Ông Trump đã rơi vào bẫy của Iran

Cuộc chiến giữa Mỹ và Iran đang bước sang tuần thứ ba với những diễn biến ngày càng phức tạp. Thay vì một chiến dịch quân sự ngắn gọn như kỳ vọng ban đầu của Tổng thống Donald Trump, xung đột đang dần biến thành một cuộc chiến tiêu hao kéo dài, trong đó Tehran nắm giữ một con bài chiến lược có thể gây sức ép lên toàn bộ nền kinh tế thế giới: eo biển Hormuz.

Ngay từ đầu chiến dịch, Washington tin rằng ưu thế quân sự áp đảo có thể buộc Iran phải nhanh chóng khuất phục. Các cuộc không kích quy mô lớn của Mỹ, trong đó có chiến dịch đánh vào đảo dầu chiến lược Kharg, đã phá hủy hàng chục mục tiêu quân sự của Tehran. Tuy nhiên, dù gây thiệt hại đáng kể, các đòn tấn công này không khiến hệ thống chính trị Iran sụp đổ, cũng không kích hoạt làn sóng nổi dậy trong nước như một số chiến lược gia kỳ vọng.

Thay vào đó, Iran đã nhanh chóng thích nghi với tình hình và chuyển cuộc đối đầu sang một mặt trận khác: kinh tế và năng lượng toàn cầu.

Eo biển Hormuz – tuyến hàng hải hẹp nối Vịnh Ba Tư với Ấn Độ Dương – từ lâu được xem là “điểm nghẽn” chiến lược của thế giới. Khoảng 20% lượng dầu và khí đốt toàn cầu phải đi qua tuyến đường này trước khi tới các thị trường quốc tế. Chỉ cần hoạt động vận tải tại đây bị gián đoạn, giá năng lượng và chi phí vận chuyển trên toàn cầu có thể lập tức tăng vọt.

Iran hiểu rõ điểm yếu này.

Sau khi chiến sự nổ ra, Tehran đã đe dọa và tiến hành nhiều hoạt động quân sự nhằm gây rủi ro cho tàu thương mại trong khu vực, khiến lưu lượng vận tải dầu mỏ sụt giảm mạnh và làm thị trường năng lượng thế giới chao đảo.

Điều đó đặt Washington vào một tình thế khó khăn.

Nếu Mỹ tuyên bố chiến thắng và rút lui khi eo biển Hormuz vẫn nằm trong vùng rủi ro, Washington có thể bị coi là thua cuộc về kinh tế và chiến lược, bởi Iran vẫn giữ khả năng gây sức ép lên thị trường năng lượng toàn cầu. Nhưng nếu Mỹ quyết định leo thang quân sự để buộc tuyến hàng hải này mở lại hoàn toàn, nguy cơ xảy ra một cuộc chiến rộng lớn hơn ở Trung Đông sẽ tăng lên đáng kể.

Một phần nguyên nhân khiến Washington rơi vào thế khó hiện nay là do đánh giá sai phản ứng của Iran.

Một số chiến lược gia từng tin rằng nếu lãnh đạo cấp cao của Iran bị tấn công và hệ thống quân sự bị giáng đòn mạnh, nhà nước Iran sẽ nhanh chóng mất kiểm soát và người dân sẽ nổi dậy chống lại chính quyền. Tuy nhiên, kịch bản này đã không xảy ra. Thay vì sụp đổ, bộ máy quyền lực tại Tehran nhanh chóng được tái tổ chức và tiếp tục duy trì hoạt động.

Trong khi đó, các đòn phản công của Iran – từ tên lửa, máy bay không người lái cho tới việc gây sức ép tại các tuyến vận tải biển – đã mở rộng mặt trận chiến tranh sang nhiều lĩnh vực khác nhau.

Hệ quả là cuộc chiến không còn chỉ là vấn đề quân sự. Nó đã trở thành một cuộc đối đầu kinh tế và địa chính trị quy mô toàn cầu.

Giá dầu thế giới tăng mạnh, chuỗi cung ứng năng lượng bị gián đoạn và nhiều quốc gia phụ thuộc vào nguồn dầu từ Vịnh Ba Tư bắt đầu chịu tác động trực tiếp. Các nhà phân tích cảnh báo rằng nếu tình hình kéo dài, cú sốc năng lượng có thể lan sang nhiều nền kinh tế lớn và kéo theo lạm phát tăng trở lại.

Trong bối cảnh đó, Washington phải đối mặt với một bài toán khó: vừa phải duy trì sức ép quân sự đối với Iran, vừa phải hạn chế tác động tiêu cực lên nền kinh tế thế giới – đặc biệt là nền kinh tế Mỹ.

Cuộc chiến vì thế ngày càng mang dáng dấp của một cuộc chiến tiêu hao, nơi yếu tố quyết định không chỉ là sức mạnh quân sự mà còn là khả năng chịu đựng chi phí lâu dài.

Iran dường như đang đặt cược vào thời gian. Tehran không cần phải đánh bại Mỹ trên chiến trường để đạt mục tiêu của mình. Chỉ cần kéo dài xung đột, khiến giá năng lượng tăng cao và gây áp lực chính trị trong nội bộ nước Mỹ, Iran có thể từng bước thay đổi cán cân của cuộc đối đầu.

Trong khi đó, Washington vẫn chưa có một lối thoát rõ ràng cho cuộc chiến. Mỹ khó có thể tuyên bố chiến thắng khi Hormuz vẫn là điểm nóng, nhưng cũng không dễ dàng kết thúc chiến dịch nếu không đạt được những nhượng bộ đáng kể từ Tehran.

Ba tuần sau khi chiến sự bùng nổ, điều ngày càng rõ ràng là: cuộc chiến này không phải là một chiến dịch ngắn hạn, mà có thể trở thành một cuộc đối đầu kéo dài với những hệ lụy sâu rộng.

Và trong ván cờ địa chính trị đó, nhiều nhà quan sát cho rằng Tổng thống Donald Trump đã bước vào một cái bẫy chiến lược mà Iran chuẩn bị từ trước.

×