Bình luận
0
Mộ cụ Phạm Phú Thứ (TX Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam). Ảnh: L.T
Năm 1874, khi đang giữ chức Thượng thư Bộ Hộ ở kinh, Phạm Phú Thứ được cử ra Bắc nhận chức Thự Tổng đốc Hải Yên (Hải Dương - Hải Phòng - Quảng Yên) kiêm Tổng lý Thương chánh đại thần. Lúc này Ông Ích Khiêm đang bị “kỷ luật”, mất hết chức vụ phải về quê chữa bệnh “tâm hỏa”. Trước khi đi nhậm chức cụ Phạm về quê thăm gia đình và có ghé thăm Ông Ích Khiêm.
Khi trở lại kinh trong buổi tiệc tiễn đưa có vua Tự Đức dự, ông đã tâu xin nhà vua cho Ông Ích Khiêm theo ông ra Bắc lo vấn đề quân sự, dẹp yên các nhóm phỉ để ông yên tâm lo việc “an dân” và giao thương với nước ngoài.
Vua Tự Đức rất tin tưởng Phạm Phú Thứ nên đã vui vẻ chấp thuận, lại còn nhờ Phạm Phú Thứ “khéo cảm hóa” viên tướng “lắm tài nhiều tật” này! Nhờ vậy Ông Ích Khiêm khỏi hẳn bệnh “tâm hỏa” lại có dịp đem tài năng ra giúp nước cứu dân.
“Đại Nam thực lục” có đề cập chuyện này: “Phạm Phú Thứ từ tỉnh Quảng Nam về kinh bái mạng, sắp đến tỉnh Hải Dương cung chức dâng sớ nói: Hải Dương, Quảng Yên tiếp giáp nhau, việc cầm phòng thực khẩn, hết thảy nhờ ở người, thì tỏ ra mình yếu lắm. Ngày gần đây tướng tài ở đất Bắc chỉ có Tôn Thất Thuyết và viên phải cách là Ông Ích Khiêm là hơi khá. Nay Ông Ích Khiêm cáo bệnh ở nhà, thần lần này về quê, đi qua thăm hỏi, viên ấy nói: “Bệnh cũ ngày một hết, tuổi ngày thêm nhiều, không ra mưu toan báo đáp là phụ ơn phụ lòng”.
Xét về lời nói, hỏi những thân thích hàng xóm, thì bệnh viên ấy đã khỏi, kính xin ban ơn cho Ích Khiêm theo thần đến tỉnh, tạm cấp cho hàm giúp việc coi quân, ủy cho tên ấy hết sức làm việc, thần vẫn điều khiển, may nhờ uy linh nhà vua, có thể được ít việc, thần được chuyên tâm về việc dân, việc buôn. Đấy là thần tuân theo đức ý, phải lo ở trong chức phận, không dám lấy tình riêng cùng châu, cùng làng giúp địa vị cho tên ấy…
Nhà vua bảo rằng: “Ích Khiêm đổi hết lỗi trước, không cho quân đi cướp bóc, không cậy khỏe mà vô lễ, không giấu điều xấu, phô điều tốt, tới việc mà biết sợ, chuộng mưu mà được việc, quân có kỷ luật mới được; già thì nghĩ điều trái, giao người khéo cảm hóa”. (Tập 8, trang 79). Lần đó ra bắc Ông Ích Khiêm đã lập nhiều chiến công.
Lần khác vào năm 1876, khi Ông Ích Khiêm làm Tán tương quân vụ ở quân thứ Bắc Ninh dưới trướng của Tôn Thất Thuyết. Thuyết vốn “tánh kiêu căng hiếu sát mà lòng lại hẹp hòi” không ưa Ông Ích Khiêm, một người ngang bướng không kém nên tìm cách để hãm hại.
Huỳnh Thúc Kháng trên báo Tiếng Dân số ngày 4/1/1934 có kể: “Sau trận đánh với Mọi Diêu, Ông Ích Khiêm tư tờ trình rồi rút quân về tỉnh. Tới tỉnh thì cửa thành đóng kín, quân lính cầm gươm trần đứng gác. Ông Ích Khiêm thấy lạ nên lui quân ra quán nghỉ sáng hôm sau mới vào tỉnh đường. Vừa bước tới phòng khách quan Tổng đốc thì thấy truyền hỏi: “Ai triệu mà về?”.
Nói xong ông Thuyết cho lính chộp cổ Ông Ích Khiêm cho vào nhà giam và cấm trong ngoài không cho giao thông. Lại sai lính đi rao các hàng phố và ngả đường hễ nói đến chuyện Ông Ích Khiêm là chém. Đường phố im lặng không ai dám hở răng. Lúc ấy ai cũng tưởng Ông Ích Khiêm chết về tay ông Thuyết” (Dẫn lại Hồ Ngận trong tác phẩm Quảng Nam Xưa & Nay, NXB Thanh Niên trang 181, 182).
Cũng trong tác phẩm trên cụ Hồ Ngận dựa vào lời kể của một người cháu của Ông Ích Khiêm là Ông Ích Hoàng cho biết thêm: “Khi ông Khiêm bị ông Thuyết bắt giam, bà vợ hầu của ông Khiêm là bà Tây (người Sơn Tây) bèn mượn áo lính mặc vào giả làm lính đem theo giấy bút và một thoi vàng lo lót với viên cai ngục để ông Khiêm viết tờ sớ tâu về vua. Rồi bà đem sớ ấy nhờ Phạm Phú Thứ đưa về triều.
Vua Tự Đức tiếp sớ liền sắc cho Phạm Phú Thứ buộc ông Thuyết phải để Ông Ích Khiêm về Hải Dương nhưng ông Thuyết kiếm cớ không chịu giao. Ông Thứ tâu lại, vua sắc ông Thứ đem binh lính đến dinh Thuyết nhận, nếu Thuyết cố không giao thì lấy đầu Thuyết để nạp. Đến khi ấy Thuyết mới chịu giao Ông Ích Khiêm cho Phạm Phú Thứ” (trang 183, 184).
Biết được “giao tình đặc biệt” của hai ông nên khi Phạm Phú Thứ qua đời (1882) vua Tự Đức cũng rất “tế nhị” dành cho Ông Ích Khiêm một đặc ân là thay mặt triều đình đến làm chủ tế trong lễ tang Phạm Phú Thứ và đọc bài văn tế do đích thân nhà vua viết với lời văn thống thiết.
Đây là dịp để Ông Ích Khiêm “đền ơn đáp nghĩa” cho người mà mình thọ ân. Bài văn tế của vua Tự Đức được người cháu nội của Phạm Phú Thứ là Phạm Phú Thuần dịch như sau:
“Hỡi ôi! Cúc thơm lan tốt, ngậm ngùi nhớ bậc tôi hiền; Đèn gió sương mai, giây phút hóa người kim cổ, giữa lúc tử sinh, mối tình cảm mộ
Nghĩ đến viên cố Binh bộ Tả tham tri trung thọ Hiệp biện đại học sĩ họ Phạm
Sớm đậu hội đình, trải lâu sĩ lộ, các tía rào xanh đôi lúc, triều quận trọng thanh danh, bẻ sao cờ tiết, nghìn trùng bể khơi trong sóng gió
Việc binh cơ, nửa lời nói tọa trù xong, nghị thương chánh, chẳng mấy ngày thành tích rõ,
Kể Nam trung ưu tú ai bì, thiệt thiên hạ kỳ tài ít có!
Tuy phân công quá, nửa chừng đang nhắc cân, mà nghĩa vua tôi trước sau không xén bỏ
Trẫm nào quên hẳn, thanh gươm kia đang thiết lòng tìm; Khanh nỡ lìa xa, chòm mây trắng bỗng đà bong dấu
Núi Ngũ Hành cỏ biếc, tin gió xuân phảng phất biết là đâu?
Cửa Trà Úc sóng êm, vầng trăng bạc mơ màng dường thấy đó
Ngày sống chung gần đến, ôi, người xưa đã khuất cõi đời
Lễ chén rượu gọi đưa, tỏ lòng trẫm không quên người cũ
Linh sàng có hay, suối vàng rõ thấu!”.
Qua chuyện này mới thấy ngày trước các quan đồng châu Quảng Nam cư xử với nhau đã “khéo”. Vua Tự Đức cư xử với bầy tôi của mình cũng “khéo” không kém!
Tôi nhận ra một bài học sống và tự hứa sẽ ghi nhớ để dạy con mình.
Chia sẻ
Phạm Sư Ôn (?-1389), xuất thân là một nhà sư. Vào những năm cuối đời vua Trần Duệ Tông và Trần Phế Đế, nhà Trần rơi vào tình trạng suy vi tột độ. Trong khi dân chúng lầm than vì sưu cao thuế nặng và thiên tai liên miên, thì giới quý tộc lại mải mê hưởng lạc. Chứng kiến cảnh "nửa đời lêu lổng, cửa thiền không yên" vì thế sự xoay vần, ông đã quyết định rời bỏ áo cà sa, cầm vũ khí để đi tìm công lý cho người nghèo.
Chia sẻ
Cuốn "Tư duy mở" nhận được nhiều lượt bình chọn, trở thành 1 trong 5 cuốn đạt Giải thưởng Sách Quốc gia tại hạng mục "Sách được bạn đọc yêu thích".
Chia sẻ
Trong lịch sử vương quốc Champa, Chế Bồng Nga được xem là vị vua kiệt xuất và cũng là nhà quân sự đáng gờm nhất từng khiến Đại Việt phải nhiều lần rúng động. Dưới triều đại của ông vào nửa sau thế kỷ XIV, một Champa từng suy yếu đã vươn lên mạnh mẽ, nhiều lần tiến quân ra phía bắc, thậm chí đánh thẳng vào kinh đô Thăng Long của nhà Trần. Tuy nhiên, sự nghiệp lẫy lừng ấy lại kết thúc bất ngờ trên chiến trường năm 1390, khi ông bị bắn hạ sau một vụ phản bội ngay trong hàng ngũ.
Chia sẻ
Mới đây, Amy Lê Anh - mỹ nhân phim “Phượng Khấu” bất ngờ tung bộ ảnh mỹ nhân Sài Gòn xưa với những khung hình sang trọng, hoài cổ.
Chia sẻ
Trước nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu do dòng chảy dầu thô toàn cầu bị siết lại, Chính phủ đã đưa thuế nhập khẩu nhiều mặt hàng xăng dầu và nguyên liệu đầu vào về 0%. Quyết định này cho thấy ưu tiên hàng đầu hiện nay là giữ nguồn hàng và ổn định giá trong nước.
Chia sẻ
Nhiều binh sĩ Mỹ đã bị bắt làm tù binh, ông Ali Larijani, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao của Iran tuyên bố. Trong khi đó, một cơ quan khác của Iran nhấn mạnh tổng số binh sĩ Mỹ thiệt mạng và bị thương trong cuộc chiến đã vượt quá 200 người.
Chia sẻ
Do trùng lịch thi đấu giữa ĐT Việt Nam và U23 Việt Nam, HLV Kim Sang-sik sẽ ưu tiên cho "Những chiến binh sao vàng" hơn lứa trẻ.
Chia sẻ
Bùi Quang Hiếu bị cáo buộc chửi bới, kéo vali của nữ hành khách ra giữa đường đập phá sau khi bị từ chối chở vì có biểu hiện say xỉn.
Chia sẻ
Thủ tướng Phạm Minh Chính điện đàm với Thủ tướng Kuwait ngài Sheikh Ahmed Abdullah Al-Ahmad Al-Sabah, trong đó phía Kuwait nhất trí xem xét tiếp tục cung ứng dầu thô cho Việt Nam
Chia sẻ
Lãnh đạo tối cao mới của Iran - Mojtaba Khamenei - đã bị thương chỉ một ngày sau khi được bổ nhiệm vào vị trí quyền lực nhất của nước này, tờ Daily Star đưa tin.
Chia sẻ
HLV Polking khiến Nguyễn Đình Bắc… thui chột tài năng?; Trọng Sơn được triệu tập lên U23 Việt Nam; 5 đội tuyển giành vé dự tứ kết Asian Cup nữ 2026; Huyền thoại M.U khuyên đội bóng cũ giữ chân Casemiro; Ronaldo có thể thua lỗ khi mua lại Almeria.
Chia sẻ
Theo một bài báo trên tờ Daily Express của Anh, thư ký báo chí của tổng thống Nga Dmitry Peskov đã đưa ra lời cảnh báo nghiêm trọng về "ngày tận thế".
Chia sẻ
Việc bãi bỏ thuế khoán, chuyển sang kê khai điện tử từ năm 2026 đang mở ra “luật chơi” mới cho hơn 5 triệu hộ kinh doanh. Tại tọa đàm do Báo Nông thôn Ngày nay/Điện tử Dân Việt tổ chức, đại diện Cục Thuế, chuyên gia và ngân hàng cho rằng minh bạch thuế không chỉ giúp quản lý công bằng hơn mà còn là chìa khóa để hộ kinh doanh tiếp cận vốn ngân hàng và mở rộng hoạt động.
Chia sẻ
Chiến sự tại Trung Đông khiến giá dầu thế giới tăng mạnh, kéo theo giá xăng trong nước leo thang. Trước áp lực chi phí, nhiều lao động Việt Nam buộc phải cân đối tài chính chi tiêu, tính toán lại phương tiện đi lại, chuyển từ ô tô sang xe máy, thậm chí từ xe máy sang xe đạp để tiết kiệm.
Chia sẻ
Một số quốc gia EU đã bày tỏ sự không hài lòng với lập trường công khai của Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen về cuộc xung đột ở Trung Đông, cho rằng những tuyên bố của bà vượt quá thẩm quyền và không phối hợp với các chính phủ EU, theo Politico.
Chia sẻ
Theo tử vi ngày mai, giữa tháng 3, vận trình của một số con giáp có nhiều chuyển biến tích cực. Họ gặp cơ hội tốt trong công việc, tài lộc cũng khởi sắc.
Chia sẻ
TP Đà Nẵng đưa ra một trong những mục tiêu trọng tâm trong năm 2026 là bảo đảm tối thiểu 30% thủ tục hành chính giải quyết phi địa giới hành chính có phát sinh hồ sơ thực tế trong năm 2026
Chia sẻ
Trong 60 năm cuộc đời thì có đến gần 8 năm Thiếu tướng Trần Tử Bình bị tù đày ở các nhà tù Côn Đảo, Thái Bình, Ninh Bình, Hà Nam, Hỏa Lò - đều là những địa ngục trần gian. Sự trưởng thành, tôi luyện của người chiến sĩ cách mạng xuyên qua những gông cùm, xiềng xích; tích đọng thành lòng yêu nước, khát vọng tự do và sức mạnh để quên mình chiến đấu trọn đời vì cách mạng.
Chia sẻ
Thủ tướng Phạm Minh Chính và Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì Hội nghị chuẩn bị Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI sẽ khai mạc vào ngày 6/4.
Chia sẻ
Trong bối cảnh giá xăng dầu tăng cao, Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam Uông Việt Dũng yêu cầu các hãng bay cũng cần tối ưu hóa chi phí, có giải pháp để duy trì mạng đường bay, kế hoạch bay.
Chia sẻ
Một trong các nội dung quan trọng của Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Tuyên Quang thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 (gồm địa phận Hà Giang trước đây), tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) (giá hiện hành) đạt 170.000 tỷ đồng; phấn đấu đến năm 2030 là tỉnh phát triển khá, toàn diện, bền vững, thu nhập trung bình cao; là một trong các cực tăng trưởng của vùng Trung du và miền núi phía Bắc.
Chia sẻ
Đà Nẵng vận động tắt đèn chiếu sáng và các trang thiết bị điện không cần thiết trong 1 giờ đồng hồ, quyết định này vừa được UBND TP.Đà Nẵng ban hành chiều nay 9/3.
Chia sẻ
Giữa những triền núi đá vôi kỳ vĩ của Công viên địa chất toàn cầu Cao nguyên đá Đồng Văn, tỉnh Tuyên Quang, cuộc chiến bảo vệ môi trường tại xã Mèo Vạc đang diễn ra âm thầm nhưng rất quyết liệt.
Chia sẻ
Trung Quốc ngày 9/3 tuyên bố phản đối mọi hành động nhằm vào ông Mojtaba Khamenei, lãnh đạo tối cao mới của Iran, sau khi ông được bổ nhiệm kế nhiệm cha mình.
Chia sẻ
Không còn quẩn quanh với cái nghèo, người dân xã Thống Nhất, tỉnh Lạng Sơn đang viết nên câu chuyện làm giàu từ việc nuôi ngựa bạch.
Chia sẻ
Nghệ sĩ Ưu tú là mỹ nhân nổi tiếng của VTV gây bất ngờ khi rao bán căn nhà trị giá 16 tỷ đồng, thu hút sự chú ý của dư luận.
Chia sẻ
Hợp tác công nghệ thực chất và bền vững là mục tiêu chiến lược được lãnh đạo Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM nhấn mạnh tại chương trình kết nối hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo giữa Áo và Việt Nam diễn ra vào chiều và tối nay 9/3.
Chia sẻ
Hà Đông nhiều năm qua duy trì tốt phong trào dọn vệ sinh các tuyến đường, ngõ sạch đẹp trong các khu dân cư, tổ dân phố. Vào dịp cuối tuần, các hội đoàn thể đã đồng loạt cử cán bộ, hội viên tích cực tham gia dọn vệ sinh môi trường. Chính vì vậy, mà nhiều tuyến phố ở nơi này luôn xanh, sạch, đẹp…
Chia sẻ
Xung đột Trung Đông đang gây tác động dây chuyền đến thị trường hàng không toàn cầu. Nhiều hãng bay quốc tế buộc phải hủy chuyến hoặc thay đổi lộ trình, trong khi giá vé các chặng bay từ Việt Nam đi châu Âu tăng đột biến, thậm chí có thời điểm vượt 100 triệu đồng mỗi chiều.
Chia sẻ
Thời sự 
Thế giới 
Nhà nông 
Hội và Cuộc sống 
Đại đoàn kết dân tộc 
Kinh tế 
Thể thao 
Văn hóa - Giải trí 
Xã hội 
Bạn đọc 
Nhà đất 
Media 
Chuyển động Sài Gòn 
Pháp luật 
Dân Việt trò chuyện 
Gia đình 
Đông Tây - Kim Cổ 
Hà Nội hôm nay 
Radio Nông dân 
Doanh nghiệp 
Đăng nhập
Lê Thí
