Bắc Ninh sau sáp nhập: Giảm nghèo bền vững, không để ai bị bỏ lại phía sau

Sáp nhập đơn vị hành chính: Cơ hội và thách thức

Đợt sáp nhập năm 2025 đã giúp Bắc Ninh tinh giảm từ nhiều đơn vị hành chính xuống còn 99 đơn vị cấp xã, trong đó có 66 xã và 33 phường. Việc tái cơ cấu này không chỉ giúp bộ máy hành chính hoạt động hiệu quả hơn mà còn tạo điều kiện tập trung nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội.

Tuy nhiên, thay đổi địa giới hành chính cũng đặt ra yêu cầu cấp bách: rà soát lại toàn bộ hệ thống an sinh xã hội để đảm bảo mọi chính sách hỗ trợ đến đúng người, đúng nhu cầu. Đặc biệt ở các xã thuần nông, vùng cao và khu vực đồng bào dân tộc thiểu số, nơi người dân chủ yếu sống nhờ nông - lâm nghiệp, dễ bị tổn thương khi chuẩn nghèo thay đổi.

Ngay từ đầu năm 2025, tỉnh Bắc Ninh đã yêu cầu 100% địa phương số hóa dữ liệu hộ nghèo, hộ cận nghèo. Đồng thời cập nhật biến động dân cư và rà soát lại các trường hợp dễ tổn thương để không bỏ sót bất kỳ đối tượng nào.

Huyện Sơn Động, trước đây thuộc tỉnh Bắc Giang cũ được coi là điển hình cho việc tập trung nguồn lực hỗ trợ vùng khó khăn. Người dân nơi đây chủ yếu sống nhờ trồng rừng. Những hộ có diện tích rừng rộng thì khá giả, nhưng phần lớn hộ ít đất hoặc không có đất sản xuất vẫn gặp nhiều khó khăn.

Ông Đàm Quang Hội - Trưởng phòng Kinh tế xã Sơn Động cho biết, giai đoạn 2021-2025, huyện Sơn Động cũ được phân bổ nguồn vốn lớn từ Chương trình MTQG Giảm nghèo bền vững. Tiểu dự án 1 đầu tư mạnh vào giao thông, kênh mương, trạm bơm, trạm y tế. Nhiều tuyến đường liên thôn, liên xã được cứng hóa, tạo điều kiện thuận lợi cho giao thương.

Tiểu dự án 2 tiếp tục cải tạo các trục giao thông quan trọng, hỗ trợ sinh kế, chuyển giao kỹ thuật chăn nuôi và trồng trọt. Nhiều mô hình nuôi dê, bò, gà, ong được triển khai, giúp hộ nghèo có sinh kế ổn định hơn.

Nhờ đầu tư hạ tầng và sinh kế đồng bộ, đời sống người dân cải thiện rõ rệt. Nhiều hộ đã thoát nghèo và trở thành mô hình phát triển kinh tế tiêu biểu, được nhân rộng trong cộng đồng.

Bà Hoàng Thị Học ở thôn Dần 3, xã Vân Sơn chia sẻ: "Nhờ có Chương trình MTQG Giảm nghèo bền vững mà bộ mặt nông thôn trên địa bàn xã chúng tôi đã thay đổi quá nhiều. Đường làng được bê tông hóa, đi lại thuận tiện. Ngay cả những cung đường chạy xuyên qua các quả đồi cũng được bê tông, rất thuận lợi cho việc đi lại cũng như vận chuyển hàng hóa. Xe tải trọng lớn có thể vào tận vườn thu mua keo mỗi lần tới vụ thu hoạch".

Còn theo chị Lò Thị Hoa sinh năm 1983, một trong những hộ nghèo của thôn Dần 3 xã Vân Sơn, cũng vui mừng khi ngôi nhà nhỏ của gia đình giờ đã có đường bê tông chạy qua. "Thời điểm trước đây đi lại khổ cực lắm, đường đất, trời mưa lầy lội, trơn trượt. Giờ đây bước ra khỏi ngõ là thấy đường bê tông, tôi đi làm đêm hôm về không còn lo như trước nữa", chị Hoa bộc bạch.

Từ hỗ trợ trực tiếp sang phát triển sinh kế bền vững

Trong giai đoạn 2021-2025, tỉnh Bắc Ninh kiên định chuyển đổi từ hình thức hỗ trợ trực tiếp sang hỗ trợ sinh kế, hướng đến giúp người dân tự tạo thu nhập và giảm phụ thuộc vào trợ cấp. Kết quả ấn tượng, tỷ lệ hộ nghèo của tỉnh giảm xuống dưới 1% vào cuối năm 2024, mức thấp hàng đầu cả nước.

Tỉnh đẩy mạnh đào tạo nghề nông nghiệp, chuyển giao kỹ thuật, khuyến khích sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP - GlobalGAP và thúc đẩy liên kết với doanh nghiệp, hợp tác xã nhằm bao tiêu sản phẩm cho nông dân. Đây chính là nền tảng giúp nhiều hộ sau khi thoát nghèo không chỉ ổn định cuộc sống mà còn mở rộng quy mô sản xuất, tạo thêm việc làm cho lao động địa phương.

Ở cấp cơ sở, các xã, phường mới sáp nhập triển khai cơ chế phối hợp liên ngành chặt chẽ. Hội Nông dân, Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên, cán bộ lao động - thương binh - xã hội cùng tham gia theo dõi từng nhóm hộ.

Những hộ có nguy cơ tái nghèo được lập danh sách riêng và hỗ trợ theo nguyên nhân cụ thể như thiếu việc làm, thiếu đất sản xuất, ốm đau, tai nạn hoặc ảnh hưởng thiên tai. Toàn bộ dữ liệu hỗ trợ được cập nhật lên hệ thống số dùng chung của tỉnh nhằm nâng cao tính minh bạch, giảm sai lệch và đảm bảo chính sách đến đúng người cần nhất.

Theo báo cáo mới nhất, sau hơn 3 năm triển khai đồng bộ các chương trình, tỷ lệ hộ nghèo tại Sơn Động giảm từ 25,8% xuống còn 10,26%, dự kiến về mức 5,28% trong năm 2025. Đây là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của sự phối hợp giữa chính quyền, đoàn thể và người dân.

Hạ tầng nông thôn được xem là điểm sáng đáng kể. Hơn 1.000 km đường giao thông được cứng hóa. 100% xã có đường ô tô đến trung tâm. Hệ thống thủy lợi, trường học, trạm y tế được nâng cấp toàn diện. Trạm y tế xã An Lạc là một ví dụ điển hình với cơ sở vật chất được xây dựng mới khang trang, hiện đại.

Thu nhập bình quân đầu người tăng mạnh từ 24,8 triệu đồng năm 2021 lên khoảng 40 triệu đồng năm 2024, cho thấy đời sống người dân được cải thiện đáng kể.

Định hướng phát triển: Không để ai bị bỏ lại phía sau

Song song với thành quả đạt được, Bắc Ninh cũng nhìn nhận rõ những thách thức còn tồn tại. Sự chồng chéo trong lồng ghép ba Chương trình MTQG, một số mô hình sinh kế còn nhỏ lẻ, hạ tầng ở vài nơi chưa đồng bộ, nguồn lực phân tán khi địa giới hành chính thay đổi.

Để khắc phục, tỉnh đang xây dựng cơ chế lập kế hoạch tích hợp theo địa bàn. Ứng dụng công nghệ để giám sát giải ngân. Ưu tiên các công trình thiết yếu và tăng cường đối thoại với người dân trong quá trình triển khai dự án.

Các doanh nghiệp cũng được khuyến khích tham gia vào giảm nghèo thông qua hợp tác công - tư, liên kết nông sản, đầu tư vào nông thôn mới, tạo việc làm tại chỗ và nâng cao năng lực sản xuất cho người dân.

Chuỗi hành động này thể hiện tinh thần xuyên suốt của Bắc Ninh: giảm nghèo không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan quản lý mà là sự chung tay của cả hệ thống chính trị và cộng đồng.

Bắc Ninh đặt mục tiêu sau năm 2025 sẽ duy trì tỷ lệ hộ nghèo thấp nhất cả nước, xây dựng nông thôn hiện đại, văn minh, tăng cường chuyển giao công nghệ, mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm và số hóa toàn bộ quy trình an sinh.

Với quyết tâm "không ai bị bỏ lại phía sau", Bắc Ninh đang kiến tạo một chiến lược giảm nghèo theo hướng tự chủ, hiệu quả và lâu dài. Mỗi người dân đều có cơ hội vươn lên, đóng góp vào bức tranh phát triển mới của tỉnh trong giai đoạn hậu sáp nhập.

Chương trình giảm nghèo bền vững của Bắc Ninh không chỉ là con số thống kê về tỷ lệ hộ nghèo giảm, mà còn là câu chuyện về sự thay đổi thực chất trong đời sống người dân. Từ những con đường bê tông nối liền các thôn xóm, đến những mô hình sinh kế giúp người dân tự tạo thu nhập, Bắc Ninh đang từng bước hiện thực hóa khát vọng phát triển bền vững, không để ai bị bỏ lại phía sau.

×