Trồng lúa thành công ở Cuba, nghe chuyên gia nông nghiệp Việt Nam "tiết lộ" chuyện "cày cấy" trên cánh đồng lúa Cuba

Lần đầu tiên kể từ năm 1959, Cuba giao đất nông nghiệp cho một doanh nghiệp nước ngoài, cụ thể là giao đất trồng lúa cho một doanh nghiệp nông nghiệp Việt Nam và sử dụng giống lúa Việt Nam để gieo cấy, nâng cao sản lượng gạo nội địa, giảm phụ thuộc gạo nhập khẩu.

Dưới chính sách truyền thống kể từ 1959, tất cả đất đai Cuba thuộc sở hữu nhà nước. Tuy nhiên, từ năm 2024, Havana lần đầu tiên ký hợp đồng thuê ruộng cho công ty tư nhân Agri VMA (Việt Nam) tại Los Palacios, tỉnh Pinar del Rio.

Đây là dự án nông nghiệp đầu tiên doanh nghiệp nước ngoài được quyền sử dụng đất để trồng trọt, dưới dạng “quyền hưởng dụng”, tức quyền sử dụng và hưởng lợi, không phải sở hữu đât đai lâu dài.

Ban đầu dự án trồng lúa ở Cuba thử nghiệm trên diện tích 16 ha với giống lúa lai Việt Nam.

Đến năm 2025, diện tích tăng lên hơn 900 ha, trong đó 44 ha đầu tiên đạt sản lượng 296 tấn, tương đương năng suất khoảng 6,75 tấn/ha, gần bằng mức hiệu quả của các trang trại lớn tại Việt Nam (khoảng 8 tấn/ha) và gấp gần 4 lần so với trung bình kết quả trồng lúa ở Cuba năm 2024 (chỉ khoảng 1,7 tấn/ha).

Ngành lúa gạo Cuba đang đối mặt khủng hoảng kéo dài. Năm ngoái, Cuba chỉ sản xuất khoảng 80.000 tấn gạo, chỉ đáp ứng được hơn 11% nhu cầu tiêu dùng nội địa, mức thấp hơn gấp ba lần so với mức sản lượng cách đây 6 năm.

Để bù lấp khoảng trống còn lại, chính phủ đã phải chi hơn 300 triệu USD nhập khẩu mỗi năm, một khoản chi phí lớn trong điều kiện ngân sách eo hẹp và chịu ảnh hưởng từ lệnh cấm vận của Hoa Kỳ.

Tổng Giám đốc Empresa Agroindustrial de Granos, ông Ariel Garcia Perez, thừa nhận Cuba thiếu nguồn lực căn bản như phân bón, thuốc trừ sâu, giống cây và chuyên gia kỹ thuật.

Ông cho biết công ty này chỉ canh tác khoảng 6.000 ha trong tổng số 23.000 ha lúa mà họ quản lý do thiếu vật tư đầu vào và công cụ hỗ trợ.

Năm 2025, diện tích trồng lúa ở Cuba tăng lên hơn 900 ha, trong đó 44 ha lúa đầu tiên đạt sản lượng 296 tấn dưới sự hỗ trợ của các chuyên gia nông nghiệp Việt Nam, hướng dẫn kỹ thuật trồng lúa nước cho nông dân Cuba. Ảnh: MH.

Với truyền thống hợp tác nông nghiệp lâu dài, Việt Nam được Cuba mời tham gia hỗ trợ trồng lúa ở Cuba. Công ty Agri VMA-một doanh nghiệp nông nghiệp Việt Nam đã đưa vào dự án nguồn tài nguyên kỹ thuật: hạt giống lúa lai chất lượng cao của Việt Nam, phân bón và chuyên gia nông nghiệp.

Đồng thời, công ty cũng tuyển dụng 40 lao động Cuba để vận hành ruộng lúa, thu hoạch lúa, phơi lúa và xay xát lúa.

Đây cũng là lần đầu tiên người lao động Cuba làm trực tiếp cho một doanh nghiệp nước ngoài, cụ thể là những người Cuba đầu tiên trồng lúa ở Cuba bằng lúa giống Việt Nam, bằng kỹ thuật trồng lúa nước của chuyên gia nông nghiệp Việt Nam.

Kỹ sư Trần Trọng Đại, chuyên gia nông nghiệp Việt Nam và là 1 trong 6 chuyên gia Việt Nam trực tiếp giám sát kỹ thuật trồng lúa ở Cuba, quy trình chăm sóc lúa tại Cuba. Ảnh: MH.

Ngoài ra, phía Việt Nam có 6 chuyên gia nông nghiệp, trong đó có kỹ sư Trần Trọng Đại, trực tiếp giám sát kỹ thuật trồng lúa nước tại Cuba và chăm sóc lúa.

Theo kỹ sư nông nghiệp Trần Trọng Đại, công nhân Cuba trồng lúa làm việc rất tốt, dù phân bón thiếu trầm trọng buộc nhóm chuyên gia Việt Nam phải mang theo từ ngoài.

Dự án trồng lúa tại Cuba thử nghiệm ban đầu tuy nhỏ, chỉ 16 ha, nhưng đến thời điểm hiện tại đã mở rộng lên gần 1.000 ha và có thể sẽ tăng đến 5.000 ha trong ba năm đầu.

Kết quả ban đầu đáng khích lệ, năng suất lúa từ mô hình Việt Nam tại Los Palacios đạt mức cao gấp đôi so với năng suất trung bình của Cuba.

Đối với những vùng đất canh tác lúa kiểu truyền thống, năng suất lúa này là cuộc cách mạng trong ngành lúa gạo Cuba.

Nếu Cuba có thể nhân rộng hiệu quả mô hình trồng lúa Việt Nam, áp dụng kỹ thuật trồng lúa nước của Việt Nam này ra các tỉnh khác, nước này có thể giảm mạnh việc nhập khẩu và từng bước xây dựng nền sản xuất lúa gạo bền vững hơn.

Ông Perez nhấn mạnh mục tiêu không phải nhập gạo từ Việt Nam, mà sản xuất lúa gạo ngay tại Cuba rồi mua lại từ các doanh nghiệp nước ngoài như Agri VMA sẽ rẻ hơn và bớt lệ thuộc nhập khẩu.

×