Tổng Thư ký Quốc hội: Đại biểu khóa XVI phải cao hơn về chất lượng và chiều sâu trách nhiệm

Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh khi trao đổi với báo chí đã khẳng định, mỗi lá phiếu của cử tri không chỉ là lựa chọn một cá nhân cụ thể, mà còn là lựa chọn chất lượng của cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất và chất lượng thể chế và khả năng bứt phá của đất nước trong 5 năm tới. Thành công của cuộc bầu cử chính là nền tảng để xây dựng Quốc hội khóa XVI thực sự đổi mới, chuyên nghiệp, hành động và đủ tầm dẫn dắt tiến trình cải cách thể chế, đáp ứng yêu cầu phát triển trong kỷ nguyên mới.

Điểm xuất phát của một chặng đường cải cách thể chế mới

Chỉ ít ngày nữa, hơn 73 triệu cử tri cả nước sẽ đi bỏ phiếu lựa chọn những người xứng đáng nhất tham gia Quốc hội và HĐND các cấp. Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội có ý nghĩa như thế nào trong bối cảnh đất nước ta đang bước vào giai đoạn phát triển mới, thưa ông?

- Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI diễn ra trong thời điểm có tính chất bản lề của tiến trình phát triển đất nước. Sau những thành tựu quan trọng của bốn thập niên đổi mới, đất nước ta đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn về chất lượng tăng trưởng, về năng lực cạnh tranh quốc gia và về hiệu quả quản trị nhà nước.

Đại hội XIV của Đảng đã xác định rõ nhiệm vụ tiếp tục hoàn thiện đồng bộ Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; xây dựng thể chế phát triển bền vững, hiện đại, minh bạch; thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa trên nền tảng khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo; phát triển kinh tế số, xã hội số; nâng cao chất lượng quản trị quốc gia và chủ động, tích cực hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng.

Những mục tiêu đó đòi hỏi một hệ thống pháp luật đồng bộ, ổn định, có tính dự báo cao; một cơ chế phân công, phối hợp và kiểm soát quyền lực chặt chẽ, hiệu quả. Với chức năng lập hiến, lập pháp, định hình khuôn khổ thể chế cho phát triển, quyết định những vấn đề hệ trọng của quốc gia và giám sát tối cao việc tổ chức thực hiện Hiến pháp, pháp luật, Quốc hội giữ vai trò trung tâm của quyền lực nhà nước, trung tâm dẫn dắt cải cách thể chế. Có thể nói rằng, chất lượng hoạt động của Quốc hội tác động trực tiếp đến môi trường đầu tư - kinh doanh, đến niềm tin của người dân và doanh nghiệp, đến hiệu lực, hiệu quả của bộ máy và vị thế quốc gia trên trường quốc tế.

Tại Hội nghị toàn quốc triển khai công tác bầu cử ngày 15/11/2025, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh yêu cầu phải tổ chức cuộc bầu cử dân chủ, đúng pháp luật, an toàn, tiết kiệm và thực sự là ngày hội của Nhân dân. Yêu cầu này không chỉ đặt ra với công tác tổ chức, mà còn hàm chứa một thông điệp sâu xa hơn: chất lượng dân chủ và chất lượng đại diện phải được bảo đảm ngay từ khâu lựa chọn đại biểu, bởi đây chính là khởi điểm của toàn bộ quá trình thực thi quyền lực nhà nước trong nhiệm kỳ mới.

Vì vậy, cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI không đơn thuần là một sự kiện chính trị định kỳ 5 năm một lần. Đây là sự kiện trọng đại để Nhân dân trực tiếp trao quyền, lựa chọn những người xứng đáng nhất đại diện cho hơn 100 triệu dân quyết định những vấn đề chiến lược của đất nước trong 5 năm tới. Thành công của cuộc bầu cử không chỉ được đo bằng tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu hay sự tuân thủ quy trình pháp luật, mà còn bằng chất lượng đội ngũ đại biểu được lựa chọn - những người có đủ bản lĩnh, trí tuệ và khát vọng phát triển.

Nói cách khác, cuộc bầu cử khởi đầu cho một chặng đường cải cách thể chế mới. Khi được tổ chức dân chủ, minh bạch, lựa chọn đúng người, đúng tiêu chuẩn, cuộc bầu cử sẽ tạo nền tảng chính trị - pháp lý vững chắc để xây dựng Quốc hội khóa XVI thực sự đổi mới, chuyên nghiệp, hành động quyết liệt và phụng sự Nhân dân, đáp ứng yêu cầu phát triển trong kỷ nguyên mới của đất nước.

Theo ông, với những trọng trách của Quốc hội khóa XVI sẽ đặt ra yêu cầu như thế nào đối với đại biểu Quốc hội?

- Trong bối cảnh đất nước đang bước vào một giai đoạn phát triển mới - nơi mỗi quyết sách của Quốc hội không chỉ giải quyết vấn đề trước mắt, mà còn định hình tương lai dài hạn của quốc gia thì yêu cầu đặt ra đối với mỗi đại biểu Quốc hội khóa XVI không chỉ cao hơn về tiêu chuẩn, mà còn cao hơn về chất lượng và chiều sâu trách nhiệm.

Trước hết, đó phải là những người có bản lĩnh chính trị vững vàng và ý thức sâu sắc về sứ mệnh đại diện. Đại biểu Quốc hội là người được Nhân dân trực tiếp trao quyền, thay mặt Nhân dân thực thi quyền lực nhà nước ở cấp cao nhất. Vì vậy, mỗi đại biểu phải tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, với Nhân dân, với Hiến pháp; đặt lợi ích quốc gia - dân tộc lên trên hết, trước hết; không để mình bị chi phối bởi lợi ích cục bộ hay nhóm lợi ích. Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng và cạnh tranh toàn cầu, bản lĩnh ấy càng trở nên quan trọng, bởi Quốc hội chính là nơi bảo vệ lợi ích chiến lược, lâu dài của đất nước bằng công cụ pháp luật và chính sách.

Thứ hai, đại biểu Quốc hội khóa XVI phải có năng lực hoạch định và phản biện chính sách ở tầm cao. Chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, trí tuệ nhân tạo, biến đổi khí hậu, già hóa dân số… là những vấn đề vừa mang tính toàn cầu, vừa có tác động sâu rộng đến Việt Nam. Mỗi đạo luật, mỗi nghị quyết của Quốc hội hôm nay đều có thể tạo ra hiệu ứng nhiều năm sau. Điều đó đòi hỏi đại biểu không chỉ nắm chắc thực tiễn trong nước mà còn phải có tư duy so sánh, tiếp cận thông lệ quốc tế, biết phân tích tác động đa chiều và dự báo được những rủi ro chính sách. Luật pháp trong giai đoạn mới phải vừa bảo đảm định hướng chính trị, vừa minh bạch, ổn định, khả thi và tạo động lực cho đổi mới sáng tạo. Đại biểu vì thế phải xem xét, quyết định trên cơ sở dữ liệu thực chứng và một tinh thần cởi mở, đổi mới, sáng tạo.

Thứ ba là tính chuyên nghiệp và trách nhiệm đến cùng. Quốc hội ngày càng hoạt động theo hướng chuyên nghiệp hóa, tăng tỷ lệ đại biểu chuyên trách, đòi hỏi mỗi đại biểu phải đầu tư nghiêm túc hơn nữa cả về thời gian và trí tuệ cho công việc nghị trường. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng trước mỗi phiên họp; khả năng tranh luận thẳng thắn nhưng xây dựng; tinh thần theo dõi, giám sát việc thực hiện các nghị quyết đến kết quả cuối cùng… Giám sát, chất vấn không chỉ để “nêu vấn đề” mà để thúc đẩy thay đổi, tạo chuyển biến thực chất trong quản lý, điều hành. Đại biểu Quốc hội phải là người theo đuổi đến cùng các cam kết và kiến nghị sau giám sát, bảo đảm luật, nghị quyết thực sự đi vào cuộc sống. Đó là những biểu hiện rất cụ thể của tính chuyên nghiệp và tính trách nhiệm trong hoạt động nghị trường mà mỗi đại biểu phải luôn ghi nhớ và thực hiện.

Thứ tư là phẩm chất liêm chính và dũng khí chính trị. Quốc hội là diễn đàn dân chủ cao nhất của đất nước. Ở đó, tiếng nói của đại biểu phải phản ánh trung thực ý chí, nguyện vọng của cử tri; phải dám nêu vấn đề khó, dám bày tỏ chính kiến trên tinh thần xây dựng; dám chịu trách nhiệm về quyết định của mình. Sự liêm chính và minh bạch của mỗi đại biểu sẽ củng cố niềm tin của Nhân dân đối với cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhiều lần nhấn mạnh Quốc hội sẽ tiếp tục đổi mới mạnh mẽ hơn nữa về tư duy lập pháp, nâng tầm hoạt động giám sát, tăng cường tính chuyên nghiệp, hiện đại hóa hoạt động của Quốc hội, lấy hiệu quả thực chất và niềm tin của cử tri làm thước đo. Đó không chỉ là định hướng cho hoạt động của Quốc hội khóa XVI, mà còn là chuẩn mực hành động của từng đại biểu Quốc hội. Sức mạnh của Quốc hội chính là tổng hòa của bản lĩnh, trí tuệ, trách nhiệm và khát vọng phụng sự Nhân dân của từng đại biểu được cử tri tín nhiệm lựa chọn.

Thành công của cuộc bầu cử quyết định chất lượng “đầu vào” của Quốc hội

Theo ông, kết quả của cuộc bầu cử ngày 15/3 tới sẽ tác động như thế nào đến vai trò, vị thế của Quốc hội trong nhiệm kỳ mới?

- Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng của cả hệ thống chính trị trong thời gian qua và sự ủng hộ của nhân dân, tôi tin tưởng cuộc bầu cử sẽ thành công tốt đẹp. Thành công của của cuộc bầu cử sẽ quyết định chất lượng và tầm vóc của Quốc hội trong cả nhiệm kỳ.

Trước hết, một cuộc bầu cử được tiến hành dân chủ, minh bạch, đúng pháp luật và thực sự phản ánh ý chí, nguyện vọng của Nhân dân là nền tảng chính trị - xã hội vững chắc cho Quốc hội khóa mới. Tính chính danh, sự đồng thuận và niềm tin của cử tri chính là “vốn chính trị” quan trọng nhất để Quốc hội thực thi vai trò của cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất. Khi đại biểu bước vào nghị trường với sự tín nhiệm của Nhân dân, mỗi quyết định lập pháp, mỗi nghị quyết quan trọng sẽ có thêm sức nặng và sự ủng hộ trong quá trình tổ chức thực hiện.

Thứ hai, thành công của cuộc bầu cử quyết định trực tiếp đến chất lượng “đầu vào” của Quốc hội. Mỗi lá phiếu của cử tri không chỉ là lựa chọn một cá nhân cụ thể, mà còn là lựa chọn chất lượng của cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất và chất lượng thể chế, khả năng bứt phá của đất nước trong 5 năm tới.

Ông kỳ vọng như thế nào đối với Quốc hội khóa XVI?

- Tôi tin tưởng Quốc hội khóa XVI sẽ không chỉ kế thừa những thành tựu quan trọng của các nhiệm kỳ trước, mà còn tạo được dấu ấn rõ nét về chất lượng, bản lĩnh và tầm nhìn trong một giai đoạn phát triển mới của đất nước, đáp ứng những chuẩn mực cao hơn về hiệu quả, tính chuyên nghiệp và năng lực dẫn dắt thể chế. Quốc hội khóa XVI phải là một Quốc hội thực sự chuyên nghiệp, hiện đại và vận hành trên nền tảng số, tiếp tục đi đầu trong đổi mới phương thức làm việc: từ chuẩn bị tài liệu, phân tích chính sách dựa trên cơ sở dữ liệu, đến tổ chức thảo luận, biểu quyết và tương tác với cử tri. Hoạt động lập pháp phải ngày càng khoa học, công khai, minh bạch, có sự tham gia rộng rãi của người dân, doanh nghiệp, đội ngũ trí thức và chuyên gia. Quốc hội phải thực sự trở thành trung tâm của hoạt động lập pháp chất lượng cao - nơi mỗi đạo luật được ban hành đều được cân nhắc kỹ lưỡng về tính hợp hiến, tính khả thi và tác động dài hạn đối với sự phát triển.

Cùng với đó, hoạt động giám sát của Quốc hội phải tiếp tục được nâng tầm, thực chất hơn nữa và đi đến cùng trách nhiệm hơn nữa, gắn với cơ chế theo dõi, đánh giá việc thực hiện cam kết và kiến nghị sau giám sát. Quốc hội thực hiện tốt vai trò giám sát tối cao, thì kỷ luật, kỷ cương hành chính sẽ được tăng cường; trách nhiệm giải trình của các cơ quan nhà nước sẽ được nâng cao; niềm tin của Nhân dân sẽ được củng cố. Nói cách khác, giám sát hiệu quả chính là một trong những thước đo quan trọng nhất về năng lực thực thi quyền lực nhà nước.

Mối liên hệ giữa đại biểu với cử tri phải được củng cố và làm sâu sắc hơn nữa. Quốc hội phải là nơi Nhân dân thực sự cảm nhận được tiếng nói của mình được lắng nghe và phản ánh trung thực. Đại biểu Quốc hội phải mang “hơi thở” cuộc sống vào từng quyết sách. Khi Quốc hội là diễn đàn dân chủ, thẳng thắn và trách nhiệm, niềm tin xã hội sẽ được tăng cường, đó là “nguồn lực mềm” vô cùng quan trọng cho sự phát triển của đất nước trong bối cảnh tình hình khu vực và thế giới có nhiều biến động nhanh, phức tạp, khó lường như hiện nay.

Với sự lãnh đạo của Đảng, sự đồng thuận và giám sát của Nhân dân, cùng tinh thần đổi mới, cầu thị của đội ngũ đại biểu được lựa chọn kỹ lưỡng, dân chủ, tôi tin rằng Quốc hội khóa XVI sẽ hoàn thành tốt sứ mệnh của mình: xây dựng nền tảng pháp lý vững chắc cho phát triển nhanh và bền vững; tiếp tục khẳng định vai trò là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam và thực sự là biểu tượng của ý chí, khát vọng phát triển của dân tộc trong giai đoạn mới.

Xin trân trọng cảm ơn ông!

×