Trồng lúa sạch ở Tây Ninh là trồng kiểu gì mà khiến nông dân khỏe, đất cũng "khỏe", tăng độ phì nhiêu?

Trồng lúa sạch ở Tây Ninh giúp thay đổi tập quán sản xuất lâu đời

Xã Bình Hòa là đơn vị được sáp nhập từ xã Bình Thạnh, Bình Hòa Đông và Bình Hòa Trung. Cuối tháng 8, Trung tâm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp tỉnh Tây Ninh phối hợp Trạm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp khu vực Mộc Hóa tổ chức tổng kết mô hình điểm sản xuất lúa theo hướng VietGAP năm thứ hai tại HTX Bình Hòa ở xã Bình Hòa.

Mô hình được triển khai trong vụ hè thu 2025 với diện tích 50ha, có 24 hộ nông dân tham gia, sử dụng giống lúa OM18.

Nông dân được tập huấn quy trình “1 phải 6 giảm”, quản lý dịch hại tổng hợp, dùng chế phẩm vi sinh để phân hủy rơm rạ, kết hợp phân hữu cơ, NPK thế hệ mới và thuốc bảo vệ thực vật sinh học. Nhờ vậy, lượng phân bón và thuốc hóa học giảm rõ rệt.

Theo ông Lê Minh Hoàng - Phó Chủ tịch UBMTTQ Việt Nam xã, Chủ tịch Hội Nông dân xã Bình Hòa, qua đánh giá, năng suất lúa đạt 6,3 tấn/ha (giá bán bình quân 6.700 đồng/kg). Sau khi trừ chi phí, lợi nhuận bình quân gần 21 triệu đồng/ha (cao hơn khoảng 5 triệu đồng/ha so với ruộng bên ngoài mô hình).

Mô hình không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế mà còn định hướng sản xuất an toàn, bền vững và góp phần xây dựng chuỗi liên kết VietGAP ở địa phương.

Tại xã Mộc Hóa (đơn vị sáp nhập từ xã Tân Thành, xã Tân Lập và thị trấn Bình Phong Thạnh), nông dân cũng hưởng lợi nhờ mô hình sử dụng thuốc bảo vệ thực vật sinh học. Thuốc được chiết xuất từ thảo mộc và vi sinh, vừa phòng trừ sâu bệnh vừa an toàn cho môi trường.

Vụ hè thu năm 2025, nhiều nông dân tại đây vui mừng vì ruộng lúa sinh trưởng khỏe, lá bền, tỷ lệ sâu bệnh giảm hơn 40% so với cách trồng ruộng truyền thống.

Năng suất bình quân đạt 6,9 tấn/ha, cao hơn 0,8-1 tấn/ha so với đối chứng, lợi nhuận tăng thêm từ 5-6 triệu đồng/ha.

Ông Nguyễn Văn Hùng, nông dân xã Mộc Hóa cho biết, mấy năm trước, ông thường đốt rơm để sạ lúa. “Vụ này tôi dùng chế phẩm phân hủy rơm rạ thấy lợi hẳn, vừa giảm phân vừa giảm cỏ lúa lẫn”, ông Hùng nói.

Bà Lương Thị Thùy Linh, cán bộ Trạm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp khu vực Mộc Hóa cho biết: Qua mô hình, nông dân nâng cao nhận thức trong việc dùng giống chất lượng, hạn chế đốt rơm rạ, tăng sử dụng chế phẩm sinh học và thuốc sinh học, giảm thuốc hóa học. Đây là bước đi để tiến tới sản xuất lúa an toàn và bền vững. Thành công của mô hình cũng góp phần xây dựng thương hiệu lúa gạo an toàn tại địa phương.

Trồng lúa sạch ở Tây Ninh để bảo vệ đất và môi trường

Trong sản xuất lúa gạo, "sức khỏe" đất có vai trò quyết định đến năng suất và lợi nhuận. Tuy nhiên, tình trạng thâm canh liên tục và lạm dụng phân bón, thuốc hóa học nhiều năm qua đã khiến đất bạc màu, vi sinh vật có lợi giảm mạnh.

Vì vậy, việc giảm phân bón và thuốc hóa học, tăng phân hữu cơ và chế phẩm sinh học được coi là hướng đi bắt buộc để nâng cao giá trị hạt gạo.

Tây Ninh hiện có hơn 600.000ha lúa. Trong đó, khu vực Đồng Tháp Mười là 347.000ha. Sản lượng khoảng 3,5 triệu tấn/năm. Lượng rơm thải ra tương ứng cũng lên đến 3,5 triệu tấn. Phần lớn nông dân vẫn chọn cách đốt đồng, gây ô nhiễm môi trường và làm mất vi sinh vật có lợi.

Chị Trần Thị Thu Lam, nông dân xã Thạnh Phước (đơn vị sáp nhập từ xã Thuận Nghĩa Hòa, Thạnh Phú và xã Thạnh Phước cũ) kể, trước đây, chị phải đốt rơm, gặp trời mưa thì rất vất vả. Giờ chị dùng chế phẩm sinh học, mướn máy bay phun.

“Chỉ vài ngày sau là rơm rạ tự phân hủy thành phân hữu cơ. Cỏ dại cũng chết sạch, đỡ hẳn công xử lý”, chị Lam nói.

Tại xã Thạnh Hóa (đơn vị sáp nhập từ thị trấn Thạnh Hóa, xã Thủy Tây và xã Thạnh An), Trung tâm Trồng trọt và Bảo vệ thực vật phía Nam phối hợp Trạm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp khu vực Thạnh Hóa triển khai mô hình Quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp (IPHM) trên 5ha với giống lúa OM18.

Hơn 100 nông dân, cả trong và ngoài mô hình đều được tập huấn về tổ chức sản xuất, kỹ thuật IPHM, phòng chống dịch hại và bảo vệ môi trường.

Phó Giám đốc Trung tâm Trồng trọt và Bảo vệ thực vật phía Nam Huỳnh Thị Ngọc Diễm cho biết, mục tiêu của IPHM là giúp cây khỏe, tăng khả năng chống chịu sâu bệnh và môi trường bất lợi.

Mô hình đã ghi nhận chi phí sản xuất thấp hơn, trong khi năng suất và lợi nhuận đều tăng cao hơn ruộng đối chứng. Quan trọng hơn, nông dân thay đổi tập quán, dùng phân bón hợp lý và tuân thủ nguyên tắc 4 đúng khi sử dụng thuốc bảo vệ thực vật.

Theo Trung tâm Trồng trọt và Bảo vệ thực vật phía Nam, IPHM phù hợp với định hướng phát triển nông nghiệp bền vững, đáp ứng yêu cầu hội nhập và nâng cao giá trị ngành hàng lúa gạo Việt Nam. Việc sản xuất theo hướng hữu cơ, quan tâm đến "sức khỏe" đất không chỉ đảm bảo năng suất, lợi nhuận mà còn bảo vệ môi trường sinh thái lâu dài.

×