Tọa đàm trực tuyến: Quốc hội khóa XVI - Đổi mới, chuyên nghiệp, tăng tiếng nói của Nông dân trên nghị trường

Báo Nông thôn Ngày nay/Dân Việt đang tổ chức tổ chức buổi tọa đàm trực tuyến với chủ đề "Quốc hội khóa XVI: Đổi mới, chuyên nghiệp, tăng tiếng nói của Nông dân trên nghị trường" với sự tham gia của các diễn giả gồm: Ông Nguyễn Văn Pha, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của Quốc hội, nguyên Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; bà Nguyễn Thị Việt Nga, Phó Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội chuyên trách TP Hải Phòng; bà Nguyễn Quỳnh Liên, Ủy viên Đoàn Chủ tịch, Trưởng Ban Dân chủ, Giám sát và Phản biện xã hội thuộc Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Nội dung của tọa đàm chia làm 3 phần, phần thứ nhất: Diện mạo Quốc hội khóa XVI - Đổi mới và chuyên nghiệp; phần thứ hai: Nông nghiệp là "trụ đỡ" - từ nghị trường đến cánh đồng; phần thứ ba: Tăng tiếng nói của nông dân và nông thôn.

Chất lượng đại biểu ngày càng cao

Đánh giá về cơ cấu đại biểu Quốc hội khóa XVI so với các nhiệm kỳ trước, đặc biệt là sự trẻ hóa và trình độ chuyên môn của các đại biểu mới được bầu, TS Nguyễn Văn Pha, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của Quốc hội cho biết:

"Tôi với tư cách là một nhân sự của Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam trực tiếp tham dự các hội nghị hiệp thương để bầu chọn các ứng viên đại biểu Quốc hội khóa XVI. Có thể thấy từ Trung ương tới địa phương và tại một số nơi mà tôi có dịp tiếp xúc, nhìn tổng thể thấy ngay từ khâu đầu vào của kỳ bầu cử Quốc hội khóa này, chất lượng đại biểu Quốc hội là rất cao, kể cả về mặt chuyên môn, về bản lĩnh chính trị, về sự am hiểu các lĩnh vực của đời sống xã hội.

Với kết quả bầu cử ĐBQH được công bố có thể thấy rõ ràng là so với các nhiệm kỳ trước, chất lượng đại biểu có trình độ chính trị, trình độ chuyên môn ngày càng cao... Đây cũng là tín hiệu rất tốt, là điều kiện tốt, tạo tiền đề rất quan trọng để đáp ứng kỳ vọng của người dân đối với Quốc hội khóa XVI sẽ được hiện thực hóa".

Tỷ lệ ĐBQH chuyên trách có mức cao nhất từ trước đến nay

Cũng đề cập về nội dung này, ĐBQH Nguyễn Thị Việt Nga, Phó trưởng Đoàn Quốc hội TP Hải Phòng cho biết:

"Kết quả bầu cử Quốc hội khóa XVI cho thấy nhiều điểm mới đáng chú ý, phản ánh xu hướng đổi mới mạnh mẽ trong tổ chức hoạt động của các cơ quan lập pháp tại Việt Nam.

Bên cạnh cơ cấu trẻ như TS Nguyễn Văn Pha đã nêu, tôi muốn nhấn mạnh tỷ lệ đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách của khóa XVI. Căn cứ vào kết quả trúng cử, tỷ lệ này đạt khoảng 40%, mức cao nhất từ trước đến nay. Điều này thể hiện rõ định hướng xây dựng một Quốc hội ngày càng chuyên nghiệp, tăng cường năng lực lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, thay vì phụ thuộc nhiều vào các đại biểu kiêm nhiệm như các khóa trước.

Một điểm đáng chú ý nữa là trình độ chuyên môn của đại biểu Quốc hội được nâng lên rõ rệt. Tỷ lệ đại biểu có trình độ sau đại học chiếm đa số, trên 80%. Đây là nền tảng quan trọng để Quốc hội hoạt động hiệu quả, đặc biệt trong việc quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước trong bối cảnh phát triển nhanh và hội nhập sâu rộng.

Bên cạnh đó, Quốc hội tiếp tục bảo đảm tính đại diện của đông đảo các tầng lớp nhân dân. Tỷ lệ đại biểu nữ và đại biểu người dân tộc thiểu số được duy trì ở mức cao. Đặc biệt, lần đầu tiên Quốc hội có đại biểu thuộc dân tộc rất ít người tham gia. Việc này không chỉ mang tính cơ cấu mà còn thể hiện rõ tinh thần bao trùm 'không ai bị bỏ lại phía sau' trong đời sống chính trị của Việt Nam. Tôi thấy đây là điều vô cùng ý nghĩa".

Còn TS Nguyễn Quỳnh Liên bày tỏ: Các Nghị quyết về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và Nghị quyết về phát triển kinh tế tư nhân, là 2 nghị quyết có tính quyết định nhiều về lựa chọn đại biểu. Các đại biểu có trình độ trên đại học, đa dạng về ngành nghề từ nông nghiệp, nông thôn hay chuyển đổi số, kinh tế, tài chính… không chỉ tập trung vào lĩnh vực lập pháp. Tôi cho rằng những yếu tố này làm cho Quốc hội chúng ta ngày càng chuyên nghiệp, chuyên sâu.

Đẩy mạnh công nghệ số trong tiếp xúc cử tri

MC: Theo công bố của Ủy ban bầu cử Quốc gia, có đến 70% đại biểu lần đầu tham gia Quốc hội khóa XVI, trong đó, TS Nguyễn Quỳnh Liên là một trong số đó. Vậy bà kỳ vọng gì vào những “luồng gió mới” giống mình trong hoạt động của Quốc hội tới đây?

TS Nguyễn Quỳnh Liên: Kỳ bầu cử này biểu hiện sinh động nhất cho quá trình chuyển đổi số mạnh mẽ. Trong quá trình bầu cử, chúng tôi là ứng cử viên lần đầu đi tiếp xúc cử tri ở An Giang – vùng miệt vườn, nông nghiệp nông thôn và cử tri ở đây rất thuần hậu, mong tiếp xúc nhiều hơn và gửi gắm đại biểu phải gần dân, sát dân hơn.

Nếu chúng ta chỉ tiếp xúc cử tri truyền thống, trước và sau kỳ họp thì phạm vi tiếp xúc rất hạn hẹp, ý kiến không thể đại diện cho hàng vạn cử tri sau mình. Với công nghệ số, đẩy mạnh Quốc hội điện tử, tôi tin tưởng tại nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI sẽ giúp khoảng cách địa lý giữa đại biểu và cử tri thu hẹp lại. Với việc mở ra phương thức mới trong tiếp xúc cử tri, như tiếp xúc trực tuyến kết hợp với trực tuyến người đại biểu sẽ nắm bắt đầy đủ hơn những tâm tư, nguyện vọng của cử tri.

Cũng đề tập tới vấn đề này, ĐBQH Nguyễn Thị Việt Nga nhấn mạnh: Việc ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo hiện là xu hướng chung của toàn thế giới, chúng ta không thể đứng ngoài xu hướng ấy. Việt Nam rất coi trọng vấn đề này nên hoạt động lập pháp là hoạt động đầu tiên mà tôi nghĩ cần chuyển đổi mạnh mẽ.

Không chỉ ứng dụng trong các hoạt động như tiếp xúc cử tri hay nắm bắt tâm tư nguyện vọng, tình cảm của người dân. Điều quan trọng nữa trong quá trình xây dựng luật pháp, tôi nghĩ Quốc hội và mỗi đại biểu Quốc hội nên đổi mới mạnh mẽ công tác xây dựng luật pháp của mình, hãy sử dụng trí tuệ nhân tạo hỗ trợ phản biện và xây dựng luật pháp.

Như thế, thứ nhất, chúng ta dễ dàng tham khảo kinh nghiệm quốc tế; thứ hai là rút ngắn thời gian, công sức của đại biểu rất nhiều. Tôi nghĩ các điều luật xây dựng sẽ chặt chẽ hơn.

Nhưng muốn làm được điều này, chúng ta phải làm chủ công nghệ, làm chủ trí tuệ nhân tạo và phải có những cuộc tập huấn sâu cho đại biểu Quốc hội riêng về lĩnh vực lập pháp.

Đại biểu Quốc hội phải xác định vai trò kép

MC: Với vai trò đại biểu tái cử và hoạt động chuyên trách, cũng có kinh nghiệm từng có 2 khóa làm ĐBQH, bà có chia sẻ gì với các đại biểu mới để nhanh chóng thích nghi và phát huy hiệu quả trong nhiệm kỳ mới này?

ĐBQH Nguyễn Thị Việt Nga: Mỗi đại biểu cần có 1-2 kỳ họp và tìm hiểu sâu để làm quen với nghị trường. Điều quan trọng nữa, tôi nghĩ mỗi đại biểu ngay từ đầu phải nhanh chóng xác định rõ vai trò kép: vừa là người đại diện cho nhân dân, vừa là chủ thể tham gia kiến tạo chính sách.

Do đó, đòi hỏi mỗi đại biểu phải chủ động học hỏi rất nhanh từ quy trình lập pháp, kỹ năng thảo luận đến việc nghiên cứu tài liệu hay phân tích chính sách. Các kỳ họp sẽ là quá trình tập dượt, nhưng tôi nghĩ năng lực sẵn có cộng với sự tìm hiểu lý thuyết ban đầu vô cùng quan trọng.

Các đại biểu mới cần nhanh chóng xác định phải gắn bó với thực tiễn rất nhiều. Bởi thực sự, tiếng nói tại nghị trường chỉ có tác dụng khi phản ánh đúng hơi thở cuộc sống. Nếu người đại biểu nhân dân xa rời cử tri và cuộc sống, chắc chắn tiếng nói mang đến nghị trường chưa thực sự gắn bó với đời sống người dân.

Một kỹ năng nữa tôi nghĩ rất quan trọng, không chỉ đối với các đại biểu mới mà với cả những đại biểu tái cử: Trong bối cảnh Quốc hội hoạt động ngày càng chuyên nghiệp hơn, các đại biểu cần rèn luyện kỹ năng sử dụng dữ liệu, kỹ năng công nghệ và tư duy chính sách hiện đại.

Hiện nay, nền lập pháp của chúng ta đang chuyển dịch mạnh mẽ từ pháp luật để quản lý sang pháp luật để kiến tạo và phát triển. Chính vì vậy, mỗi ý kiến của đại biểu không chỉ dựa vào cảm nhận, phải có dẫn chứng, phân tích, giải pháp, thậm chí có dự báo cụ thể.

Điều cuối cùng, tôi rất mong muốn các đại biểu, đặc biệt là các đại biểu tham gia Quốc hội lần đầu, luôn giữ cho mình sự dấn thân và tinh thần trách nhiệm. Điều này cần thiết với tất cả các đại biểu Quốc hội, bởi cử tri không chỉ cần những người đại diện nói hay, nói giỏi, họ cần những đại diện theo đuổi vấn đề đến cùng và tạo ra sự biến chuyển thực chất trong đời sống của cử tri, đó là điều rất quan trọng.

Nông nghiệp là "trụ đỡ" - từ nghị trường tới cánh đồng

MC: Thưa ĐBQH Nguyễn Thị Việt Nga, Quốc hội khóa XVI sẽ hoàn thiện khung pháp lý về đất đai nông nghiệp như thế nào để thúc đẩy tích tụ ruộng đất và sản xuất quy mô lớn?

ĐBQH Nguyễn Thị Việt Nga: Tôi thấy khung pháp lý về đất đai nông nghiệp một vấn đề rất lớn và đang tồn tại nhiều điểm nghẽn. Những điểm nghẽn này đã tồn tại nhiều năm. Nếu chúng ta không giải quyết tốt câu chuyện đất đai, rất khó để nông nghiệp Việt Nam chuyển sang sản xuất quy mô lớn, hiện đại; hay chúng ta vẫn nói vui để nông nghiệp "cất cánh".

Ở góc độ cá nhân, tôi nghĩ Quốc hội khóa XVI cần tập trung vào 3 hướng chính:

Hướng thứ nhất là hoàn thiện cơ chế tích tụ, tập trung đất đai minh bạch và hiệu quả. Người nông dân phải yên tâm khi cho thuê đất, góp đất hoặc chuyển nhượng; quyền lợi của người sở hữu đất được bảo vệ lâu dài và họ không bị mất sinh kế. Hiện nay cử tri vẫn đang lo lắng, bởi với người nông dân, tư liệu sản xuất chính yếu đất đai. Nếu cho thuê, góp đất, chuyển nhượng họ sẽ sinh sống như thế nào? Điều này đòi hỏi các quy định pháp luật rõ ràng về thời hạn quyền sử dụng và cơ chế chia sẻ lợi ích với người nông dân có đất.

Hướng thứ hai là phát triển thị trường quyền sử dụng đất nông nghiệp. Đất đai không chỉ tư liệu sản xuất, còn loại tài sản cần được vận hành theo cơ chế thị trường có kiểm soát. Khi thị trường minh bạch, doanh nghiệp mới mạnh dạn đầu tư vào nông nghiệp. Hiện nay nhiều doanh nghiệp vẫn còn rất e dè trong quá trình đầu tư.

Hướng thứ ba là gắn tích tụ đất đai với tổ chức lại sản xuất. Đây hướng rất cần lưu tâm. Chúng ta không thể chỉ dồn đất thiếu mô hình sản xuất hiệu quả. Quốc hội cần thúc đẩy các mô hình hợp tác xã kiểu mới và các chuỗi giá trị giữa nông dân với doanh nghiệp, nhà khoa học. Nhìn chung, mục tiêu chúng ta không chỉ dồn điền đổi thửa, tạo ra nền nông nghiệp vừa có quy mô, vừa có công nghệ và sức cạnh tranh mới, đặc biệt trong thời kỳ sắp tới.

Nông nghiệp vững mạnh sẽ "cứu cánh" cho những lúc tình hình khó khăn

MC: Vì sao trong bối cảnh biến động toàn cầu hiện nay, Quốc hội khóa XVI cần nhấn mạnh thông điệp “nông nghiệp là trụ đỡ của nền kinh tế”?

Trả lời câu hỏi này, TS Nguyễn Văn Pha cho rằng: "Đất nước ta có ba cái trụ cột quan trọng, đó là nông nghiệp, công nghiệp và dịch vụ. Sau này có thể nói thêm một câu mà thế hệ ông cha chúng ta đúc kết lại từ ngàn xưa đó là "Nhất nghệ tinh, nhất thân vinh". Kể cả sau này chúng ta có công nghiệp hóa hay hiện đại hóa đến đâu đi chăng nữa thì nông nghiệp vẫn luôn luôn là một trong những "trụ đỡ".

Đặc biệt trong cái bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay, với những biến động phức tạp như chúng ta thấy và cảm nhận trong cuộc xung đột ở Trung Đông hiện nay, như giá xăng dầu tăng nó tác động vào mọi mặt của đời sống xã hội

Nếu như cái nông nghiệp của chúng ta được quan tâm, đầu tư đúng mức, các sản phẩm nội địa đa dạng, ngon -sạch -rẻ, sẽ thực đây sự cái cứu cánh cho những những lúc tình hình khó khăn.

Kỳ vọng dấu ấn của Quốc hội khóa XVI

MC: Sau 5 năm, dấu ấn lớn nhất mà Quốc hội khóa XVI để lại đối với người dân, đặc biệt là nông dân, nông nghiệp, nông thôn theo ông/bà sẽ là gì?

TS Nguyễn Quỳnh Liên: Trong các Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn trước, chúng ta thấy các mục tiêu đều tập trung phát triển nông thôn, nông thôn mới toàn diện, không chỉ là kinh tế mà còn là văn hóa, y tế, giáo dục… kể cả chuyển đổi số. Tuy nhiên, việc đầu tư cho hạ tầng được quan tâm hơn. Hiện nay, chúng ta có nhiều văn kiện của Đảng, như Nghị quyết 71, Nghị quyết 72 về giáo dục, y tế; đặc biệt là Nghị quyết 80 về văn hóa.

Tôi cho rằng để bước vào chương trình nông thôn mới, nông thôn mới nâng cao, nông thôn mới hiện đại, sẽ không chỉ là đầu tư hạ tầng mà phải phát triển toàn diện, đồng bộ về cả đời sống vật chất và đời sống tinh thần để các địa bàn nông thôn không chỉ đổi mới về diện mạo mà còn đổi mới về các thiết chế xã hội.

Làm sao ở tại chỗ, cử tri được tiếp xúc hệ thống giáo dục, y tế hiện đại; giảm thiểu phải lên tuyến trên. Chúng tôi kỳ vọng trong nhiệm kỳ này, tiếng nói của Đại biểu sẽ tập trung làm sao triển khai những quyết định quan trọng để chúng ta có hệ thống y tế, giáo dục hiện đại; người dân được chăm sóc toàn diện, hiện đại từ cơ sở, không cần về các đô thị.

Về phát triển văn hóa, chúng ta có Nghị quyết 80, có đề cương, chiến lược phát triển văn hóa, bảo tồn phát triển văn hóa. Ở đây, không chỉ bảo tồn và phát triển văn hóa truyền thống mà còn là quá trình chúng ta hội nhập quốc tế. Với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ, chuyển đổi số cũng như internet, chúng tôi rất mừng khi từ vùng đồng bằng, thành thị, nông thôn, vùng sâu vùng xa, hải đảo, đều được tiếp cận với công nghệ.

Hiện cũng đã có sự phát triển mạnh của truyền thông và thông tin nên chất lượng cuộc sống, sự hội nhập và giao lưu văn hóa tiếp tục được đầu tư, đưa về nông thôn. Chúng ta sẽ xây dựng được “phố trong làng”, với diện mạo nông thôn nhưng chất lượng thành thị. Điều này, đại biểu chúng tôi mong muốn sẽ là tiêu chí nông thôn trong giai đoạn mới.

TS Nguyễn Văn Pha: Tôi hy vọng rằng là sau 5 năm, Quốc hội khóa XVI sẽ có những cái chính sách mà để làm sao cho người nông nghiệp tục tiếp phát triển, nông dân có thêm nhiều cơ hội được làm giàu một cách hợp pháp và chính đáng trên chính mảnh đất của mình. Để làm sao mà nông nghiệp, nông thôn xứng đáng là trụ cột vững chắc của đất nước.

ĐBQH Nguyễn Thị Việt Nga: Tuy kỳ họp thứ nhất của Quốc hội khóa XVI chưa khai mạc, nhưng tôi rất mong muốn trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, Đảng và Nhà nước ta vẫn xác định nông nghiệp là trụ đỡ quan trọng nhất của nền kinh tế. Đặc biệt trong giai đoạn thế giới có rất nhiều biến chuyển, với một nền kinh tế mở như Việt Nam, mỗi biến chuyển của thế giới có thể tác động ngay lập tức và sâu sắc đến nền kinh tế trong nước.

Khi nông nghiệp vẫn là trụ đỡ rất quan trọng của nền kinh tế thì người nông dân là trung tâm của rất nhiều chính sách. Khi người nông dân là trung tâm của rất nhiều chính sách, chúng ta sẽ có điều kiện để phát triển nông nghiệp lên một tầm mới.

×