Nông dân Đắk Lắk, Lâm Đồng “tránh bão” giá xăng dầu bằng cách nào?

Nông dân Đắk Lắk, Lâm Đồng lao đao vì chi phí tưới tiêu

Giữa cao điểm mùa khô, khi các “thủ phủ cà phê, hồ tiêu, sầu riêng" ở Đắk Lắk, Lâm Đồng khát nước, nhiều nông dân phải đối mặt với giá xăng dầu tăng liên tục. Chi phí tưới tiêu đội lên hàng chục triệu đồng buộc họ và các doanh nghiệp phải “cải cách” mạnh mẽ về năng lượng để giữ sinh kế bền vững.

Dưới cái nắng gắt của mùa khô Tây Nguyên, bà Lê Thị Liên (xã Đắk Mil, tỉnh Lâm Đồng) đang lúi húi kéo những cuộn ống nước dài dằng dặc từ hồ thủy lợi vào rẫy. Với hơn 2ha cà phê xen hồ tiêu, mỗi đợt tưới của gia đình bà ngốn hết khoảng 300 lít dầu. Khi giá xăng dầu còn ở mức 17.000 đồng/lít, chi phí mỗi đợt chỉ khoảng 5 triệu đồng. Thế nhưng, khi giá dầu "phi mã" lên ngưỡng gần 45.000 đồng/lít, con số này đã vọt lên hơn 13 triệu đồng.

“Đợt tưới thứ 3 vừa rồi, giá dầu tới hơn 30.000 đồng/lít nên mỗi lần tưới tốn gần 8 triệu đồng. Cà phê cần tưới từ 3 - 5 đợt trong mùa khô, nay giá xăng dầu tiếp tục tăng như thế này thì chi chỉ riêng chi phí tưới đã tăng hàng chục triệu chưa nói đến giá phân bón các thứ khác cũng đều tăng cao”, bà Liên nói.

Nỗi lo của bà Liên cũng là thực trạng chung của nhiều nông dân Tây Nguyên, nơi có diện tích cà phê, sầu riêng lớn nhất cả nước. Ông Nguyễn Hữu Chương, ở xã Dliê Ya, tỉnh Đắk Lắk, cho biết gia đình ông có gần 2ha cà phê trồng xen hồ tiêu và sầu riêng.

Những năm trước, toàn bộ diện tích này được tưới bằng máy nổ chạy dầu diesel. Với mức giá xăng dầu tăng cao như tháng vừa qua mỗi đợt tưới, tiền nhiên liệu đã tiêu tốn khoảng 8 triệu đồng cao hơn vài triệu đồng so với trước.

“Giá xăng dầu tăng liên tục quá cao nên nếu tiếp tục tưới như cũ thì rất khó xoay xở. Vì thế gia đình tôi quyết định đầu tư kéo điện 3 pha đến tận rẫy. Chi phí ban đầu khá lớn nhưng đổi lại, mỗi đợt tưới giờ chỉ còn khoảng 2 triệu đồng tiền điện. Nếu tính trong cả mùa khô với khoảng 5 lần tưới, số tiền tiết kiệm được là rất đáng kể”, ông Chương chia sẻ.

Tại buôn Khanh, xã Cư Pui, tỉnh Đắk Lắk, nhiều nông dân cũng bắt đầu thay đổi cách tưới để giảm chi phí khi giá xăng dầu tăng cao. Nếu như trước đây, phương thức phổ biến tưới trực tiếp vào gốc cây bằng ống lớn, tiêu tốn nhiều nước và nhiều giờ vận hành máy bơm, thì nay các mô hình tưới tiết kiệm như tưới nhỏ giọt, tưới béc gốc, tưới phun mưa tự động đang được áp dụng ngày càng nhiều.

Gia đình anh Y Theng Mdrang, Trưởng buôn Khanh, (xã Cư Pui, tỉnh Đắk Lắk) vừa đầu tư hệ thống tưới tự động cho 1ha cà phê xen hồ tiêu và sầu riêng. Theo anh, hệ thống péc tưới tự động giúp phân bổ nước đều hơn, giảm lượng nước sử dụng và đặc biệt là rút ngắn đáng kể thời gian vận hành máy bơm.

“Muốn tiết kiệm thì phải theo dõi độ ẩm đất, tính đúng chu kỳ tưới. Khi tưới đúng thời điểm, cây vẫn đủ nước mà không phải chạy máy quá lâu. Như vậy vừa giảm lượng dầu, vừa giảm công lao động”, anh Y Theng cho biết.

"Cắt đuôi" áp lực giá xăng dầu: Nông dân Đắk Lắk, Lâm Đồng chuyển hướng giảm 90% chi phí

Trong khi phần lớn các hộ sản xuất đang loay hoay với bài toán chi phí, Công ty Nông nghiệp Đắk Nông (DNo Farm) tại phường Đông Gia Nghĩa, tỉnh Lâm Đồng lại cho thấy một góc nhìn hoàn toàn khác. Dù chi phí vận chuyển chung của thị trường tăng cao, doanh nghiệp này vẫn giữ nguyên mức giá bán nông sản cho khách hàng suốt nhiều năm qua.

Bí quyết nằm ở tư duy "đón đầu" của chị Bùi Thị Khánh Hòa, Giám đốc DNo Farm. Ngay từ khi lập trang trại, thay vì chọn giải pháp dùng máy nổ rẻ tiền nhưng tốn kém về sau, chị đã đầu tư hơn 300 triệu đồng để kéo hệ thống điện lưới và lắp đặt năng lượng mặt trời.

Theo chị Hòa, với quy mô hơn 20ha, với giá xăng dầu hiện nay, nếu hệ thống tưới chạy dầu thì mỗi tháng DNo Farm phải chi khoảng 30 triệu đồng tiền nhiên liệu. Ngược lại, khi sử dụng điện, con số này giảm xuống còn chưa đầy 3 triệu đồng - tương đương mức tiết kiệm đến 90%.

“Đầu tư ban đầu cho để kéo hệ thống điện lưới và lắp đặt năng lượng mặt trời thì lớn nhưng thực tế chỉ bằng chi phí tiền dầu trong một năm. Nhờ chủ động được nguồn năng lượng sạch, chúng tôi không bị cuốn vào vòng xoáy "tát nước theo mưa" của thị trường. Việc giữ giá bán rau, củ, quả không chỉ là giữ uy tín mà còn là cách chúng tôi chia sẻ khó khăn với các đối tác trong "cơn bão" giá xăng dầu hiện nay”, chị Hòa chia sẻ.

Không chỉ dừng lại ở năng lượng, DNo Farm còn áp dụng quy trình khép kín Global GAP với hệ thống tưới tự động theo tiêu chuẩn Israel. Nước được tưới đúng lượng, đúng thời điểm giúp cây trồng khỏe mạnh mà không lãng phí điện năng. Hệ thống khử khuẩn, phân bón hữu cơ tự ủ từ phế phẩm nông nghiệp đã tạo nên một chu trình sản xuất xanh, giúp doanh nghiệp đứng vững trước mọi biến động về giá xăng dầu.

Tương tự, anh Y Vinh Byă, ở xã Cư Pui, tỉnh Đắk Lắk, cho biết năm nay giá xăng dầu tăng quá cao mà vì rẫy của gia đình ở quá xa nên không để điều kiện kéo điện 3 pha đến rẫy. Do đó, anh quyết định đầu tư 56 triệu đồng để lắp đặt hệ thống điện mặt trời phục vụ tưới cho 1,6ha cà phê.

“Lắp năng lượng mặt trời thì vốn ban đầu lớn, nhưng dùng được lâu dài. Chỉ riêng mùa khô năm nay, nếu tiếp tục chạy dầu thì còn phải tốn thêm cả chục triệu đồng nữa. Đơn vị lắp đặt bảo hành tấm pin tới 10 năm nên tôi quyết định đầu tư để giảm chi phí lâu dài”, anh Y Vinh nói.

Ông Nguyễn Minh Nghiệp, Phó Chủ tịch UBND xã Cư Pui (Đắk Lắk), nhận định: “Trong bối cảnh giá xăng dầu tăng cao, việc chuyển từ máy dầu sang điện hoặc năng lượng tái tạo là hướng đi tất yếu. Chúng tôi đang khuyến khích bà con thay đổi cách tưới truyền thống sang tưới béc tiết kiệm để giảm thời gian vận hành máy, từ đó giảm tối đa chi phí sản xuất.”

Trong bối cảnh giá xăng dầu tăng còn nhiều biến động, việc chủ động chuyển đổi năng lượng và phương thức sản xuất không chỉ là giải pháp trước mắt mà còn là con đường dài hạn để nông nghiệp Tây Nguyên phát triển bền vững.

×