Đại hội XIV phải là cuộc sàng lọc cán bộ lãnh đạo kỹ lưỡng và tạo "đột phá của đột phá"

Không thể để cán bộ tha hóa lọt vào Trung ương

Thưa ông, trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, ông nhìn nhận ý nghĩa nổi bật nhất của Đại hội XIV của Đảng là gì?

- Tôi cho rằng, Đại hội XIV phải tạo ra những đột phá thực sự, trước hết là đột phá về thể chế, về tư duy và phương thức hành động. Đặc biệt, đây là Đại hội có ý nghĩa rất lớn trong công tác cán bộ. Với cơ cấu dự kiến 180 Ủy viên Trung ương và 20 Ủy viên dự khuyết, việc lựa chọn cán bộ phải thật sự chuẩn xác, chặt chẽ, bảo đảm sau Đại hội không có cán bộ là Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Bộ Chính trị bị kỷ luật.

Không thể để những người tham nhũng, tha hóa, cơ hội chính trị lọt vào Ban Chấp hành Trung ương. Tôi mong rằng Đại hội lần này sẽ “thanh lọc”, sàng lọc nghiêm khắc, loại bỏ triệt để những phần tử suy thoái về tư tưởng, đạo đức, lối sống.

Bên cạnh đó, Đại hội XIV phải thể hiện quyết tâm đổi mới mạnh mẽ, bởi đây là nhiệm kỳ bản lề. Trong 5 năm tới, nếu không tạo được dấu ấn đột phá thì đất nước sẽ bỏ lỡ cơ hội phát triển. Phải loại bỏ tư tưởng ngại khó, ngại khổ, chần chừ, do dự; không thể để chủ nghĩa cá nhân, lợi ích cục bộ cản trở bước tiến chung.

Một điểm rất quan trọng nữa là phát triển khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, công nghệ cao, đặc biệt là các lĩnh vực như bán dẫn. Nếu không có tiềm lực tài chính, khoa học - công nghệ và trí tuệ, thì chúng ta không thể bứt phá. Đã đến lúc phải từ bỏ lối tư duy lạc quan hình thức, mà thay bằng hành động thực chất.

Điều quan trọng nữa là Đại hội phải nhấn mạnh vai trò lãnh đạo của Đảng đúng với bản chất cốt lõi: vì nhân dân mà hành động, vì sự giàu mạnh của dân tộc. Thước đo cuối cùng không phải là báo cáo hay con số trên giấy, mà là hiệu quả thực tiễn, là đời sống của nhân dân.

Vậy trong bối cảnh trong nước và quốc tế nhiều biến động, theo ông, yêu cầu lớn nhất đặt ra cho Đại hội XIV của Đảng như thế nào, thưa ông?

- Yêu cầu lớn nhất là phải xác lập được một tư duy phát triển mới, đủ bản lĩnh để ứng phó với biến động và đủ trí tuệ để tận dụng cơ hội. Thế giới hiện nay biến động rất nhanh, cạnh tranh chiến lược gay gắt, xung đột địa chính trị, biến đổi khí hậu, chuyển dịch chuỗi cung ứng… Nếu chúng ta không đổi mới tư duy quản trị quốc gia thì sẽ bị tụt lại phía sau.

Đại hội XIV phải trả lời cho được câu hỏi: Việt Nam sẽ đi bằng con đường nào, dựa vào động lực nào để phát triển nhanh và bền vững hơn trong bối cảnh mới. Không thể tiếp tục tư duy an toàn, làm ít sai ít, hay “đứng giữa” các dòng chảy phát triển. Phải có bản lĩnh lựa chọn, dám chịu trách nhiệm, dám đột phá vì lợi ích lâu dài của đất nước.

Loại bỏ tư duy bao cấp, mở đường cho Việt Nam bứt phá

Theo ông, Đại hội XIV cần xác lập những đột phá chiến lược nào để hiện thực hóa mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030, tầm nhìn 2045?

- Văn kiện Đại hội đã nêu rõ ba đột phá chiến lược, trong đó đột phá về thể chế là then chốt. Cái vướng nhất của chúng ta hiện nay chính là tư duy thể chế còn mang nặng tàn dư của thời bao cấp, tập trung quan liêu. Nhiều quy định không còn phù hợp nhưng vẫn được giữ lại, vô hình trung “trói buộc” sự phát triển.

Đã đến lúc phải nghiên cứu nghiêm túc kinh nghiệm quốc tế, xem các nước phát triển tổ chức luật pháp, quản trị nền kinh tế ra sao, chứ không thể bê nguyên những tư duy cũ để áp đặt cho bối cảnh mới. Như Tổng Bí thư đã nhấn mạnh, thể chế hiện đang là rào cản lớn nhất, nếu không tháo gỡ thì không thể phát triển.

Chúng ta phải dứt khoát từ bỏ tư duy bao cấp, cho không, biếu không; thực sự tôn trọng và vận hành theo quy luật của thị trường. Nhà nước phải làm đúng vai trò kiến tạo, không làm thay doanh nghiệp. Càng nhiều doanh nghiệp tư nhân phát triển thì đất nước càng có nội lực, càng có khả năng độc lập, tự chủ.

Muốn đất nước giàu mạnh thì toàn dân phải làm giàu, toàn dân đổi mới sáng tạo, chứ không thể chỉ trông chờ vào khu vực doanh nghiệp nhà nước hay bộ máy hành chính. Kinh nghiệm thế giới rất rõ: không biết thì đi học, không có vốn thì đi vay, nhưng phải dám làm và làm đến cùng.

Công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng tiếp tục được xác định là then chốt. Ông kỳ vọng Đại hội XIV sẽ có những điểm nhấn mới nào trong nội dung này?

- Tôi kỳ vọng Đại hội XIV sẽ tiếp tục đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng theo hướng thực chất hơn, gắn chặt giữa xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng, đạo đức với kiểm soát quyền lực. Không chỉ dừng ở khẩu hiệu hay các cuộc vận động, mà phải biến thành kỷ luật nghiêm minh, thành cơ chế không thể, không dám, không muốn và không cần tham nhũng.

Điểm nhấn quan trọng là nâng cao trách nhiệm nêu gương của cán bộ cấp cao, nhất là người đứng đầu. Nếu trên không gương mẫu thì dưới rất khó làm. Sức chiến đấu của Đảng phải được thể hiện bằng khả năng tự sửa mình, tự làm trong sạch mình, chứ không chỉ bằng nghị quyết.

Ai không theo kịp yêu cầu phát triển thì phải mạnh dạn thay thế

Từ góc độ nghiên cứu và đào tạo cán bộ, ông đánh giá thế nào về yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ chiến lược, và Đại hội XIV cần gửi đi thông điệp gì về vấn đề này?

- Cán bộ vẫn là “then chốt của then chốt”. Đại hội XIV phải gửi đi thông điệp rất rõ ràng: lựa chọn cán bộ không chỉ dựa vào bằng cấp hay hồ sơ đẹp, mà quan trọng nhất là phẩm chất, năng lực thực tiễn và tinh thần dấn thân vì lợi ích chung.

Cán bộ cấp chiến lược phải là những người có tầm nhìn dài hạn, có bản lĩnh chính trị vững vàng, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm. Phải chấm dứt tình trạng “an phận”, “giữ ghế”, làm việc cầm chừng. Ai không theo kịp yêu cầu phát triển thì phải mạnh dạn thay thế.

Theo PGS.TS, thông điệp cốt lõi mà Đại hội XIV cần phát đi để củng cố niềm tin xã hội và khơi dậy khát vọng phát triển đất nước là gì?

- Thông điệp cốt lõi đã được thể hiện rất rõ trong dự thảo nghị quyết: vững bước vào kỷ nguyên vươn mình, đưa Việt Nam phát triển đột phá, giàu mạnh, ấm no, hạnh phúc cho nhân dân.

Tinh thần là rất quyết liệt, rất mạnh mẽ. Nhưng điều quan trọng nhất là phải biến tinh thần ấy từ văn bản, từ lời nói thành hành động cụ thể. Nghị quyết phải được cụ thể hóa thành chương trình hành động, giải pháp dứt khoát, như Thủ tướng Phạm Minh Chính đã nói: “chỉ bàn làm, không bàn lùi”; ai bàn lùi thì phải đứng ra ngoài cuộc.

Đã đến lúc mỗi người phải coi cái nghèo, cái tụt hậu của dân tộc là sĩ diện của chính mình. Chỉ khi đó, khát vọng phát triển mới thực sự trở thành động lực hành động của toàn xã hội.

Trân trọng cảm ơn ông!

×