"Thất hùng thời Chiến Quốc” gồm những quốc gia nào?

"Thất hùng thời Chiến Quốc” gồm những quốc gia nào?

Thất hùng thời Chiến Quốc là cách gọi bảy nước chư hầu lớn mạnh nhất vào giai đoạn cuối thời Đông Chu, khi quyền lực của thiên tử nhà Chu chỉ còn trên danh nghĩa. Bảy nước ấy gồm Hàn, Ngụy, Triệu, Tề, Tần, Sở và Yên. Họ vốn là chư hầu cũ, nhưng sau nhiều thế kỷ thôn tính lẫn nhau, đặc biệt từ thế kỷ V TCN, chỉ còn lại bảy thế lực đủ sức chi phối cục diện thiên hạ. Mốc năm 403 TCN, khi Chu Uy Liệt vương chính thức phong Hàn, Ngụy, Triệu làm chư hầu sau khi ba họ này chia nhau nước Tấn, thường được xem là khởi đầu thời Chiến Quốc.

Trong số đó, Sở và Tần có nguồn gốc sớm hơn cả. Nước Sở được phong đất từ thời Tây Chu, tổ tiên mang họ Mị, ban đầu chỉ là một nước ở vùng Kinh, phía nam sông Trường Giang. Nhờ địa thế rộng lớn, tài nguyên phong phú và quá trình bành trướng liên tục, Sở dần trở thành cường quốc phương Nam, nhiều lần tranh bá Trung Nguyên, thậm chí từng lấn át cả thiên tử. Lãnh thổ Sở vào thời cực thịnh trải dài từ lưu vực Dương Tử đến vùng Giang Hoài, tương ứng với các tỉnh Hồ Bắc, Hồ Nam, An Huy, Giang Tô ngày nay. Có lúc Sở được mô tả “đất rộng năm nghìn dặm, giáp binh trăm vạn”, cho thấy quy mô dân số và quân lực thuộc hàng lớn nhất thời bấy giờ.

Tần cũng có lịch sử lâu đời, được phong ấp từ thời Tây Chu ở vùng Thiểm Tây ngày nay. Ban đầu bị xem là man di phương Tây, nhưng nhờ cải cách Pháp gia của Thương Ưởng, Tần chuyển mình thành một quốc gia tập quyền, quân đội kỷ luật, kinh tế nông nghiệp vững mạnh. Nhờ hệ thống kênh đào như Trịnh Quốc cừ, sản lượng lương thực tăng cao, cho phép Tần duy trì lực lượng quân sự đông đảo. Lãnh thổ Tần nằm chủ yếu ở Thiểm Tây, Cam Túc, sau mở rộng ra Tứ Xuyên và Hà Tây, tạo thành hậu phương chiến lược vững chắc.

Hàn, Ngụy và Triệu – gọi chung là Tam Tấn – hình thành cùng lúc năm 403 TCN sau khi chia cắt nước Tấn. Hàn là nước nhỏ nhất, nằm ở khu vực nam Sơn Tây, bắc Hà Nam ngày nay, bị kẹp giữa các cường quốc nên thường xuyên chịu áp lực quân sự. Ngụy ban đầu hùng mạnh, đóng đô tại Đại Lương (nay là Khai Phong), kiểm soát vùng trung lưu Hoàng Hà, gồm nam Sơn Tây, bắc Hà Nam và đông Thiểm Tây. Triệu kiểm soát vùng bắc Sơn Tây, nam Hà Bắc, từng nổi tiếng với kỵ binh thiện chiến và trận Trường Bình bi thảm năm 260 TCN. Cả ba nước này tồn tại từ 403 TCN cho đến khi lần lượt bị Tần tiêu diệt: Hàn năm 230 TCN, Triệu năm 228 TCN, Ngụy năm 225 TCN.

Tề là cường quốc phương Đông, đóng đô ở Lâm Tri, nay thuộc Sơn Đông. Tề giàu có nhờ thương nghiệp và muối biển, từng là bá chủ thời Xuân Thu và tiếp tục giữ vị thế quan trọng thời Chiến Quốc. Dưới thời Tề Uy vương, quốc lực hưng thịnh, có học cung Tắc Hạ quy tụ hiền tài. Tuy nhiên, do chính trị nội bộ suy yếu, Tề bị Tần đánh bại năm 221 TCN.

Yên nằm ở vùng đông bắc, tương ứng với Bắc Kinh, Hà Bắc và Liêu Ninh ngày nay. Do vị trí xa trung tâm, Yên ít khi giữ vai trò bá chủ nhưng vẫn là một trong bảy nước lớn. Yên từng phái Kinh Kha hành thích Tần vương Chính nhưng thất bại, dẫn đến việc bị Tần thôn tính năm 222 TCN.

Cục diện Chiến Quốc kéo dài gần hai thế kỷ, từ 403 TCN đến 221 TCN. Trong khoảng thời gian ấy, chiến tranh diễn ra liên miên, song cũng thúc đẩy cải cách chính trị, quân sự, tư tưởng. Các học thuyết như Nho gia, Pháp gia, Mặc gia, Đạo gia phát triển mạnh mẽ. Cuộc cạnh tranh sinh tử buộc các nước phải cải cách để tồn tại, nhưng đồng thời cũng khiến thế lực mạnh nhất có cơ hội thôn tính phần còn lại.

Từ năm 230 TCN, Tần bắt đầu chiến dịch thống nhất. Chỉ trong chưa đầy mười năm, Tần lần lượt diệt Hàn, Triệu, Ngụy, Sở (223 TCN), Yên (222 TCN) và cuối cùng là Tề năm 221 TCN. Tần vương Chính lên ngôi Hoàng đế, lấy hiệu Tần Thủy Hoàng, lập nên đế chế đầu tiên trong lịch sử Trung Hoa. Danh xưng “Hoàng đế” cũng bắt đầu từ đây.

Như vậy, Thất hùng thời Chiến Quốc không chỉ là bảy quốc gia tranh bá, mà còn là bảy mô hình phát triển khác nhau trong một thời đại biến động dữ dội. Họ tồn tại với thời gian khác nhau – Sở và Tần có lịch sử gần 700–800 năm nếu tính từ thời được phong đất, còn Hàn, Ngụy, Triệu tồn tại 170–180 năm kể từ khi lập quốc độc lập – nhưng đều góp phần tạo nên bước chuyển từ trật tự phong kiến phân quyền sang đế chế tập quyền thống nhất. Kết cục nghiêng về Tần, song di sản tư tưởng, văn hóa và con người của các nước khác, đặc biệt là Sở, vẫn tiếp tục ảnh hưởng sâu sắc đến lịch sử Trung Hoa về sau.

×