Tôi được diện kiến Hoàng hậu của người Bỉ

Tôi lẩn thẩn tự hỏi và hỏi các bạn Bỉ. Mỗi người trả lời một cách, mỗi cách có gắn với một chút các giai thoại lịch sử, nhưng dù sao, tôi vẫn thấy cách gọi ấy quá đỗi thân thương cho “thần dân” nước Bỉ.

Sở dĩ có cuộc gặp hiếm có này, vì sau khi Nghị viện Bỉ biểu quyết 100% phiếu bầu của tất cả các đảng phái cho một nghị quyết ủng hộ nạn nhân da cam, tháng 10/2023, tôi đã tự mình đi Bỉ gặp Chủ tịch Thượng viện Bỉ để nhân danh nạn nhân da cam, cảm ơn đất nước đầu tiên trên thế giới lên tiếng chính thức thừa nhận và ủng hộ nạn nhân da cam Việt Nam

Ấn tượng mạnh với Hoàng hậu Mathilde

Không phải lúc nào và ở đâu cũng được tiếp kiến một Hoàng hậu, nên đương nhiên, tôi hồi hộp, cố tìm hiểu trước cách gọi vua thế nào, gọi hoàng hậu ra sao, điều gì cần tránh để không bị “phạm thượng”. Trưởng Ban lễ tân Cung điện Hoàng gia vui lòng dành cho tôi một giờ trao đổi, bảo tôi yên tâm là Hoàng hậu không khó và tôi có thể nói những gì muốn nói.

Đúng 10 giờ 45, ông Piere Grega, Chủ tịch Hội hữu nghị Bỉ - Việt Nam, người đã nhiều năm dành thời gian cho những hoạt động giúp đỡ các cháu mồ côi, theo lời dặn của trợ lý Hoàng hậu, đưa tôi vào cung điện, tìm chỗ đậu xe và kiên nhẫn ngồi trong xe chờ vì chính ông không được mời.

Đúng 11 giờ, Hoàng hậu Mathilde bước ra, chụp ảnh và mời tôi vào phòng tiếp khách. Câu đầu tiên của bà là “rất hoan hỉ với cuộc gặp” và câu ấy được lặp lại nhiều lần trong 45 phút trao đổi. Bà chuyển lời xin lỗi của nhà vua vì bận mà không có mặt.

Cảm nhận đầu tiên là Hoàng hậu đẹp – đã là Hoàng hậu thì đương nhiên phải đẹp rồi, nhưng bà cao đến nỗi đứng bên cạnh bà, tôi giống như một người lùn dù thật sự tôi không bé nhỏ gì cho cam.

Chưa biết phải chào như thế nào vì nhiều người nói là không được chạm vào người Hoàng hậu thì bà tự bước tới, bắt tay tôi với một nụ cười dễ thương. Tôi thầm nghĩ, Hoàng hậu thì lẽ thường là phải đẹp rồi, nhưng tôi lại thấy cái dễ thương, giản dị nổi trội, ngoài điều tôi mường tượng trước đó.

Hoàng hậu đưa tôi vào phòng khách, xin lỗi vì do công trình sửa chữa nên không thể tiếp tôi trong một phòng khách sang trọng hơn. Câu chuyện bắt đầu. Bà nói đã đọc quyển sách “Mảnh đất bị nhiễm độc” từ đầu đến chữ cuối cùng và muốn nghe kể lại về bà ngoại, về người mẹ, về những tháng bị tù đày và những cực hình đã gánh chịu. Và bà nói rằng, chính qua đọc sách mà bà muốn khi đến Việt Nam, bà được gặp nạn nhân da cam, chỉ tiếc là chuyến đi ngắn quá, vì bà mong được ở thêm nhiều tuần.

Tôi thật sự cảm động và cả ngạc nhiên vì không nghĩ là một Hoàng hậu, Hoàng hậu đích thực, lại để thời gian đọc sách của một người quá đỗi bình thường như tôi.

Nghị quyết lịch sử

Vì được hỏi nên tôi nhấn mạnh về đạo nghĩa “Ơn đền nghĩa trả” của dân tộc Việt Nam mà tôi được hưởng từ bà ngoại, tôi nhân danh nạn nhân da cam cảm ơn nước Bỉ và cảm ơn Hoàng gia Bỉ, không quên nhấn mạnh rằng Bỉ là nước đầu tiên trên thế giới có một nghị quyết lịch sử được tất cả các đảng phái đồng tình biểu quyết, và đang làm gương, thúc đẩy cho Quốc hội Pháp làm theo.

Đáp lại câu hỏi về tội ác của chiến tranh, tôi kể về sự hy sinh của mẹ tôi, về những tra tấn khi tôi và những người kháng chiến bị bắt và bị tra tấn. Nhiều lần, Hoàng hậu phải thốt lên hai tiếng “dã man quá”.

Bà thừa nhận rằng, trước khi đọc sách, bà không biết nhiều về lịch sử của Việt Nam và nhất là về chiến tranh hóa học mà Mỹ đã tiến hành trong chiến tranh Việt Nam. Tôi tranh thủ nói về chiến tranh, về số phận bi thảm của gần năm triệu nạn nhân da cam hiện nay ở Việt Nam, nhưng tôi vẫn nhấn mạnh rằng, dù bi thảm, dù đau khổ, nhưng lòng can đảm và khát vọng sống của nạn nhân da cam là vô cùng, điều giúp cho tôi sức mạnh để theo đuổi cuộc đấu tranh đòi công lý cho nạn nhân da cam từ hơn mười năm nay.

Rất chân thành khi thừa nhận thiếu sót trong hiểu biết, Hoàng hậu yêu cầu tôi, nếu có thể, cung cấp thêm các tài liệu nói về lịch sử của Việt Nam và về nạn nhân da cam. Tôi đã gửi ngay cho bà những tài liệu cần thiết, hy vọng bà có thời gian để xem các thước phim tài liệu và các quyển sách lịch sử về Việt Nam, trước khi đi thăm, như bà nói.

Trước khi chia tay, tôi nói ý muốn tặng bà hai áo dài Việt Nam, và chính vì để bà thấy áo dài Việt Nam đẹp như thế nào, nên tôi đến diện kiến bà trong bộ áo dài truyền thống. Hoàng hậu chỉ thốt lên rằng bà thích màu đỏ. Đến lúc này thì đối với tôi, khoảng cách không còn. Bà đưa tôi ra tận cửa và chia tay, trước khi chuyển sang một cuộc họp khác.

Chỉ còn hơn hai tuần, Vua và Hoàng hậu của người Bỉ sẽ đến thăm Việt Nam và trực tiếp gặp một vài đại diện các nạn nhân da cam Việt Nam.

Với lòng biết ơn đất nước xa xôi đã lên tiếng ủng hộ cuộc đấu tranh vì chính nghĩa, với tình cảm ngưỡng mộ sau 45 phút ngắn nhưng giàu thông tin và cảm xúc, tôi hy vọng chuyến viếng thăm sẽ làm cho hai nước gần nhau hơn và cuộc đấu tranh giành công lý cho nạn nhân da cam sẽ càng thêm mạnh dù chân lý có thể còn xa lắm.

Paris tháng 3 năm 2025

×