểm, "bão giá" vật tư nông nghiệp cũng là nguyên nhân chính bào mòn lợi nhuận của người trồng lúa. Trong suốt vụ mùa qua, nông dân phải gồng mình gánh chịu chi phí đầu vào tăng cao. Có thời điểm, một bao phân bón Ure (50kg) vượt ngưỡng 1 triệu đồng.

Chưa kể, giá xăng dầu leo thang khiến chi phí thuê máy cắt, máy cày cũng tăng gấp đôi so với trước. Khi giá lúa bán ra không bù đắp được chi phí đầu tư, người nông dân rơi vào cảnh "lấy công làm lãi", thậm chí là thua lỗ dù thị trường thế giới đang sốt.

Ông Nguyễn Minh Trung, Giám đốc Hợp tác xã (HTX) Dịch vụ Nông nghiệp Hùng Cường, xã Phú Cường, tỉnh Đồng Tháp cho biết: Đơn vị đang nỗ lực tham gia đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp, dù vậy, những khó khăn thực tế vẫn rất hiện hữu.

"HTX vừa thu hoạch xong khoảng 20 ngày với giá lúa chỉ ở mức 5.700-5.800 đồng/kg. Với mức giá này, nông dân chỉ có lãi rất ít hoặc hòa vốn. Thu hoạch 1.000m² lúa chỉ được khoảng 4 triệu đồng, có hộ chỉ đạt 3,2 triệu đồng. Nếu trừ chi phí phân bón, thuốc men và công cán, nhiều hộ bị lỗ", ông Trung trăn trở.

Một vấn đề khác là tình trạng thiếu máy móc lúc cao điểm, giá thuê máy gặt đập liên hiệp vừa qua đã vọt lên trên 300.000 đồng/1.000m², tăng 100.000 đồng so với trước đây.

Việc thu hoạch trễ do thiếu máy không chỉ làm tăng chi phí mà còn khiến hạt lúa bị quá lứa, giảm năng suất và ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng gạo khi chế biến.

Lợi ích từ những mô hình liên kết trồng lúa theo cách hay

Tuy nhiên, bức tranh không hoàn toàn là màu xám, tại những khu vực có sự liên kết chặt chẽ giữa HTX và doanh nghiệp, nông dân vẫn giữ được sự lạc quan.

Ông Nguyễn Văn Hùng, Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc HTX Dịch vụ Nông nghiệp Thắng Lợi, tỉnh Đồng Tháp cho biết: “Đơn vị của ông vẫn chưa thu hoạch hết diện tích lúa.

Điểm khác biệt nằm ở chỗ giá vật tư hiện đã bắt đầu bình ổn trở lại sau thời gian cao điểm. Với mức giá lúa tươi đang được thu mua từ 6.400 – 6.800 đồng/kg và có xu hướng tăng thêm, những nông dân nằm trong chuỗi liên kết này dự kiến sẽ có mức lãi khá tốt”.

Điều này cho thấy, việc tham gia vào các tổ chức kinh tế tập thể như HTX giúp nông dân chủ động hơn trong việc điều tiết lịch thời vụ và có sức mạnh đàm phán tốt hơn về cả giá đầu vào lẫn đầu ra.

Tương tự, ông Nguyễn Văn Khi, một nông dân trồng 6,5 ha tại xã Mỹ Quí là mô hình tiêu biểu trong Đề án phát triển bền vững 1 triệu ha lúa chất lượng cao chia sẻ: "Khi tham gia đề án, chúng tôi được tiếp xúc trực tiếp với các nhà khoa học, được hỗ trợ phân bón và chế phẩm sinh học. Lúa nhà tôi đến giữa tháng 5 mới thu hoạch, nếu giữ được giá như hiện nay thì lợi nhuận sẽ rất tốt".

Tuy nhiên, ông Khi cũng không giấu sự lo lắng: "Giá vật tư vẫn cao, chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Chúng tôi vẫn đang phải gồng gánh và lo lắng từng ngày".

Trước thực trạng lệch pha lợi nhuận trong chuỗi giá trị lúa gạo, các chuyên gia kinh tế cảnh báo rằng nếu không có sự can thiệp kịp thời, động lực sản xuất của nông dân sẽ bị sụt giảm.

Các cơ quan chức năng đang tích cực triển khai nhiều giải pháp để cân bằng lợi ích: Kiểm soát giá vật tư, Bộ Công Thương và Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang nỗ lực bình ổn thị trường phân bón, thuốc bảo vệ thực vật để giảm áp lực chi phí cho nông dân.

Khuyến khích kho bãi và chế biến, đầu tư hệ thống kho dự trữ tại các HTX để nông dân không phải bán lúa tươi ngay tại ruộng khi giá thấp. Đồng thời, đẩy mạnh liên kết chuỗi, xây dựng các vùng nguyên liệu tập trung, nơi doanh nghiệp và nông dân cùng chia sẻ rủi ro và lợi nhuận.

×