Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan nói về sang chấn tâm lý, nỗi ám ảnh của người dân sau thiên tai

Chiều 8/10, tiếp tục Phiên họp thứ 50, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) Cho ý kiến về dự án Luật Phòng bệnh.

"Chúng ta xuống cứu trợ rồi đi về, nhưng bóng tối còn bao trùm những vùng đất"

Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan nhấn mạnh, không thể coi sang chấn tâm lý sau thiên tai là chuyện nhỏ. Đó là một vấn đề rất lớn của thế giới chứ không phải chỉ riêng chúng ta, nhất là khi Việt Nam là một đất nước thường xuyên xảy ra thiên tai.

Ông chia sẻ từ trải nghiệm thực tế sau bão Yagi năm ngoái, khi đến thăm những thôn xóm, bản làng bị vùi lấp. Ông cho rằng, sau thiên tai, chúng ta thường tập trung cứu trợ, chuyển giống, dựng lại nhà, nhưng có những tổn thất không gì bù đắp được.

“Hãy tưởng tượng những con người đó, những người mẹ mất con, những đứa trẻ mất cha mẹ. Từ sang chấn tinh thần, họ có thể mắc các căn bệnh trầm uất, sợ hãi, thậm chí mất đi niềm tin và sức sống. Chúng ta xuống cứu trợ rồi đi về, nhưng bóng tối, cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng, sẽ còn bao trùm những vùng đất đó”, ông Hoan trăn trở.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, những ám ảnh này nghiêm trọng đến mức "nghe tiếng mưa rơi người ta cũng hoảng loạn, sợ rằng bão tố lại tới". Vấn đề này không chỉ nảy sinh các hệ lụy về sức khỏe con người mà còn cả về mặt xã hội, khi có những người dân mất niềm tin, không muốn dựng lại cuộc đời.

Ông Lê Minh Hoan đề nghị Bộ Y tế lưu ý đến khái niệm “sang chấn tâm thần sau thiên tai”, đây là một lĩnh vực đã được thế giới nghiên cứu sâu. Thậm chí, nó không chỉ ảnh hưởng đến nạn nhân mà còn tác động đến cả những người tham gia cứu hộ, cứu nạn như bộ đội, lực lượng đặc biệt, khi họ phải chứng kiến quá nhiều cái chết thương tâm.

“Ở nước ngoài, người ta có rất nhiều giải pháp để tiếp cận các vùng thiên tai, giúp giảm thiểu sang chấn tinh thần, một căn bệnh dẫn đến nhiều hệ lụy cho con người, cộng đồng và cả niềm tin vào chính sách của chúng ta”, ông Hoan nói.

Tham gia thảo luận, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Lâm Văn Mẫn đóng góp 10 nhóm ý kiến cụ thể để hoàn thiện dự thảo luật. Trong đó, ông đề nghị tăng cường giáo dục sức khỏe tại trường học, với chương trình toàn diện và kỹ năng sơ cấp cứu cho giáo viên.

Đặc biệt, ông nhấn mạnh việc cần cải thiện quyền lợi và bảo vệ pháp lý cho người mắc rối loạn sức khỏe tâm thần, chống phân biệt đối xử trong công việc, học tập. Đồng thời, cần có cơ chế khuyến khích các cơ sở y tế, xã hội tham gia phòng bệnh như hỗ trợ kinh phí, giảm thuế, khen thưởng.

Các đề xuất khác được ông Lâm Văn Mẫn nêu gồm tăng cường ứng dụng công nghệ như AI, phần mềm giám sát dịch bệnh theo thời gian thực; xử lý vi phạm về dinh dưỡng học đường; làm rõ cơ chế giám sát tiêm chủng và hợp tác quốc tế trong nghiên cứu vắc-xin.

Phòng bệnh hơn chữa bệnh, nhưng "tiền đâu và tiền đó có chi được không?"

Phát biểu chỉ đạo, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khẳng định “phòng bệnh hơn chữa bệnh” và yêu cầu rà soát kỹ lưỡng để tránh trùng lặp với Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm năm 2007.

Ông đặc biệt nhấn mạnh việc luật phải thể chế hóa đầy đủ Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị, trong đó xác định bảo vệ sức khỏe nhân dân là nhiệm vụ chính trị hàng đầu, là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và mỗi người dân.

“Làm sao để mỗi gia đình, mỗi người dân có kiến thức phòng bệnh? Ví dụ nhà nào cũng có tủ thuốc thông thường, có vườn thuốc Nam. Người dân cần biết những kiến thức cơ bản như nhức đầu, nóng lạnh thì dùng thuốc gì. Đây là vấn đề tôi hết sức quan tâm”, Chủ tịch Quốc hội nói.

Nhắc khẩu hiệu "sáng thể dục, chiều thể thao, tối cất cao tiếng hát", Chủ tịch Quốc hội đề nghị Bộ Y tế phải phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hướng tới mục tiêu mọi người dân đều được chăm sóc sức khỏe, sống lâu, sống khỏe, sống lành mạnh để nâng cao thể chất.

Một vấn đề cốt lõi được Chủ tịch Quốc hội đặt ra là tính khả thi và nguồn lực thực hiện.

Ông phân tích, bây giờ chúng ta quyết hàng loạt chủ trương rất hay, hợp lòng dân, dân rất đồng tình như miễn học phí, xây nhà đại đoàn kết... nhưng "căn bản là vấn đề đầu tiên là tiền đâu? Và tiền đó có chi được không?”.

Chủ tịch Quốc hội yêu cầu các cơ quan phải đánh giá kỹ lưỡng tác động chính sách và nguồn lực đảm bảo, phải cân đối ngân sách một cách thực tế. Ông nhắc nhở rằng, nhiều quỹ được lập ra chỉ được chi cho những mục đích hẹp như thiên tai, địch họa, không thể tùy tiện sử dụng. Đặc biệt, sau những trận bão lũ lớn vừa qua, hàng loạt nhà cửa sập đổ cần được xây dựng lại, tạo thêm áp lực lớn lên ngân sách.

“Luật phòng bệnh này ra đời đòi hỏi phải có nguồn lực đảm bảo. Chúng ta phải xác định phạm vi, đối tượng hợp lý, phù hợp với khả năng của đất nước”, ông nêu rõ.

Ông Mẫn yêu cầu cơ quan soạn thảo và thẩm tra phải đánh giá kỹ tác động chính sách, cân đối ngân sách, đặc biệt khi dự thảo đề xuất thành lập Quỹ Phòng bệnh. Theo ông, cần thiết kế cơ chế quản lý quỹ minh bạch, hiệu quả, tránh trùng lặp nhiệm vụ chi của ngân sách nhà nước, và quan trọng là không phát sinh thêm tổ chức mới.

Những điểm mới của dự thảo Luật Phòng bệnh
Theo tờ trình của Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan, dự thảo Luật Phòng bệnh gồm 6 chương, 41 điều, bổ sung nhiều nội dung mới so với quy định hiện hành, bao gồm:
Phòng, chống bệnh không lây nhiễm: Quy định các biện pháp phòng chống yếu tố nguy cơ, phát hiện sớm và quản lý điều trị tại cộng đồng.
Phòng, chống rối loạn sức khỏe tâm thần: Quy định về yếu tố nguy cơ, phát hiện sớm và quyền, trách nhiệm của các bên liên quan.
Bảo đảm dinh dưỡng trong phòng bệnh: Chú trọng dinh dưỡng cho các nhóm đối tượng đặc thù như phụ nữ mang thai, trẻ em, người lao động và người cao tuổi.
Các điều kiện bảo đảm: Quy định về ứng dụng khoa học công nghệ, chế độ cho người làm công tác phòng dịch, đào tạo nhân lực và đặc biệt là đề xuất thành lập Quỹ Phòng bệnh – một quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách.

×