Bình luận
0
Cùng với chính sử trong dân gian cũng tồn tại một số truyền thuyết có tính huyền ảo; một số ít lại cho rằng đây là chuyện hư cấu.
Chúng tôi khẳng định đây là nhân vật có thật, xin giới thiệu đến bạn đọc bằng chứng từ một tài liệu quý dưới đây.
Cho đến nay, tài liệu còn lại về đền thờ này rất ít, may mắn chúng tôi đã sưu tầm được một văn bản chữ Hán ghi chép về đền thờ thần núi Tam Tòa (hay còn gọi là đền thờ Lý Nhật Quang) tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm Hà Nội.
Người được thờ ở đền thờ trên núi Tam Tòa là một vị hoàng tử tên là Lý Nhật Quang (995 - 1057), con trai thứ 8 của vua Lý Thái Tổ và mẹ là Linh Hiển Hoàng hậu. Đương thời, ông được vua Lý Thái Tông đánh giá là người tài giỏi và đáng tin cậy.
Năm Tân Tỵ (1041), nhận thấy Nghệ An - khi ấy là biên viễn phía Nam Đại Việt, là vùng đất phên dậu phức tạp, nhiều cuộc nổi dậy ở địa phương có tính chất phản loạn gây sự phiền toái cho dân, vua Lý Thái Tông đã cử hoàng tử Lý Nhật Quang làm Tri châu Nghệ An, tước hiệu Uy Minh Hầu.
Bằng sự quyết đoán và tấm lòng độ lượng của mình, Uy Minh Hầu Lý Nhật Quang chẳng những đã dần cảm hóa và quy phục được người dân địa phương mà còn thu hút người dân khắp nơi trong cả nước về đây tìm cơ hội.
TP Quy Nhơn nhìn từ đỉnh núi Tam Tòa. Núi Tam Tòa còn dấu tích một ngôi đền thờ cổ xưa được cho là thờ hoàng tử Lý Nhật Quang, hoàng tử thứ 8 của vua Lý Thái Tổ. Ảnh: B. PHÙNG
Đến năm 1044 với nhiều công tích lớn, hoàng tử Lý Nhật Quang được phong tước vương, gọi là Uy Minh Vương.
Sau khi mất, người dân Nghệ An đã lập Đền Quả để thờ ông. Đây là một trong 4 ngôi đền thiêng và đẹp nhất xứ Nghệ với câu ngạn ngữ nổi tiếng Nhất Cờn, nhì Quả, tam Bạch Mã, tứ Chiêu Trưng.
Và không chỉ nơi ông làm quan người dân mới lập đền thờ, theo thống kê, suốt một dải từ Thanh Hóa, Nghệ An vào đến Hà Tĩnh có tới hơn 50 đền thờ Lý Nhật Quang.
Cùng với đó tuy ít hơn nhưng cũng có thêm nhiều địa phương khác lập đền thờ Ngài, trong số đó có Bình Định. Và như đã nói ở trên đền thờ này tọa lạc ở núi Tam Tòa.
Sở dĩ có việc này là bởi Uy Minh Hầu Lý Nhật Quang có công rất lớn trong việc giúp hoàng gia Champa dẹp yên nội loạn, mang lại hòa bình thịnh trị cho vương quốc, đặc biệt là ở vùng kinh đô - nay là khu vực tỉnh Bình Định.
Sách Đại Nam nhất thống chí, quyển 9, tờ 24 ghi chép đền thờ thần núi Tam Tòa ở tỉnh Bình Định, thần được thờ được cho là hoàng tử Lý Nhật Quang. Nguồn: Viện Nghiên cứu Hán Nôm - Hà Nội.
Đại Nam nhất thống chí, quyển 9, tờ 24 còn ghi chép về đền thờ thần núi Tam Tòa và công lao của Ngài như sau: “Đền thần núi Tam Tòa: Ở cửa biển Thi Nại, huyện Tuy Phước, thờ thần núi Tam Tòa. Thần họ Lý, tên là Nhật Quang, là con trai thứ 8 của vua Lý Thánh Tông (có lẽ khắc nhầm, đây chính xác là Lý Thái Tông), là người văn võ song toàn, được phong Uy Minh Vương, coi phủ Nghệ An, làm chính trị giỏi, nhân dân đều rất tin yêu.
Lúc bấy giờ, có bộ lạc ở Chiêm Thành thường làm phản, chúa Chiêm Thành cầu viện với Vương. Vương đem thủy binh đến thẳng cửa biển Thi Nại, đóng quân ở dưới núi Tam Tòa, chúa Chiêm Thành đón rước. Bộ lạc nghe tin Vương đến, đều đem quân đến hàng phục, nguyện theo mệnh lệnh chúa Chiêm Thành, không dám hai lòng.
Vương bèn đem quân về. Người Chiêm Thành tưởng nhớ ơn đức vua, lập đền thờ ở dưới núi Tam Tòa thờ Vương.
Lúc vua Lê Thánh Tông đi đánh Chiêm Thành, đến cửa biển Thi Nại, cầu đảo thường được ứng nghiệm. Sau khi hạ được thành Chà Bàn, phong cho Vương làm thần núi Tam Tòa, trải nhiều đời đều được phong tặng”.
Trải qua thăng trầm của thời cuộc, đền thờ thần núi Tam Tòa giờ đã hoang tàn, dấu tích còn lại của đền là một cổng tam quan.
Phía sau cổng tam quan là dấu vết bức tường đá ong, gạch được xây bằng vôi. Trước cổng có một bệ thờ hình con cóc rất huyền bí, đến nay vẫn còn bí ẩn, chưa có lời giải đáp.
Di tích đền thờ trên núi Tam Tòa được Bộ VH-TT công nhận là Di tích lịch sử cấp quốc gia vào năm 1988, tuy nhiên, đến nay đền thờ đã mất dấu tích kiến trúc, nền móng còn lại là do nhiều thế hệ trùng tu, sửa chữa; việc phục dựng một di tích lớn có nhiều ý nghĩa như vậy tưởng cũng là điều nên sớm tính đến.
Khưu Xứ Cơ là đệ tử thứ hai của Vương Trùng Dương và là người có võ công nhất trong Toàn Chân thất tử.
Chia sẻ
Từ ngày 2-9/3/2026, đồng chí Lương Quốc Đoàn – Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch BCH Trung ương Hội Nông dân Việt Nam, Đại biểu Quốc hội khóa XV đã có chuyến tiếp xúc cử tri tại 18 xã, phường thuộc Đơn vị bầu cử số 02 tỉnh An Giang. Chuyến đi nhằm lắng nghe tâm tư và giải quyết những kiến nghị sát sườn của cử tri vùng biên giới.
Chia sẻ
Sở hữu ngoại hình cá tính cùng loạt thông số ấn tượng, VinFast Viper đang là mẫu xe điện được nhiều người tiêu dùng săn đón, đặc biệt là giới trẻ ưa thích phong cách thể thao. Sức hút của "tân binh" này càng lớn khi chương trình “Thu xăng - Đổi điện” vừa được Vingroup kích hoạt cộng dồn với loạt ưu đãi giới hạn của đợt đặt cọc sớm (tới 15/3).
Chia sẻ
Trong "cuộc chơi quân sự" tại vùng Vịnh, với kho dự trữ được cho lên đến 6.000 quả thủy lôi sẵn sàng rải xuống đáy biển Hormuz, Iran đang nắm giữ "chốt chặn" sinh tử đối với 20% lượng dầu lưu thông toàn cầu.
Chia sẻ
Trong bối cảnh nền kinh tế đang cần thêm nguồn lực để phục hồi và mở rộng sản xuất kinh doanh, Vietcombank tiếp tục duy trì và triển khai nhiều chương trình tín dụng ưu đãi với lãi suất thấp hơn từ 0,5% đến 3,5% so với mặt bằng thông thường. Nhờ đó, chỉ trong hai tháng đầu năm 2026, gần 28.000 khách hàng doanh nghiệp và cá nhân đã tiếp cận nguồn vốn ưu đãi từ ngân hàng.
Chia sẻ
Nhạc sĩ, nhà sản xuất âm nhạc Minh Khang là chồng của cựu người mẫu Thúy Hạnh. Họ có cuộc hôn nhân hạnh phúc và hai con gái đáng yêu.
Chia sẻ
Hàng nghìn hệ thống điện mặt trời đang được Cuba lắp đặt trong khuôn khổ chiến lược quốc gia nhằm giải quyết khủng hoảng năng lượng. Được biết, đây là một phần trong số 5.000 hệ thống điện mặt trời công suất 2 kilowatt do Trung Quốc trao tặng Cuba.
Chia sẻ
Giá gas tại TP.HCM xuất hiện mức tăng lớn khi một số đại lý thông báo mỗi bình gas 12kg tăng 70.000 đồng. Nhiều nơi giữ khách đưa ra mức tăng thấp hơn.
Chia sẻ
Bệnh nhân bị bỏng lửa một tháng trước đó nhưng không đến cơ sở y tế mà tự điều trị theo kinh nghiệm dân gian bằng cách đắp lá chữa bệnh.
Chia sẻ
Hà Nội FC "úp mở" việc Đỗ Hoàng Hên được gọi vào ĐT Việt Nam; M.U đưa Murillo vào tầm ngắm; Tottenham sắp cho mượn Antonin Kinsky.
Chia sẻ
Mỹ vừa công bố mức thuế chống bán phá giá tạm thời với sản phẩm thép của doanh nghiệp Việt lên đến 130,77%, khiến cổ phiếu thép HPG, HSG, VGS nhuộm đỏ, nhất là cổ phiếu của tỷ phú Trần Đình Long mất gần 2% khi mở cửa.
Chia sẻ
Một cô gái Trung Quốc phát hiện mẹ quá cố của mình "bị đăng ký kết hôn" với chính em trai ruột của bà sau khi qua đời, từ đó người này trở thành “chồng hợp pháp” để chiếm đoạt toàn bộ tài sản.
Chia sẻ
Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh Thanh Hóa vừa triệt phá một đường dây lừa đảo chiếm đoạt tài sản quy mô lớn dưới danh nghĩa phòng chẩn trị y học cổ truyền “Hoàng Minh Đường”. Bằng thủ đoạn quảng cáo “bài thuốc gia truyền 3 đời” trên mạng xã hội, các đối tượng đã lừa đảo hàng nghìn nạn nhân trên phạm vi cả nước.
Chia sẻ
Lãnh đạo UBND tỉnh Hưng Yên yêu cầu các sở, ngành tăng cường kiểm tra, đôn đốc, phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương trong thực hiện công tác giải phóng mặt bằng Dự án Khu phức hợp đô thị, du lịch sinh thái, sân golf Khoái Châu, dự án liên quan đến Tập đoàn Trump.
Chia sẻ
Trước thềm cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026–2031, nhiều cử tri, chuyên gia và nhân sĩ trí thức bày tỏ niềm tin vào một kỳ bầu cử dân chủ, trách nhiệm, kỳ vọng lựa chọn được những đại biểu thực sự tiêu biểu cho ý chí và nguyện vọng của Nhân dân.
Chia sẻ
Nhiều năm nay, các hộ dân sinh sống tại tổ Ngọc 2 (phường Trung Minh, tỉnh Hòa Bình cũ - nay là phường Hòa Bình, tỉnh Phú Thọ) phải sống trong cảnh "cửa đóng then cài" vì bụi bặm, ô nhiễm môi trường và nguy cơ mất an toàn giao thông phát sinh từ bãi tập kết cát Cường Mến.
Chia sẻ
Dù cổ phiếu ILS đang được giao dịch trên sàn Upcom với giá 34.200 đồng (chốt phiên ngày11/3), nhưng TP.Hà Nội chào bán 45% vốn tại Interserco với giá khởi điểm chỉ 18.180 đồng/cổ phần, thấp hơn 88% giá thị trường. Khoảng chênh lớn này hé lộ điều gì? Hoạt động kinh doanh của Interserco, ông chủ cảng cạn ICD Mỹ Đình thế nào?
Chia sẻ
Một đoạn clip ghi lại cuộc trò chuyện giữa hành khách và tài xế trên xe taxi đang khiến mạng xã hội xôn xao trong thời gian gần đây.
Chia sẻ
Trong những ngày cao điểm cận kề cho ngày bầu cử HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 sắp diễn ra, lực lượng Công an phường Đông Hưng Thuận (TP.HCM) tiếp tục phát huy tinh thần trách nhiệm, tận tụy với nhân dân bằng những hành động thiết thực, góp phần giữ vững bình yên địa bàn.
Chia sẻ
Trong khuôn khổ Hội nghị lần thứ 58 của ESCAP/WMO Typhoon Committee đang diễn ra tại Jeju, Hàn Quốc, các quốc gia thành viên đã tiến hành thảo luận và thống nhất thay thế một số tên bão trong danh sách sử dụng cho khu vực Tây Bắc Thái Bình Dương. Trong đó, tên “Hoaban” (Hoa Ban) do Việt Nam đề xuất đã được thông qua để thay thế cho tên bão Trami, bão TOMO thay cho YAGI.
Chia sẻ
Sắp đến ngày hội bầu cử 15/3, không khí tại Thủ đô bước vào giai đoạn cao điểm. Công tác rà soát và phát thẻ cử tri cho người dân được các địa phương khẩn trương triển khai, bảo đảm phục vụ cử tri tham gia bỏ phiếu đúng quy định.
Chia sẻ
Mỹ thông báo sẽ "xả kho" 172 triệu thùng dầu trong 120 ngày nhằm ổn định thị trường năng lượng trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông leo thang và nguy cơ gián đoạn nguồn cung qua Eo biển Hormuz.
Chia sẻ
Dù mặt tiền chỉ 2,7 m và chỉ có một mặt thoáng, căn nhà ống tại quận Tân Bình (cũ) vẫn đạt độ thông thoáng và ánh sáng ấn tượng nhờ giải pháp lệch tầng kết hợp giếng trời trung tâm, tạo không gian sống mở và gắn kết cho gia đình trẻ.
Chia sẻ
Chỉ vì thắc mắc về chỗ đậu xe khi chờ lấy đơn hàng, một tài xế xe công nghệ đã bị nhân viên của quán ốc trên địa bàn phường Hòa Hưng, TP.HCM dùng ghế nhựa tấn công liên tiếp dẫn đến thương tích.
Chia sẻ
Sở Xây dựng Bắc Ninh vừa công bố thông tin bán nhà ở xã hội tại dự án phục vụ khu công nghiệp ở thị trấn Hồ, huyện Thuận Thành. Đợt này, chủ đầu tư đưa ra thị trường 19 căn hộ với giá từ hơn 12 triệu đồng/m2, bắt đầu nhận hồ sơ từ tháng 4/2026.
Chia sẻ
3 con giáp được dự báo sẽ đón lộc vàng, công việc thuận lợi và tiền bạc có dấu hiệu gia tăng rõ rệt từ giữa tháng 3 này.
Chia sẻ
Khi tiết trời bắt đầu ấm dần lên cũng là lúc người trồng dâu, nuôi tằm ở xã Trấn Yên, tỉnh Lào Cai bước vào vụ tằm xuân, vụ sản xuất được kỳ vọng mang lại năng suất và chất lượng kén cao nhất trong năm.
Chia sẻ
Chiến dịch trên bộ tại Iran sẽ trở thành thảm họa đối với Mỹ, tờ UnHerd cảnh báo.
Chia sẻ
Forchheim (Đức), ngày 10/03/2026, Siemens Healthineers và Hệ thống Y tế Vinmec đã ký kết Biên bản Ghi nhớ hướng tới thúc đẩy đổi mới y khoa và nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe tại Việt Nam, thông qua bốn lĩnh vực chiến lược: Đào tạo và chuyển giao kiến thức, quảng bá lâm sàng, phát triển các Trung tâm Xuất sắc và nghiên cứu khoa học.
Chia sẻ
Hạng mục Nam chính xuất sắc nhất tại Oscar 2026 đang chứng kiến cuộc cạnh tranh vô cùng khốc liệt. Năm ứng viên nặng ký đều sở hữu những lợi thế riêng tạo nên một mùa giải khó đoán.
Chia sẻ
Thời sự 
Thế giới 
Nhà nông 
Hội và Cuộc sống 
Đại đoàn kết dân tộc 
Kinh tế 
Thể thao 
Văn hóa - Giải trí 
Xã hội 
Bạn đọc 
Nhà đất 
Media 
Chuyển động Sài Gòn 
Pháp luật 
Dân Việt trò chuyện 
Gia đình 
Đông Tây - Kim Cổ 
Hà Nội hôm nay 
Radio Nông dân 
Doanh nghiệp 
Đăng nhập
Cao Thị Quang
