Vụ nguyên Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm Bộ Y tế bị khởi tố: Nhận tiền “doanh nghiệp cảm ơn” có phải là hành vi nhận hối lộ?

Nguyên Cục trưởng Nguyễn Thanh Phong khai đã nhận 250 triệu đồng tiền “cảm ơn” từ doanh nghiệp

Như Báo điện tử Dân Việt đã đưa tin ngày 14/5, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (C03 - Bộ Công an) đã khởi tố 5 cá nhân thuộc Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) để điều tra về hành vi nhận hối lộ. Danh sách bị can bao gồm: Ông Nguyễn Thanh Phong, nguyên Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm, ông Cao Văn Trung, Phó Trưởng phòng Giám sát ngộ độc, ông Đinh Quang Minh, Giám đốc Trung tâm Ứng dụng và Đào tạo an toàn thực phẩm, bà Nguyễn Thị Minh Hải, Phó Giám đốc trung tâm, bà Lê Thị Hiên, chuyên viên.

Trong đó, bà Nguyễn Thị Minh Hải bị áp dụng biện pháp cấm rời khỏi nơi cư trú; bốn người còn lại bị tạm giam để phục vụ công tác điều tra.

Các bị can bị cáo buộc có liên quan đến đường dây sản xuất hàng trăm tấn thực phẩm chức năng giả do Nguyễn Năng Mạnh, Giám đốc Công ty MegaPhaco, Chủ tịch HĐQT Công ty MEDIUSA, cùng các đồng phạm thực hiện.

Theo lời khai ban đầu, ông Nguyễn Thanh Phong thừa nhận đã nhận tổng cộng 250 triệu đồng thông qua ông Cao Văn Trung, dưới hình thức “doanh nghiệp cảm ơn” sau mỗi lần hậu kiểm. Các khoản tiền này được đưa sau các đợt cấp giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm và chứng nhận thực hành sản xuất tốt (GMP).

"Khi đi hậu kiểm về, anh Trung đưa cho tôi một phong bì 50 triệu đồng, nói là doanh nghiệp cảm ơn. Trong đó, đơn vị có 4 lần cấp giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm, chứng nhận thực hành sản xuất tốt (GMP); một lần cấp lại cho hai nhà máy và một lần đi hậu kiểm. Như vậy, anh Trung đã đưa cho tôi tổng cộng 250 triệu đồng", ông Nguyễn Thanh Phong, nguyên Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) khai.

Còn ông Cao Văn Trung khai rằng, việc buông lỏng trong khâu kiểm tra, thẩm định đã tạo kẽ hở cho doanh nghiệp trục lợi, ảnh hưởng đến tính khách quan trong công tác quản lý nhà nước. Bị can Đinh Quang Minh cũng thừa nhận: Toàn bộ hồ sơ công bố sản phẩm đều chỉ dựa trên tài liệu do doanh nghiệp cung cấp, thiếu sự thẩm định độc lập.

Cơ quan điều tra xác định, để được sản xuất và tiêu thụ thực phẩm chức năng, doanh nghiệp của Nguyễn Năng Mạnh cần có giấy chứng nhận GMP (có hiệu lực 3 năm) và giấy công bố sản phẩm do Cục An toàn thực phẩm cấp. Tuy nhiên, thay vì tuân thủ quy trình, nhóm doanh nghiệp đã chi khoảng 3,2 tỷ đồng cho một số cán bộ, lãnh đạo nhằm "lobby", qua đó lách các lỗi trong quá trình thẩm định và hậu kiểm.

Việc chi tiền còn nhằm mục đích xin cấp 4 giấy chứng nhận GMP cho hai nhà máy MediPhar và MediUSA, cùng giấy phép lưu hành cho 207 sản phẩm của 9 công ty: MediPhar, MediUSA, MegaLife, Việt Đức, MegaPharco, Việt Pháp, Liên doanh USA, PharmaCist và VitaPhar.

Nguyên Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm, Nguyễn Thanh Phong nhận tiền "doanh nghiệp cảm ơn" có phải là hành vi nhận hối lộ?

Trao đổi với phóng viên Báo điện tử Dân Việt, luật sư Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp, cho biết: Việc Cơ quan điều tra khởi tố vụ án hình sự, khởi tố một số bị can để điều tra về hành vi nhận hối lộ tiền của doanh nghiệp nhằm tiếp tay cho thực phẩm bẩn, bỏ qua sai phạm là hoàn toàn phù hợp với quy định pháp luật.

Theo luật sư Cường, Cơ quan điều tra sẽ tiếp tục làm rõ hành vi phạm tội của các bị can, xác minh phương thức, thủ đoạn phạm tội cũng như số tiền đã được sử dụng để đưa và nhận hối lộ, từ đó xử lý theo đúng quy định pháp luật.

Ngoài việc xem xét trách nhiệm của các bị can liên quan đến tội Nhận hối lộ theo Điều 354 Bộ luật Hình sự, cơ quan điều tra cũng sẽ làm rõ hành vi đưa hối lộ. Nếu có đủ căn cứ, người đưa hối lộ có thể bị xử lý theo Điều 364 Bộ luật Hình sự, với mức hình phạt cao nhất lên tới 20 năm tù.

Theo quy định của pháp luật, hành vi nhận hối lộ là hành vi của người có chức vụ, quyền hạn, lợi dụng vị trí, quyền lực của mình để nhận tiền, lợi ích vật chất hoặc phi vật chất từ người khác nhằm thực hiện một công việc theo yêu cầu của bên đưa hối lộ. Bản chất của hành vi này là có sự “thỏa thuận” giữa hai bên, người nhận và người đưa hối lộ về việc đổi lợi ích lấy hành động.

Thỏa thuận này có thể diễn ra trực tiếp hoặc gián tiếp, bằng lời nói, văn bản hoặc hành vi, thậm chí là “ngầm hiểu” giữa hai bên. Nghĩa là, chỉ cần người có chức vụ làm một việc có lợi cho doanh nghiệp, tổ chức hoặc cá nhân nào đó và sau đó được nhận lại "quà cảm ơn" thì cũng có thể bị xem xét là hành vi nhận hối lộ, nếu chứng minh được giữa hành động và lợi ích có mối liên hệ nhân quả.

Luật sư Cường cho biết: "Trong thực tế, nhiều cán bộ cho rằng nhận quà chỉ là vi phạm quy định nội bộ hoặc đạo đức công vụ, chưa đến mức bị xử lý hình sự. Tuy nhiên, nếu cơ quan tiến hành tố tụng chứng minh được việc nhận quà có liên quan đến hoạt động công vụ và có một sự thỏa thuận (trước hoặc sau khi thực hiện công việc), thì hoàn toàn có căn cứ khởi tố về tội nhận hối lộ."

Tội nhận hối lộ được quy định tại Điều 354 Bộ luật Hình sự, là một tội danh đặc biệt nghiêm trọng trong nhóm các tội phạm về tham nhũng và chức vụ, với mức hình phạt cao nhất là tử hình nếu số tiền hối lộ từ 1 tỷ đồng trở lên.

"Nhận hối lộ là hành vi suy thoái đạo đức, phản bội lại niềm tin mà Nhà nước và nhân dân giao phó, làm méo mó hoạt động công vụ, ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín của bộ máy nhà nước", luật sư Cường nhấn mạnh.

Trong trường hợp không có thỏa thuận giữa người đưa và người nhận, nhưng người có chức vụ quyền hạn tự ý làm trái công vụ vì được biếu quà, gây thiệt hại cho Nhà nước hoặc tổ chức, cá nhân khác, thì người này có thể bị xử lý về tội lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ theo Điều 356 Bộ luật Hình sự, với mức án cao nhất là 15 năm tù.

Sự khác biệt giữa hai tội danh này nằm ở yếu tố thỏa thuận. Nếu có sự thống nhất ý chí giữa hai bên, dù ngầm hiểu hay công khai, thì là tội nhận hối lộ. Nếu không có thỏa thuận, người có chức vụ chỉ vì động cơ vụ lợi mà làm sai công vụ thì là tội lợi dụng chức vụ quyền hạn.

Trong vụ án liên quan đến đường dây sản xuất thực phẩm chức năng giả vừa được Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (C03 - Bộ Công an) khởi tố, các cơ quan tố tụng sẽ làm rõ xem có hay không sự thỏa thuận giữa doanh nghiệp và cán bộ Cục An toàn thực phẩm. Đồng thời, làm rõ phương thức, thủ đoạn phạm tội, số tiền đã nhận, mục đích của việc “cảm ơn”... để xử lý đúng người, đúng tội.

Luật sư Cường cho biết, đây là vụ án phức tạp, liên quan đến nhiều bị can, nhiều doanh nghiệp, và diễn ra trong thời gian dài. Cơ quan điều tra cần tiếp tục mở rộng điều tra để làm rõ trách nhiệm của các cá nhân, tổ chức liên quan.

Dư luận xã hội rất đồng tình, ủng hộ việc xử lý nghiêm các hành vi tiếp tay cho thực phẩm bẩn. Hiện nay, Đảng và Nhà nước đang quyết liệt đấu tranh với thực phẩm giả, hàng kém chất lượng, quảng cáo sai sự thật. Không chỉ xử lý các doanh nghiệp vi phạm, mà những cá nhân có chức vụ quyền hạn tiếp tay cho sai phạm cũng sẽ bị xử lý nghiêm khắc.

Việc xử lý nghiêm minh các vụ việc như vậy không chỉ là để răn đe, mà còn nhằm khôi phục lòng tin của nhân dân đối với bộ máy công quyền, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng và lành mạnh hóa môi trường kinh doanh thực phẩm.

×