Trồng chè sạch kiểu lạ của một phụ nữ dân tộc Nùng ở tỉnh Thái Nguyên khiến cả làng tò mò

Hành trình đổi thay từ đồi chè quê hương

Gắn bó với cây chè từ thuở nhỏ, chị Vi Thị Phương (xã Quang Sơn, tỉnh Thái Nguyên) luôn nuôi khát vọng làm ra những sản phẩm chè sạch, an toàn và giàu giá trị.

Con đường chị chọn không phải hóa chất hay phân bón vô cơ như cách làm truyền thống, mà là hướng đi mới – sản xuất chè hữu cơ, ứng dụng chế phẩm sinh học do chính chị nghiên cứu.

Sự đổi mới ấy đã mang đến bước chuyển lớn cho gia đình chị và nhiều hộ làm chè ở xóm La Giang, mở ra cơ hội nâng cao thu nhập, giảm nghèo bền vững.

Sinh ra và lớn lên giữa vùng chè trù phú của xã Quang Sơn, chị Phương thấu hiểu rõ sự vất vả của người trồng chè và những giới hạn của phương thức canh tác truyền thống.

Trước đây, gia đình chị cũng như phần lớn bà con nông dân trong vùng phụ thuộc nhiều vào phân vô cơ và thuốc hóa học.

Mặc dù giúp cây chè phát triển nhanh, nhưng cách làm này khiến đất bạc màu, chè dễ nhiễm sâu bệnh, chất lượng sản phẩm không cao, giá bán bấp bênh.

Không cam chịu lối mòn cũ, chị Phương miệt mài tìm hướng thay đổi. Khi được tham gia khóa học kỹ thuật sản xuất chế phẩm sinh học do HTX Quang Sơn tổ chức, chị nhận ra chìa khóa để làm ra chè sạch – chè an toàn nằm ở việc trả lại sự cân bằng cho đất và cây bằng những dưỡng chất từ tự nhiên.

Từ đó, chị bắt tay vào nghiên cứu, thử nghiệm và từng bước hoàn thiện các loại chế phẩm vi sinh từ những nguyên liệu quen thuộc như tỏi, ớt, chuối, đỗ tương, trứng gà, chùm ngây…

Với chị, mỗi loại cây đều có tinh chất riêng, chỉ cần biết cách kết hợp, chúng sẽ trở thành “thuốc bổ” an toàn cho cây chè.

Cách trồng chè sáng tạo và hiệu quả bất ngờ

Gia đình chị Phương hiện có hơn 1 mẫu chè được chăm sóc theo quy trình hữu cơ chặt chẽ. Điểm mới trong mô hình canh tác của chị là trồng xen canh chuối trong giai đoạn đầu.

Cây chuối giúp giữ ẩm cho đất, hạn chế cỏ dại, giảm công làm cỏ, đồng thời tạo bóng mát cho chè phát triển tán. Khi chè đủ lớn, chị phá bỏ chuối để tập trung cho cây chè nhận được ánh sáng tối ưu.

Mỗi tháng, chị bón phân một lần và sau mỗi lứa thu hoạch đều phun chế phẩm sinh học để bảo vệ lá, kích thích búp ra đều, hạn chế sâu bệnh.

Trung bình mỗi tháng gia đình thu ba lứa chè, một lứa chính và hai lứa phụ. Lứa chính cho khoảng 60kg chè khô, lứa phụ đạt khoảng 20kg. Nhờ canh tác hữu cơ, chất lượng búp chè mềm, xanh, bóng hơn, thời gian thu hoạch giữa các lứa rút ngắn lại, năng suất cải thiện rõ rệt.

Quan trọng hơn, người trồng chè không còn phụ thuộc vào thuốc hóa học, điều mà chị Phương cho rằng “không chỉ tốt cho cây chè mà còn bảo vệ sức khỏe chính mình”.

Chế phẩm sinh học – “bí quyết” tạo ra chè sạch, chè ngon

Sau khóa học, chị Phương bắt tay vào sản xuất chế phẩm sinh học một cách bài bản. Mỗi mẻ chế phẩm được ủ men từ 10–15 ngày để lượng vi sinh phát triển ổn định. Chỉ trong 6–7 tháng, chị đã sản xuất được gần 1.000 lít chế phẩm.

Hiện chị có 4 loại chế phẩm chính, mỗi loại phù hợp với mục đích chăm sóc khác nhau. Với chế phẩm tỏi ớt lên men sẽ giúp phòng trừ sâu bệnh an toàn; Chế phẩm chùm ngây giúp dưỡng tán, làm cho búp chè khỏe và đều; Chế phẩm kali chuối – đỗ tương giúp tăng độ ngậy, độ béo và hương thơm đặc trưng cho chè; Chế phẩm NPK hữu cơ tổng hợp kết hợp từ đỗ tương, trứng gà, xương, cơm nguội… giúp cây mạnh rễ, dày búp.

Với mỗi sào chè, chị Phương pha 1 lít chế phẩm với 40 lít nước, phun 3–5 lần/tháng. Tuy nhiên chị luôn nhấn mạnh người dân phải phun đúng tỷ lệ, tránh lạm dụng khiến cây vàng lá.

Lan tỏa mô hình, mở lối giảm nghèo cho người dân

Nhận thấy hiệu quả rõ rệt trên diện tích chè của gia đình, chị Phương đã mạnh dạn đứng ra thành lập Tổ hội nghề nghiệp sản xuất chè theo hướng hữu cơ xóm La Giang với 13 thành viên. Chị hướng dẫn bà con cách ủ chế phẩm, cách chăm chè theo đúng quy trình.

Bà Hoàng Thị Tâm – Một trong những thành viên đầu tiên tham gia chia sẻ: "Trước đây tôi chủ yếu dùng phân hóa học để bón cho cây chè nên chất lượng chè không cao, giá bán thấp. Từ khi áp dụng chế phẩm sinh học, cây chè khỏe, búp ra đều, lá bóng mỡ, thơm hơn. Thu hoạch nhanh hơn, giá bán tăng lên, khách hàng cũng rất ưa chuộng”.

Những kết quả khả quan ấy đã tạo sức lan tỏa mạnh mẽ. Người dân trồng chè trong vùng bắt đầu tin tưởng và chuyển sang hướng sản xuất hữu cơ, thay đổi thói quen canh tác bao năm gắn với hóa chất.

Nhờ sản xuất theo hướng hữu cơ, sản phẩm chè của chị Phương và các thành viên trong tổ hội nghề nghiệp sản xuất chè hữu cơ xóm La Giang không chỉ đạt chất lượng cao hơn mà giá trị sản phẩm cũng được nâng lên. Người tiêu dùng sẵn sàng lựa chọn sản phẩm chè sạch dù giá cao hơn, bởi họ tin vào quy trình và chất lượng đã được kiểm chứng.

Thu nhập của các hộ gia đình vì thế ổn định hơn, có những hộ tăng 20–30% sau một thời gian áp dụng mô hình mới. Không chỉ thoát cảnh phụ thuộc vào thương lái, họ còn chủ động hơn trong việc xây dựng thương hiệu, hướng tới thị trường rộng mở.

Đặc biệt, hướng sản xuất hữu cơ giúp bảo vệ sức khỏe người sản xuất và người tiêu dùng; Cải thiện độ phì nhiêu của đất; Giảm chi phí thuốc hóa học; Tạo sinh kế lâu dài, góp phần giảm nghèo bền vững. Đây chính là bước chuyển quan trọng trong phát triển kinh tế nông nghiệp ở xã miền núi Quang Sơn.

Không dừng lại ở những kết quả bước đầu, chị Phương mong muốn công thức chế phẩm sinh học và cách làm chè hữu cơ sẽ được lan tỏa rộng hơn. Chị chia sẻ: “Mong bà con nhiều nơi biết và áp dụng mô hình này, để sản xuất ra những sản phẩm nông nghiệp an toàn, chất lượng, bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng, đồng thời nâng cao thu nhập cho chính gia đình mình”.

Hành trình của chị Phương không chỉ là câu chuyện đổi mới cách làm chè mà còn là minh chứng cho sự mạnh dạn, sáng tạo của người nông dân thời kỳ mới. Từ những nương chè nhỏ ở xóm La Giang, hướng đi hữu cơ đang từng ngày khẳng định giá trị, góp phần kiến tạo đời sống bền vững cho cộng đồng.

×