Nối nghề gì của cha ông mà một người Thái Nguyên nay phát tài, phát lộc, nướng mẻ nào hết mẻ đó?

Từ bếp lửa gia đình đến thương hiệu nem nướng làng quê

Nằm bên triền núi, tựa lưng vào những đồi chè xanh mướt, vùng đất Văn Yên, huyện Đại Từ xưa nay là xã Vạn Phú, tỉnh Thái Nguyên từ lâu đã nổi tiếng với nhiều sản vật đồng quê.

Trong đó, món nem chua nướng gia truyền của gia đình ông Trần Văn Hải được xem như “linh hồn ẩm thực” của địa phương.

Ông Hải chia sẻ, nghề làm nem đã gắn bó với gia đình ông từ thời ông bà. “Từ lúc 7 – 8 tuổi, tôi đã thấy các cụ ngồi thái thịt, trộn nem bên bếp lửa.

Ngày xưa khó khăn, làm chủ yếu để ăn trong nhà. Sau này kinh tế khá hơn, tôi học lại cách làm của các cụ rồi duy trì cho đến nay, cũng đã hơn 20 năm”, ông Hải nhớ lại.

Từ những mẻ nem phục vụ bữa cơm gia đình, đến nay, sản phẩm của gia đình ông Hải đã trở thành món quà quê quen thuộc, được nhiều người tìm mua mỗi dịp lễ, Tết.

Điều làm nên hương vị riêng biệt của nem chua nướng Vạn Phú chính là sự cầu kỳ trong từng công đoạn. Theo ông Hải, nguyên liệu là yếu tố quyết định đến 50% chất lượng sản phẩm.

“Mình phải đi từ sáng sớm để chọn thịt. Chỉ lấy những con lợn đỏ thịt, sờ tay thấy ráo, săn chắc thì mới đạt yêu cầu”, ông Hải nói.

Thịt sau khi mua về được sơ chế kỹ lưỡng, lọc riêng phần nạc và mỡ, loại bỏ hoàn toàn những thớ thịt bạc nhạc hay phần mỡ dai.

Mỡ khổ dày, trắng, đẹp được thái con chì, trộn cùng phần thịt nạc cũng được thái đều tay. Phần bì luộc chín, cạo sạch mỡ thừa, thái sợi mảnh, rồi hòa quyện cùng thịt, mỡ và gia vị.

Gia vị làm nem gồm muối, hạt tiêu, tỏi, mì chính, rượu… được cân chỉnh vừa vặn theo kinh nghiệm nhiều năm.

Đặc biệt, thính chỉ được trộn vào ở công đoạn cuối, ngay trước khi gói, để giữ trọn mùi thơm và độ lên men tự nhiên.

Hỗn hợp sau khi trộn được để khoảng 2 tiếng cho ráo nước, rồi mới gói bằng lá ổi non và lá chuối tươi. Những chiếc nem được xếp ngay ngắn, ủ tự nhiên trong điều kiện nhiệt độ thường. Trời nóng, nem chỉ cần 2 ngày là “chín”, mùa lạnh phải mất 3 – 4 ngày mới đạt độ chuẩn.

“Tất cả các công đoạn đều làm thủ công bằng tay. Không máy móc, không chất bảo quản, nên mình phải rất cẩn thận từ đầu đến cuối”, ông Hải nhấn mạnh.

Hương vị “đánh thức” ký ức Tết quê

Khác với nhiều loại nem chua ăn sống, nem Vạn Phú ngon nhất khi được nướng trên bếp than hồng. Lớp lá chuối cháy xém, tỏa mùi thơm quyện với vị chua dịu của thịt lên men, vị béo của mỡ, cay nồng của tiêu, tỏi… tạo nên bản hòa âm hương vị khó quên.

Trong tiết trời se lạnh cuối năm, cả gia đình quây quần bên bếp lửa, lật giở từng chiếc nem, nghe tiếng mỡ xèo xèo, mùi thơm lan khắp sân vườn đó là hình ảnh quen thuộc trong nhiều gia đình ở Vạn Phú mỗi dịp Tết đến.

Với người dân nơi đây, nem chua nướng không chỉ là món ăn, mà còn là ký ức, là hương vị của sum vầy. Trên mâm cỗ Tết, bên cạnh bánh chưng, giò lụa, món nem nướng luôn có một vị trí trang trọng, như lời nhắc nhớ về cội nguồn và truyền thống gia đình.

Hiệu quả kinh tế từ nghề truyền thống

Hiện nay, trung bình mỗi ngày, gia đình ông Hải sử dụng khoảng 10kg thịt lợn, cho ra gần 100 chiếc nem. Vào dịp cao điểm như Tết Nguyên đán, lượng tiêu thụ tăng gấp 3 – 4 lần, có ngày lên tới 30 – 35kg thịt.

Với giá bán ở thời điểm hiện tại khoảng 18.000 đồng/quả, tùy theo giá nguyên liệu, nghề làm nem mang lại thu nhập khoảng 400.000 đồng/ngày cho hai vợ chồng ông Hải. Dù chưa phải con số lớn, nhưng đủ để gia đình ổn định cuộc sống, nuôi con ăn học và giữ vững nghề tổ.

Đáng chú ý, gia đình ông Hải thường xuyên được tham gia các lớp tập huấn về vệ sinh an toàn thực phẩm, nâng cao ý thức sản xuất sạch, an toàn, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng.

Khát vọng nâng tầm đặc sản quê hương

Hiện nay, khách hàng của gia đình ông Hải chủ yếu là người trong tỉnh và một số vùng lân cận. Sản phẩm vẫn được tiêu thụ theo hình thức truyền thống thông qua quen biết và khách đặt trực tiếp.

Tuy nhiên, ông Hải luôn ấp ủ mong muốn mở rộng quy mô, xây dựng thương hiệu bài bản hơn để nem chua nướng Vạn Phú có thể vươn xa.

“Tôi mong sản phẩm này trở thành đặc sản tiêu biểu của địa phương, được nhiều người biết đến. Nếu được hỗ trợ về quảng bá, nhãn mác, bao bì, chắc chắn nem quê mình sẽ đi được xa hơn”, ông Hải bày tỏ.

Mô hình nem chua nướng của gia đình ông Hải đã và đang góp phần bảo tồn và phát huy giá trị nghề truyền thống gắn với phát triển kinh tế nông thôn. Trong bối cảnh xây dựng nông thôn mới nâng cao, những sản phẩm mang đậm bản sắc như nem chua nướng Vạn Phú chính là “chìa khóa” để phát triển kinh tế bền vững.

Giữ hồn quê trong từng chiếc nem

Giữa nhịp sống hiện đại, khi thực phẩm công nghiệp ngày càng phổ biến, những sản phẩm làm thủ công như nem chua nướng của gia đình ông Hải càng trở nên quý giá. Đó không chỉ là món ăn, mà còn là kết tinh của kinh nghiệm, tâm huyết và tình yêu quê hương.

Mỗi chiếc nem là một câu chuyện về bếp lửa, về những mùa Tết sum vầy nơi làng quê trung du. Và từ căn bếp nhỏ ở xóm Bầu 2, hương vị ấy vẫn đang âm thầm lan tỏa, góp phần làm giàu thêm bản đồ ẩm thực của Thái Nguyên.

Trong ánh lửa hồng của những ngày đầu năm mới, ông Hải vẫn miệt mài giở nem, giữ lửa cho nghề truyền thống. Để rồi, từ những chiếc nem giản dị ấy, hồn quê Văn Yên xưa nay là Vạn Phú tiếp tục được gìn giữ và truyền lại cho các thế hệ mai sau.

×