Ở Thái Nguyên (địa phận Bắc Kạn), dân nuôi con vật to lớn này, là “đặc sản dược liệu”, nuôi thêm con gì càng ra tiền?

Nuôi ngựa bạch sinh sản trên đồi núi Thái Nguyên

Trước khi bắt tay vào chăn nuôi, bà Mai đã dành thời gian đi tham quan, học hỏi kinh nghiệm tại nhiều địa phương trong huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn trước đây (nay là tỉnh Thái Nguyên).

Nhận thấy ngựa bạch và hươu là những vật nuôi phù hợp với điều kiện tự nhiên vùng đồi núi, ít bệnh tật, đầu ra ổn định, bà quyết định đầu tư phát triển mô hình từ năm 2021.

“Ban đầu tôi nuôi nhỏ lẻ để thử nghiệm. Sau một thời gian thấy hiệu quả rõ rệt, tôi mới mạnh dạn mở rộng quy mô,” bà Mai chia sẻ.

Từ vài con ban đầu, đến nay gia đình bà đã phát triển đàn ngựa bạch khoảng 20 con. Riêng trong năm 2025, chỉ sau 7–8 tháng nuôi, đàn ngựa mang lại lợi nhuận khoảng 200 triệu đồng cho gia đình bà Mai.

Theo bà Mai, điểm thuận lợi lớn nhất khi nuôi ngựa bạch là tận dụng được diện tích đồi rừng rộng lớn. Khi các diện tích trồng gỗ đã được người dân trong vùng khai thác, những khoảng đồi trống trở thành “bãi chăn thả tự nhiên” lý tưởng.

Ngựa được thả tự do trên đồi, tự kiếm ăn từ cỏ và các loại lá cây. Đến chiều tối, đàn ngựa tự quay về chuồng hoặc có khi 2–3 ngày mới về, giúp giảm đáng kể công chăm sóc.

“Kỹ thuật nuôi ngựa bạch rất đơn giản, gần giống ngựa thường. Thức ăn đa dạng, chủ yếu là cỏ và lá cây nên không tốn chi phí. Ngựa lại ít bệnh, chỉ thỉnh thoảng bị chướng bụng nhẹ, xử lý bằng các loại lá cây là khỏi,” bà Mai cho biết.

Giá bán ngựa bạch hiện dao động khoảng 220.000 đồng/kg, đầu ra ổn định. Bên cạnh đó, nuôi ngựa sinh sản còn mang lại nguồn thu lớn hơn từ bán con giống. Một con giống có thể bán với giá từ 17–20 triệu đồng.

Với khoảng 20 con ngựa giống, mỗi năm sinh sản một lứa, gia đình bà Mai có thể thu về khoảng 400 triệu đồng. Đây là nguồn thu chính, tạo nền tảng vững chắc cho kinh tế hộ gia đình.

Theo kinh nghiệm của bà Mai, việc chọn giống đóng vai trò quan trọng quyết định hiệu quả chăn nuôi. Ngựa bạch giống tốt cần có lông mượt, đầu thon, chân đều, nhanh nhẹn và ngoại hình cân đối. Nên chọn những con khoảng 2 năm tuổi để nuôi sinh sản.

Một điểm đáng lưu ý trong quá trình chăm sóc là khi ngựa mang thai, tuyệt đối không sửa chữa chuồng trại. “Ngựa rất nhạy cảm, nếu thay đổi môi trường đột ngột dễ bị sảy thai,” bà Mai nhấn mạnh.

Để tạo thói quen cho ngựa quay về chuồng sau khi chăn thả, mỗi buổi tối nên cho ăn thêm một ít ngô hoặc nước muối. Khi đó, dù thả tự nhiên, ngựa vẫn tự giác quay về.

Ngoài ra, trong giai đoạn sinh sản, để tăng lượng sữa cho ngựa mẹ, có thể bổ sung thêm thức ăn tinh khoảng 0,5kg mỗi ngày.

Nuôi hươu thả tự nhiên tăng nguồn thu nhờ bán hươu giống, nhung hươu

Không chỉ dừng lại ở ngựa bạch, bà Mai còn kết hợp nuôi hươu để tận dụng nguồn thức ăn tự nhiên và đa dạng hóa nguồn thu.

Hiện gia đình bà Mai duy trì đàn hươu hơn chục con, trong đó có cả hươu sinh sản và hươu lấy nhung. Gần đây, gia đình đã bán 15 con hươu giống, thu về 375 triệu đồng.

“Hươu rất dễ nuôi, ăn cỏ và các loại lá xanh giống như dê. Đây là động vật hoang dã nên sức đề kháng tốt, ít khi mắc bệnh,” bà Mai chia sẻ.

Thời gian chăm sóc hươu cũng không nhiều. Mỗi ngày chỉ cần khoảng một giờ để cắt cỏ là đủ thức ăn cho cả đàn. Nhờ đó, chỉ với một lao động chính, gia đình vẫn duy trì tốt mô hình và có thu nhập ổn định hơn 11 triệu đồng/tháng.

Ngoài bán giống, hươu còn mang lại giá trị kinh tế cao từ nhung. Với những con hươu đực trên 2 năm tuổi, mỗi năm có thể cắt nhung 2 lần trong khoảng thời gian 13 tháng.

Trung bình mỗi con hươu đực cho khoảng 1,5kg nhung/năm, tương đương hơn 30 triệu đồng. Đây là nguồn thu quan trọng, giúp nâng cao giá trị kinh tế của mô hình.

Quá trình khai thác nhung cũng khá đơn giản. Từ khi nhung mọc đến khi cắt chỉ khoảng 2 tháng, không ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe của hươu nếu thực hiện đúng kỹ thuật.

Điểm nổi bật của mô hình là tận dụng tối đa điều kiện tự nhiên như đồi núi rộng, nguồn cỏ dồi dào, khí hậu phù hợp. Nhờ đó, chi phí thức ăn gần như không đáng kể, công chăm sóc ít, rủi ro dịch bệnh thấp.

Đây là yếu tố then chốt giúp mô hình đạt hiệu quả kinh tế cao và bền vững. Trong khi nhiều mô hình chăn nuôi khác phụ thuộc vào thức ăn công nghiệp, dễ bị ảnh hưởng bởi biến động giá, thì chăn thả tự nhiên giúp giảm áp lực chi phí đáng kể.

Nhờ kết hợp nuôi ngựa bạch và hươu, mô hình chăn nuôi của gia đình bà Mai mang lại nguồn thu khá ổn định mỗi năm. Nguồn thu này không chỉ giúp gia đình cải thiện đời sống mà còn tạo động lực để nhiều hộ dân trong vùng mạnh dạn phát triển chăn nuôi theo hướng tương tự.

Đánh giá về mô hình, ông Nguyễn Đình Điệp - Phó Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Thái Nguyên cho rằng đây là hướng đi hiệu quả, phù hợp với điều kiện tự nhiên của địa phương. Việc kết hợp nuôi ngựa bạch và hươu theo hình thức chăn thả tự nhiên không chỉ giúp giảm chi phí đầu vào mà còn nâng cao giá trị sản phẩm. Mô hình thể hiện tư duy sản xuất linh hoạt, tận dụng tốt tài nguyên sẵn có, đồng thời có khả năng nhân rộng, góp phần phát triển kinh tế nông hộ theo hướng bền vững tại địa phương.

×