Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam: "Nông dân có phải là một nghề không ?"

Sáng 24/9, diễn ra Hội thảo “Nông dân Việt Nam - từ truyền thống đến chuyên nghiệp và thông minh” tại Trường Chính sách công và Phát triển nông thôn (phường Sài Gòn, TP.HCM).

"Nông dân" là gì?

TS. Nguyễn Trung Đông – Hiệu trưởng Trường Chính sách công và Phát triển nông thôn cho biết, trong tiến trình phát triển của đất nước, nông dân luôn là một lực lượng có vai trò đặc biệt. Không chỉ là chủ thể sản xuất nông nghiệp, mà còn là nhân tố trung tâm trong chiến lược phát triển nông thôn và gìn giữ các giá trị văn hóa truyền thống.

Tuy nhiên, khi nông dân trở thành khách thể trung tâm của nhiều chính sách quan trọng, thì yêu cầu đặt ra là phải hiểu đúng, hiểu rõ và thống nhất về khái niệm nông dân. Khái niệm này hiện được hiểu chưa thống nhất, dẫn tới chính sách nông nghiệp kém hiệu quả. Nhiều nơi coi nông dân là toàn bộ cư dân nông thôn, là lao động nông nghiệp hay chỉ là nhóm yếu thế cần trợ giúp, khiến chính sách thiên về an sinh, dàn trải nguồn lực và bỏ qua vai trò chủ thể sản xuất.

Cần sớm có định nghĩa rõ ràng, phản ánh đúng vị thế của nông dân vừa là người lao động vừa là người làm chủ, để làm cơ sở cho chính sách phát triển nông nghiệp, nông thôn bền vững.

Ông Đông đề xuất khái niệm nông dân như sau: “Nông dân là những người trực tiếp tham gia vào hoạt động sản xuất nông nghiệp; lấy hoạt động này làm nguồn sinh kế chính; chủ yếu sử dụng lao động của hộ gia đình; và làm chủ quá trình sản xuất nông nghiệp”.

Trong khi đó, TS. Lê Hữu Quang – Phó Giám đốc Phụ trách Trung tâm Đào tạo Nông dân (Trường Chính sách công và Phát triển nông thôn) phân tích sâu hơn về “nông dân chuyên nghiệp”. Ông cho biết, “nông dân chuyên nghiệp” là những người làm nông nghiệp như một nghề thực thụ.

Họ có kiến thức và kỹ năng sản xuất sâu rộng, am hiểu thị trường, đồng thời biết quản lý và kinh doanh nông sản. Nông nghiệp được coi là sinh kế chính, ổn định và lâu dài, với cách tổ chức sản xuất hàng hóa hiệu quả, ứng dụng khoa học – công nghệ và đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng.

Bên cạnh đó, họ tuân thủ pháp luật, giữ đạo đức nghề nghiệp, có trách nhiệm xã hội và sản xuất theo hướng an toàn, bền vững. Đây là hình mẫu nông dân hiện đại, kết hợp tri thức, phương thức sản xuất tiên tiến và chuẩn mực đạo đức để phát triển nông nghiệp lâu dài.

Ông Quang nhấn mạnh, khái niệm “nông dân chuyên nghiệp” không chỉ mang giá trị lý luận trong việc nhận diện một lớp nông dân mới, mà còn gợi mở nhiều hàm ý quan trọng cho hoạch định chính sách ở cấp quốc gia và địa phương. Mỗi khía cạnh trong nội hàm của khái niệm này đều gắn với những định hướng chính sách cụ thể, qua đó tạo nền tảng cho việc xây dựng lực lượng nông dân chuyên nghiệp đáp ứng yêu cầu của nền nông nghiệp hiện đại, hội nhập và bền vững.

Câu hỏi của Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường

Ông Võ Quan Huy, mọi người hay gọi với cái tên "vua chuối" Út Huy cho biết, nông dân Việt Nam có tiềm năng lớn. Theo ông, khoảng 50% nông dân Việt Nam là chuyên nghiệp. Nông dân biết chọn giống, biết chọn thời điểm để sản xuất, bán cho thị trường nào cụ thể.

Ông Huy đề xuất 3 giải pháp để phát triển lực lượng nông dân chuyên nghiệp: Thứ nhất, đào tạo nhân lực quản trị để nâng cao tính chuyên nghiệp của nông dân; thứ hai, bảo đảm nguồn vốn vì các chương trình chuyển đổi xanh, chuyển đổi số đều đòi hỏi đầu tư máy móc, thiết bị; thứ ba, phát triển kinh tế tuần hoàn, tận dụng phế phẩm từ các nhà máy chế biến trái cây làm phân bón, đồng thời tháo gỡ vướng mắc trong khâu vận chuyển những phế phẩm này.

Từ đầu đến cuối hội thảo, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam nhắc đi, nhắc lại một câu hỏi: “Nông dân có phải là một nghề không?”.

Theo Thứ trưởng, nếu xem nông dân là một nghề thì cần có những tiêu chí cụ thể để xác định; có các chương trình đào tạo nâng cao trình độ. Nếu chỉ xem những người sống ở nông thôn là nông dân thì chưa toàn diện. Điều tra dân số của chúng ta cho thấy cả nước hiện có khoảng 19 triệu nông dân.

“Nhưng trong đó có bao nhiêu người là nông dân thực thụ và họ sống bằng nông nghiệp. Chúng ta phải xác định chính xác, nếu không rất khó làm chính sách. Xác định nông dân là nghề thì phải có chính sách phát triển cho họ. Đối với chính quyền địa phương hai cấp, cần chủ động có chính sách hỗ trợ nông dân”.

Theo Thứ trưởng Nam, khái niệm nông dân truyền thống, nông dân chuyên nghiệp và nông dân thông minh không tách rời rạch ròi, cần có sự kế thừa lẫn nhau. Ông đề nghị Trường chính sách công tham mưu lại tiêu chí nông dân chuyên nghiệp, để phân biệt rõ hơn.

“Họ có thể làm chủ doanh nghiệp, nhưng cũng có thể làm chủ trang trại, không cứng nhắc. Không phải nông dân chuyên nghiệp là chỉ làm nông dân, sản xuất nông nghiệp, sống bằng nguồn thu nông nghiệp. Nông dân ứng dụng công nghệ số là nông dân thông minh thì chưa đủ, còn có trách nhiệm xã hội, đạo đức của người nông dân”, Thứ trưởng Trần Thanh Nam nhấn mạnh.

×