Những con đường mở ra từ lòng dân: Hiến đất mở đường, từ phong trào thi đua thành phong trào cách mạng (Bài 1)

LTS: “Tấc đất tấc vàng”, câu tục ngữ được lưu truyền từ xa xưa đã phần nào khẳng định về giá trị to lớn của đất đai trong đời sống con người. Tấc đất ít ỏi nhưng quý báu như tấc vàng. Đất đai không chỉ là nơi sinh sống, mà còn là nguồn sống của mỗi người dân. Thế nhưng, với phong trào hiến đất mở đường giao thông ở Hưng Yên, câu tục ngữ này dường như chỉ “làm nền” cho tinh thần yêu nước của họ.

Trong quá trình xây dựng nông thôn mới nâng cao, nông thôn mới kiểu mẫu, khi được chính quyền tuyên truyền, vận động, hàng vạn người dân tỉnh Hưng Yên đã tự nguyện hiến hàng trăm héc ta đất, tài sản trên đất của mình mà không đòi bồi thường để mở rộng hạ tầng giao thông, biến phong trào thực sự trở thành một cuộc cách mạng.

Với bà con nơi đây, khi Đảng đã có chủ trương mở đường, vì lợi ích chung của cộng đồng, người dân sẵn sàng bỏ qua những lợi ích của bản thân mà “mở lòng”, giúp sức người, sức của trong công cuộc xây dựng, phát triển quê hương.

Chúng tôi đi khắp tỉnh Hưng Yên sau sáp nhập địa giới hành chính, đâu đâu cũng nghe những câu chuyện hiến đất làm đường làm đẹp các vùng nông thôn.

Hơn bốn năm trước, ông Phạm Châu Tuấn - nguyên Bí thư Đảng ủy xã Đồng Tiến, (huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình cũ) rất lo lắng trước khối công việc khổng lồ cần đạt được để xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu, phát triển đô thị. Trong đó có việc mở rộng hệ thống hạ tầng giao thông nông thôn.

"Đây là khâu đột phá phát triển, nhưng nguồn vốn rất hạn hẹp", ông Tuấn nhớ lại.

Trước yêu cầu đó, ngày 13/7/2021, Ban Thường vụ Huyện ủy Quỳnh Phụ (tỉnh Thái Bình cũ) đã ban hành thông báo Kết luận số 220-TB/HU (gọi tắt là Kết luận 220) về việc vận động nhân dân tự nguyện thỏa thuận góp quyền sử dụng đất cho nhà nước không đòi lại để cải tạo, nâng cấp, mở rộng đường giao thông trên địa bàn huyện.

Từ đây, Đảng ủy, UBND các xã trên địa bàn huyện Quỳnh Phụ (cũ) xác định rõ chủ trương có tính đột phá nhằm hoàn thiện hệ thống giao thông, kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội để đẩy nhanh tốc độ phát triển kinh tế.

"Nhân dân là người được hưởng lợi đầu tiên nên cả hệ thống chính trị đã vào cuộc mạnh mẽ, với quyết tâm phải thực hiện bằng được chủ trương trên", ông Tuấn nhắc lại mục tiêu được các cấp ủy quán triệt.

Ông Phạm Châu Tuấn, nay là Phó Chủ tịch HĐND xã Tân Tiến, tỉnh Hưng Yên đánh giá, từ chủ trương trên khâu đột phá phát triển của địa phương "cứ thế băng băng về đích" với sự đồng tình hưởng ứng, ủng hộ của toàn thể nhân dân.

Ngày nay, sau sáp nhập địa giới hành chính, xã Tân Tiến (tỉnh Hưng Yên) được thành lập dựa trên việc sáp nhập các xã Đồng Tiến, An Dục và An Tràng, tỉnh Thái Bình (cũ). Phong trào "hiến đất mở đường" lại được đưa lên một bước mới với sự vận hành của mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Theo ông Tuấn, trong xây dựng nông thôn mới, ngoài đóng góp bằng tiền, nhân dân tự nguyện hiến đất thổ cư; đất nông nghiệp và ngày công lao động để thực hiện các hạng mục công trình.

Tuy nhiên, từ thực tế thi công các tuyến đường cho thấy, chi phí giải phóng mặt bằng gồm: Tiền đền bù đất ở, đất nông nghiệp, tài sản xây dựng, cây trồng trên đất chiếm khoảng 20-40% tổng mức đầu tư; khi công trình giao thông hoàn thành thì giá trị đất mặt đường được nâng lên, người dân địa phương sẽ được hưởng lợi.

Việc nhân dân tự nguyện góp quyền sử dụng đất cho nhà nước không đòi lại để cải tạo, nâng cấp, mở rộng các tuyến đường giao thông thì tiến độ giải phóng mặt bằng và thi công các công trình nhanh hơn, kinh phí giải phóng mặt bằng giảm, có nguồn kinh phí để đầu tư xây dựng các công trình giao thông và công trình phúc lợi khác, đồng thời việc làm này còn thể hiện ý thức trách nhiệm cao của người dân đối với xã hội.

Từ thực tế trên, với phương châm “Nhà nước và nhân dân cùng làm”, Ban Chấp hành đảng bộ xã Đồng Tiến (cũ) đã thống nhất, chủ trương của Ban thường vụ Huyện uỷ về vận động nhân dân tự nguyện góp quyền sử dụng đất cho nhà nước không đòi lại để cải tạo, nâng cấp, mở rộng đường tỉnh, đường huyện và đường liên xã do tỉnh, huyện làm chủ đầu tư là cần thiết.

Để tổ chức lãnh đạo, chỉ đạo đạt kết quả, Ban Chấp hành Đảng bộ xã Đồng Tiến (cũ) đã ban hành Nghị quyết về việc vận động nhân dân tự nguyện, thỏa thuận góp quyền sử dụng đất cho nhà nước để cải tạo, nâng cấp, mở rộng đường tỉnh, đường huyện và đường liên xã do tỉnh, huyện làm chủ đầu tư.

Các giải pháp và từng phương án cụ thể được Đảng ủy xã Đồng Tiến (cũ) đưa ra rõ ràng tới từng bước.

Tháng 9/2022, khi nắm bắt được chủ trương của tỉnh, của huyện về việc đầu tư mở rộng, nâng cấp tuyến đường tỉnh ĐT455, gắn với việc thực hiện thông báo kết luận số 220-TB/HU ngày 13/7/2021, nhân dân Đồng Tiến rất phấn khởi vì đây là nguyện vọng khao khát nhiều năm; cán bộ, đảng viên và hệ thống chính trị của xã cũng rất mừng, tuy nhiên cũng rất lo vì xác định việc vận động nhân dân hiến đất làm đường với số lượng lớn sẽ gặp không ít khó khăn.

Trước tình hình đó, Đảng ủy xã Đồng Tiến cũ đặt ra vấn đề là phải cụ thể hóa chủ trương thế nào để tạo sự đồng thuận thống nhất từ cán bộ đến nhân dân, có được nhận thức đúng đắn về các giá trị, lợi ích khi thực hiện.

“Việc đầu tiên chúng tôi làm là họp Đảng ủy ban hành nghị quyết chuyên đề, tổ chức họp toàn Đảng bộ để triển khai quán triệt các văn bản chỉ đạo của cấp trên và Nghị quyết chuyên đề của Đảng ủy để đảng viên tập trung thống nhất lãnh đạo, phát huy vai trò gương mẫu của các đồng chí đảng viên trong Đảng bộ; thành lập Ban Chỉ đạo, giao UBND xã xây dựng kế hoạch.

Thành lập các tổ công tác ở các thôn đồng thời với việc tổ chức hội nghị triển khai, tổ chức tuyên truyền vận động nhân dân, chúng tôi tập trung vào việc vận động hiến đất thổ cư trước sau đó mới vận động nhân dân hiến đất nông nghiệp” – ông Tuấn nhớ lại.

Bằng việc triển khai đồng bộ các biện pháp, trong thời gian ngắn, xã Đồng Tiến (cũ) đã vận động được 193/198 hộ đồng ý ký đơn tự nguyện hiến đất với diện tích là: 2.215 m² đất thổ cư đạt 97,5 %. Từ kết quả công tác vận động hiến đất thổ cư, Đảng ủy đã xây dựng phương án vận động đất nông nghiệp như vận động nhân dân trong cùng lô, cùng thửa đồng thuận chia sẻ với những hộ có diện tích đất cần thu hồi; đồng thời với việc vận động các hộ có đường trực tiếp đi vào và vận động các hộ không có đường giao thông đi vào chia sẻ cùng hiến đất.

Khi công tác vận động nhân dân hiến đất làm đường đang thuận lợi, vào tháng 12/2022 cùng nhiệm vụ giải phóng mặt bằng làm đường ĐT455, bên xã Thụy Thanh, Thụy Duyên huyện Thái Thụy (cũ) (cách xã Đồng Tiến (cũ) 1 con bờ ngăn) tiến hành lên phương án đền bù trả tiền cho người dân bị thu hồi đất.

“Khi tổ chức vận động và họp với nhân dân ở 2 thôn Quan Đình Nam và thôn Cổ Đẳng là thôn có diện tích giáp ranh với huyện bạn gặp muôn vàn khó khăn. Nhiều người phát biểu kiên quyết không hiến, không dịch chuyển, dứt khoát yêu cầu khi đã thu hồi phải bồi thường, hỗ trợ bằng tiền tương đương với mức hỗ trợ của huyện Thái Thụy (cũ) là từ 37.800.000 đến 40 triệu/sào. Một số người dân bày tỏ quan điểm gay gắt, khi đoàn vận động đến nhà thì đóng cổng, tắt điện, không tiếp, không hợp tác” – nguyên Bí thư Đảng ủy xã Đồng Tiến (cũ) băn khoăn nhớ lại.

Lúc này, với tinh thần quyết tâm cao và phương châm kiên trì sáng, trưa, chiều, tối bám địa bàn, gần dân, sát dân, hộ ít đất thì vận động trước, tháo gỡ dần dần…. và dưới sự chỉ đạo sát sao của Thường trực Huyện ủy, UBND huyện, sự vào cuộc đầy trách nhiệm của lãnh đạo MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội của huyện, các ban, ngành đã cùng đoàn công tác của xã đi đến từng nhà để động viên, tuyên truyền không kể cả các ngày nghỉ.

Cuối cùng, xã Đồng Tiến (cũ) đã hoàn thành công tác vận động hiến đất làm đường giao thông đúng thời hạn mà Thường trực Huyện ủy giao.

Với sự vào cuộc quyết liệt của cấp ủy, chính quyền các xã trên toàn huyện Quỳnh Phụ (cũ) lúc đó, sau hơn 8 tháng triển khai thực hiện kết luận 220, huyện này đã có 14 tuyến đường, bao gồm cả đường tỉnh và đường huyện, đường liên xã ở 29 xã, thị trấn với 3.031 hộ đồng thuận, tự nguyện hiến 256.355,9m2 đất cho nhà nước không đòi lại (đất ở là 39.950,9m2, đất nông nghiệp là 216.405m2). Tổng giá trị đất hiến vào khoảng 308,1 tỷ đồng (đất ở trị giá 286,5 tỷ đồng).

Sau khi triển khai đạt kết quả rất cao, không dừng lại ở hiến đất làm đường, huyện Quỳnh Phụ (cũ) đã nâng lên bài toán khó hơn, là hiến đất và hiến tài sản trên đất làm đường thôn, đường trục chính nội đồng.

Ngày 9/4/2024 Thường trực Huyện ủy Quỳnh Phụ (cũ) ban hành thông báo kết luận số 618-TB/HU về vận động nhân dân hiến đất và hiến tài sản trên đất để đầu tư xây dựng các tuyến giao thông trục thôn với quy mô từ 7 mét trở lên để 2 ô tô tránh nhau, tạo điều kiện cho xe cứu thương, cứu hỏa, xe chở hàng hóa vào các thôn, xóm phục vụ đời sống nhân dân và đường trục chính nội đồng có quy mô từ 5 mét trở lên để giúp cho các xe cơ giới phục vụ sản xuất có thể tránh nhau khi lưu thông ngược chiều.

Nhằm cụ thể hóa chủ trương chỉ đạo của huyện Quỳnh Phụ (cũ), Đảng ủy các xã đã thảo luận và ban hành nghị quyết chuyên đề, kế hoạch, tổ chức quán triệt, triển khai trong đảng bộ, hệ thống chính trị, các chi bộ trực thuộc; thành lập ban chỉ đạo, tổ công tác để tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện.

Về phía huyện Quỳnh Phụ (cũ), Tổ công tác của huyện do Phó Bí thư Thường trực, Chủ tịch HĐND huyện làm tổ trưởng thường xuyên kiểm tra, đôn đốc, giao nhiệm vụ cho các ngành và các địa phương. Hàng tuần đều giao ban với các địa phương nghe báo cáo tiến độ thực hiện, những khó khăn, vướng mắc, chỉ đạo, định hướng tháo gỡ đảm bảo thực hiện các dự án nhanh nhất, hiệu quả nhất và đúng quy định.

Các địa phương được Thường trực Huyện ủy, UBND huyện Quỳnh Phụ (cũ) chỉ đạo các ngành phối hợp, hỗ trợ, giúp đỡ; huyện coi công việc của xã như của huyện, không phân biệt và tạo mọi điều kiện để xã hoàn thành tốt các công việc được giao.

Bàn về việc này, ông Vũ Đăng Đông – Chủ tịch Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã Quỳnh Phụ (mới) đánh giá, trong phong trào hiến đất làm đường giao thông của người dân, công tác tuyên truyền được triển khai bằng nhiều hình thức, trước hết tạo sự thống nhất trong Đảng và hệ thống chính trị, thông qua đội ngũ cán bộ, đảng viên, Ban chấp hành các đoàn thể tuyên truyền đến các tầng lớn nhân dân.

Cùng với đó, các đơn vị liên quan đã tổ chức họp nhân dân để phổ biến các chủ trương, nghị quyết, chính sách hỗ trợ, đầu tư, phân tích làm rõ lợi ích của việc mở rộng đường giao thông để thuyết phục người dân, tạo sự đồng thuận chung.

Hơn nữa, các tấm gương điển hình trong phong trào hiến đất, hiến công xây dựng đường giao thông cũng được tuyên truyền mạnh mẽ; kiên trì gặp gỡ tuyên truyền, thuyết phục đến từng hộ khi thấy cần thiết… Các cơ chế hỗ trợ của huyện khi các xã đăng ký mở rộng các tuyến đường; cấp ủy, chính quyền các xã thảo luận và xây dựng cơ chế đầu tư; xây dựng các biện pháp hỗ trợ tháo dỡ, di chuyển tài sản khi người dân ủng hộ việc hiến đất, tài sản trên đất đều được các ban, ngành quan tâm sát sao.

Theo ông Đông, xuất phát từ yêu cầu, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, phong trào “Toàn dân tham gia hiến đất mở rộng và xây dựng phát triển kết cấu hạ tầng giao thông” là cuộc vận động, sau khi làm điểm thành công, có sức lan tỏa lớn, thi đua giữa địa phương này với địa phương kia và đã trở thành phong trào cách mạng phát triển rộng khắp, mạnh mẽ trong quần chúng nhân dân.

Anh Nguyễn Phi Trường là một trong những người đầu tiên đồng thuận hiến đất ở thôn Đông Xá (xã Quỳnh Phụ). "Tôi và người dân hoàn toàn tự nguyện hiến đất, tài sản trên đất và cả đất nông nghiệp để mở rộng đường giao thông", người đàn ông đã hiến hơn 20m2 đất thổ cư, nói.

Trục đường nơi gia đình anh Trường sinh sống dài khoảng 1km, có 80 hộ dân, trước đây đường đoạn rộng nhất khoảng 8 mét, đoạn hẹp chỉ khoảng 5 mét.

Bà con nhân dân trong trục đường sau khi được Ban Công tác Mặt trận chính quyền thôn Đông Xá và chính quyền đi từng hộ dân tuyên truyền, vận động, 100% hộ dân đã đồng tình ủng hộ, ký biên bản hiến đất.

“Chúng tôi 100% tin tưởng và thực hiện theo chủ trương của Huyện ủy. Nhà tôi tuy mặt tiền khoảng 13 mét nhưng trước chủ trương đúng đắn của Đảng, gia đình hoàn toàn nhất trí và tự nguyện hiến khoảng 20m2. Diện tích hiến có nằm trong sổ đỏ, nhưng tôi thấy về lâu dài, nhân dân mới chính là người được thụ hưởng những thành quả từ phong trào này, bà con được nhiều hơn mất” – anh Trường chia sẻ.

Khi đồng tình hiến đất, gia đình anh Trường đã chủ động phá dỡ hệ thống tường bao, cổng mới xây kiên cố. Đoạn đường giờ đang được thi công, mở rộng đường khoảng 9 mét, có cả vỉa hè.

Là thành viên nằm trong tổ tuyên truyền của thôn, anh Trường cho biết, ở trục đường nơi gia đình anh sinh sống, chỉ trong một buổi tối đi tuyên truyền, vận động, gần như 100% người dân đồng ý hiến đất. Gia đình nào hiến nhiều thì khoảng 40m2, 30m2 và hiến cả tài sản trên đất.

“Bà con tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước, đồng thuận với kế hoạch giải quyết của huyện Quỳnh Phụ trước. Cũng có một vài gia đình ban đầu cũng còn lăn tăn, tuy nhiên sau khi được tuyên truyền, vận động, họ hoàn toàn ủng hộ. Có gia đình còn đập hẳn một công trình kiên cố, chuyển vào sâu trong diện tích đất của nhà để hiến đất mở đường” – anh Trường chia sẻ.

Trong quá trình vận động ở thôn Đông Xá, câu chuyện bà Nguyễn Thị Thắm hiến gần nửa ngôi nhà để làm đường giao thông được nhiều người nhắc lại như một điển hình. Bày tỏ với phóng viên, bà Thắm nhìn nhận, khi nhà nước có chủ trương mở đường, bà đã nghĩ việc này rất đúng với mong muốn của người dân.

Con đường trước cửa nhà bà Thắm dài khoảng 1km, có khoảng 56 hộ gia đình sinh sống. Trước khi được mở rộng, con đường chỉ rộng khoảng 3 mét, việc đi lại của người dân gặp khó khăn, xe cộ đi lại tránh nhau rất khó.

“Khi được chính quyền vận động, tôi đồng ý luôn, không có lăn tăn gì. Đường làm to thì toàn dân đi, đẹp làng đẹp xóm. Nhà mình ngay mặt đường, thoáng đãng, giao thông thuận tiện, tôi đơn thuần chỉ nghĩ thế thôi” – bà Thắm nói.

Sau khi đồng ý hiến đất, gia đình bà Thắm chủ động dỡ toàn bộ tường, cổng, khu công trình phụ kiên cố. Diện tích đất nhà bà Thắm có 25 mét mặt tiền, bà đã hiến hơn 100m2 đất cho nhà nước để mở rộng đường giao thông, trong đó hơn 60m2 là đất thổ cư.

“Tôi chẳng nghĩ gì, chẳng may may tính toán. Ăn hết nhiều, ở hết mấy, nếu xã hội cần thì ta ủng hộ. Tôi chỉ mong muốn toàn dân thực hiện như thế để cho cảnh quan khang trang, đường xá rộng rãi” – bà Thắm bộc bạch trước câu hỏi của PV về hành động đẹp của bà.

Khái quát về những kết quả đạt được trong phong trào hiến đất mở đường ở thôn Đông Xá, ông Nguyễn Văn Duy - Bí thư Chi bộ thôn Đông Xá khẳng định chắc nịch: "Thành công này là của nhân dân!".

Ông Duy cho biết, nhờ chủ trương đúng đắn của Đảng và sự đồng sức, đồng lòng của người dân, quá trình triển khai thực hiện phong trào ở thôn diễn ra hết sức thuận lợi, nhanh chóng.

“Với tuyến đường của chúng tôi, sau khi triển khai, trong vòng có 5 ngày chúng tôi đã hoàn thành đăng ký để nộp về UBND huyện. Đông Xá là đơn vị đầu tiên của huyện (cũ) nộp danh sách người dân hiến đất để mở đường giao thông” –Bí thư Chi bộ thôn Đông Xá nói.

Còn ông Vũ Xuân Hùng - Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Quỳnh Phụ cho hay ở địa phương bây giờ, cứ làm đường là nhân dân hiến đất không, phân biệt đường tỉnh, đường huyện, đường xã, đường thôn, đường nội đồng. Việc bà con hiến đất nông nghiệp, đất ở, đất tôn giáo, nhiều vị trí đất ở có giá trị rất cao nhưng không cần bồi thường, hỗ trợ đã làm cho tiến độ giải phóng mặt bằng rất nhanh.

Từ phong trào thi đua, việc hiến đất mở đường giao thông ở các địa phương trên địa bàn tỉnh Hưng Yên đã trở thành phong trào cách mạng. Nơi nào có dự án mở đường, nơi đó người dân Hưng Yên tự nguyện hiến đất.

Thậm chí, có những gia đình dù dự án mở đường không đi qua phần đất của mình nhưng họ vẫn chủ động đổi đất để hiến thay. Có gia đình tự nguyện hiến cả tỷ đồng tiền đất để mở hẳn một con đường mới, tạo điều kiện cho hàng chục hộ dân lưu thông dễ dàng.

Từ năm 2020 đến nay, toàn tỉnh Hưng Yên có hàng vạn hộ dân tự nguyện hiến đất, góp phần mở rộng, nâng cấp hàng nghìn km đường giao thông. Tổng diện tích đất hiến lên đến hàng trăm héc ta, trong đó có đất ở, đất vườn, đất nông nghiệp...

Mời đón đọc Bài 2: Đảng viên gương mẫu, hiến giúp người khác cả nghìn mét vuông đất để làm đường

×