Tự sự của chuyên gia Nguyễn Lân Hùng, người luôn nhận là "bạn của nhà nông"

Năm 1967, tôi tốt nghiệp đại học và được phân công vào giảng dạy tại Đại học Sư phạm Vinh, lúc đó chiến tranh rất ác liệt. Tôi đã mau chóng hòa nhịp được với anh chị em trong khoa. Trường sơ tán trong rừng, diều kiện vô cùng khó khăn, thiếu thốn đủ điều nhưng chúng tôi vẫn vượt qua....

Năm 1968, tôi được nhà trường gọi lên đề tham gia trại sáng tác âm nhạc, chuẩn bị cho lễ kỷ niệm 10 năm thành lập trường (năm 1969). Tại đây, tôi đã hoàn thành bản hợp xướng 3 chương về Trường Đại học Sư phạm Vinh. Bản hợp xướng được hoan nghênh nhiệt liệt và được đưa ra Đài Tiếng nói Việt Nam thu thanh và phát vào chương trình "Khắp nơi ca hát". Tới năm 2019, nhân kỷ niệm 60 năm ngày thành lập Trường Đại học Sư phạm Vinh và trường đổi tên là Đại học Vinh để đào tạo đa ngành nghề, tôi đã làm tiếp thêm 2 chương để nói về những năm sơ tán và về sự chuyển đổi sang đại học đa ngành. Bản hợp xướng 5 chương này đã thành tuyên ngôn của nhà trường và được trình bày trong tất cả các ngày lễ lớn của nhà trường...

Năm 1973, tôi được chuyển ra Đại học Sư phạm Hà Nội. Đây là cơ hội để tôi tiếp xúc với nhiều tờ báo. Tôi bắt đầu viết bài cho các báo, chủ yếu là để phổ biến khoa học kỹ thuật. Lúc đầu, tôi viết cho thiếu nhi (báo Thiếu niên tiền phong và chuyên mục "Mỗi tuần một chuyện bổ ích và lý thú trên trên Đài tiếng nói Việt Nam). Dần dần, tôi viết cho báo Tiền phong, báo Quân đội nhân dân, báo Giáo dục và thời đại... và lập chuyên mục "Cách thức làm ăn" trên báo Nhân dân. Tuần nào tôi cũng có bài trên các báo.

Cũng trong giai đoạn này, ngoài việc giảng dạy cho sinh viên, tôi tăng cường việc đưa khoa học kỹ thuật đến cho nông dân. Tôi đã đi tập huấn cho các tỉnh suốt từ Bắc vào Nam. Tôi xin nhà trường cho thành lập phòng Sinh học thực nghiệm (và sau này nâng cấp lên thành Trung tâm Sinh học thực nghiệm.

Chúng tôi đã đi sâu vào nghiên cứu và đưa ra hàng loạt quy trình nuôi nhiều loại vật nuôi mới. Chúng tôi có lẽ là đơn vị đầu tiên nghiên cứu thành công và viết thành tài liệu để phổ biến rộng rãi cho nhân dân các quy trình nuôi ếch, nuôi lươn, nuôi ba ba, nuôi cá trê lai, nuôi cua biển, nuôi cầy hương, nuôi giun đất, nuôi nhím, nuôi rắn ri voi, nuôi dế ... và sau này là nuôi nhông cát, nuôi cà cuống....

Chúng tôi cũng là nơi đầu tiên hình thành các chế phẩm vi lượng phục vụ cho cây trồng như DT-81, Vilato, Dulevi, Antuvila... mở đầu cho phong trào chế phẩm hóa nở rộ khắp đất nước.

Chúng tôi đã có mặt ở tất cả 63 tỉnh, thành (cũ) trong cả nước để phổ biến khoa học và kỹ thuật cho nông dân.

Tại trường đại học, tôi đề nghị dạy thêm bộ môn "Sinh học ứng dụng", nhà trường đã cho phép. Tôi trực tiếp xây dựng chương trình và giảng dạy cho sinh viên. Môn học mới này được sinh viên hết sức hoan nghênh và hào hứng học tập. Sau này, các trường bạn cùng đã làm theo.

Chúng tôi cũng là đơn vị đầu tiên tổ chức dạy nghề cho nông dân trên Đài Truyền hình Việt Nam. Cùng với phòng thông tin của Đại học Mở Hà Nội, chúng tôi đã phối hợp với Ban Khoa giáo, Đài Truyền hình Việt Nam tổ chức liên tiếp các chương trình: "Nông dân cần biết", "Bạn của nhà nông", "Cùng nông dân bàn cách làm giàu" để chuyển giao các ngành nghề mới cho bà con nông dân. Sau này, chúng tôi còn hợp tác với Ban Thời sự, Đài Truyền hình Việt Nam để tổ chức thường xuyên chương trình giải đáp kỹ thuật cho bà con. Nông dân cả nước hết sức hoan nghênh, các đài truyền hình trong cả nước đã hưởng ứng và họ cũng bắt đầu tổ chức các chương trình chuyển giao khoa học kỹ thuật cho bà con nông dân đều đặn hàng ngày.

Sau chuyến thăm Thái Lan (do Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam tổ chức) chúng tôi được biết nhà vua Thái Lan đã đứng ra chủ trì để huy động các nhà khoa học viết riêng 1 bộ sách cho nông dân gồm 500 cuốn, mỗi cuốn dạy cho nông dân một nghề. Tôi thấy ý tưởng ấy quá hay. Khi về nước, tôi đã bàn với Nhà xuất bản Nông nghiệp và thực hiện bộ sách "100 nghề cho nông dân" do tôi chủ biên. Sách được phổ biến rộng rãi và được nông dân hoan nghênh.

Nhưng vào giai đoạn này, khi phong trào OCOP nở rộ, trăm hoa đua nở, tiềm năng sinh học ở nông thôn được mở rộng, rất nhiều ngành nghề mới ra đời... Vì vậy, chúng tôi lại bàn với Nhà xuất bản Nông nghiệp để cho ra bộ sách "1001 cách làm ăn". Tôi làm chủ nhiệm chương trình và bộ sách đã ra được hơn 100 đầu sách, dạy cho nông dân hơn 100 nghề. Chúng tôi đang tiếp tục cho ra các nội dung mới....

Tôi gắn bó nhiều với Công ty Giống lâm nghiệp vùng Đông Bắc. Ở đây, họ đưa ra nhiều giống cây ghép để phục vụ nhân dân. Cũng tại đây, chúng tôi được làm việc với GS. Hoàng Hòe và Phó Thủ tướng Nguyễn Công Tạn. Họ nung nấu việc đưa cây mắc ca vào Việt Nam. Tôi tiếp sức với họ và chúng tôi đã cho ra đời Hiệp hội Mắc ca Việt Nam. Hiện nay tôi được cử làm Phó Chủ tịch Thường trực của Hiệp hội này. Tới nay, từ con số "0", cả nước đã trồng được hơn 20.000 ha mắc ca. Những gia đình đã trồng mắc ca được 7-8 năm, đều có thu nhập hàng trăm triệu đồng/năm. Rõ ràng, đây là tiềm năng để miền núi có thể tiến vượt miền xuôi.

Tôi đã được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương Hội Nông dân Việt Nam liên tiếp trong 3 nhiệm kỳ (IV, V, VI). Tôi đã đóng góp nhiều ý kiến cho Ban chấp hành và tham gia nhiều đợt tập huấn cho nông dân.

Ngoài ra, tôi còn tham gia vào hoạt động của nhiều tổ chức khác như: Úy viên Thường vụ Hội Hữu nghị Việt Nam - Campuchia, hội viên danh dự Liên hiệp Các hội khoa học và kỹ thuật Hà Nội, hội viên Hội Nhạc sĩ Việt Nam, hội viên Hội Âm nhạc Hà Nội...

Trong cuộc đời làm khoa học, tôi luôn gắn bó với các nhà khoa học nổi tiếng để cùng làm và học hỏi ở họ những điều bổ ích. Họ đã dạy cho tôi rất nhiều điều. Tôi mang ơn và mãi mãi ghi nhớ những lời dạy bảo của họ. Đó là các GS.TS Phan Phải, Nguyễn Hữu Thước, Vũ Tuyên Hoàng, Nguyễn Tài Lương, Nguyễn Văn Uyển, Phạm Đình Thái, Trần Kiên, Phan Quốc Kinh, Hoàng Văn Phiệt... Đó là những bó đuốc soi đường cho tôi, tôi nguyện theo gương những bậc thầy vĩ đại đó.

Tôi được Đại hội Hội các ngành sinh học Việt Nam bầu làm Tổng thư ký. Đã qua nhiều kỳ đại hội nhưng tôi vẫn được bầu làm Tổng thư ký. Tôi đảm nhận chức vụ này gần 40 năm rồi. Với sự tin tưởng của mọi người, tôi luôn cố gắng hết sức để hoàn thành nhiệm vụ, hỗ trợ đắc lực cho các hội thành viên hoạt động và nâng cao vai trò của Hội các ngành sinh học Việt Nam.

Năm nay tôi đã tròn 80 tuổi. Mọi người bảo tôi nên nghỉ ngơi. Tuy nhiên, tôi thấy còn rất nhiều việc phải làm, phải tiếp tục chuyển giao đến cho nông dân. Bà con mọi miền vẫn trông đợi tôi.... Tôi nhớ, cha tôi làm việc tới năm 95 tuổi mới nghỉ. Đó là tấm gương mà chúng tôi phải noi theo.

Với sự hỗ trợ đắc lực của gia đình, bạn bè và đồng nghiệp, chúng tôi hy vọng sẽ tiếp tục đóng góp được nhiều hơn cho xã hội và đặc biệt là cho bà con nông dân.

×