Bài dự thi "Việt Nam trong tôi": Quê hương tôi và những cuộc “tái sinh” đầy cảm xúc

Quê hương tôi – Thanh Hà (Hải Dương) – vẫn vẹn nguyên trong ký ức, trong từng mùa vải chín, trong từng dòng thơ, trong cả hành trình trưởng thành và những khát vọng tương lai.

Tôi sinh ra và lớn lên trên một vùng quê đồng chiêm trũng nơi hạ lưu sông Thái Bình – một vùng đất hiền hòa, trù phú mang tên Thanh Hà, thuộc tỉnh Hải Dương. Quê tôi không có núi cao hay biển rộng, không ồn ã như phố thị, nhưng lại có những thứ khiến bao người đi xa vẫn canh cánh trong lòng: đó là mùi thơm của vải chín, vị mặn mòi của mắm cáy, màu nâu ấm của những con đường đất, và cả cái tình thấm đẫm trong từng câu chuyện làng quê.

Tuổi thơ tôi bắt đầu vào những năm đầu thập niên 80, khi đất nước đang trên hành trình hồi phục sau chiến tranh, từng bước tiến vào thời kỳ đổi mới. Đó cũng là lúc chính sách sáp nhập đơn vị hành chính được Đảng và Nhà nước triển khai nhằm tinh gọn bộ máy, giảm chi tiêu công, nâng cao hiệu quả điều hành. Hai tỉnh Hải Dương và Hưng Yên được hợp nhất, trở thành tỉnh Hải Hưng, cái tên tưởng chừng mới mẻ, nhưng đã gắn bó trọn vẹn một thời thanh xuân của tôi và biết bao thế hệ.

Quê tôi – Thanh Hà – trong giai đoạn ấy cũng đổi tên thành huyện Nam Thanh, do sáp nhập với huyện Nam Sách. Dẫu chỉ tồn tại trong thời gian không quá dài nhưng địa danh Nam Thanh vẫn hằn sâu trong tâm trí tôi như một dấu ấn không thể phai mờ. Tôi đã cắp sách đến trường, đi thi học sinh giỏi cấp huyện, cấp tỉnh, với dòng chữ “Nam Thanh – Hải Hưng” in trang trọng trong hồ sơ. Từng chữ, từng tên gọi, như khắc sâu vào tâm khảm một người con quê nhà.

Dù tên gọi có thay đổi, thì tình yêu quê hương – với từng con đường làng uốn lượn, từng hàng cau trước ngõ, từng thửa ruộng lúa thơm nồng mùa gặt – vẫn luôn vẹn nguyên trong tôi. Tình yêu ấy không cần những lời hoa mỹ, mà được nuôi dưỡng bằng từng ngày tháng sống thật – cùng cha mẹ, hàng xóm, bạn bè, cùng với những mùa vải chín đỏ rực khắp xóm làng.

Tái lập và trở về: Một cuộc “tái sinh” đầy cảm xúc

Năm 1996, tỉnh Hải Hưng được tách ra, tái lập thành tỉnh Hải Dương và tỉnh Hưng Yên như trước. Huyện Nam Thanh cũng được chia lại, trả về hai cái tên gốc: Thanh Hà và Nam Sách. Với nhiều người, đây là sự “trở về” đúng nghĩa, là hành trình trở lại đầy cảm xúc. Với tôi, nó giống như một cuộc tái sinh.

Tôi khi ấy đã ngoài 20 tuổi, đi làm, lập gia đình, nhưng niềm vui khi được nghe lại cái tên "Thanh Hà – Hải Dương" vẫn khiến tim tôi rộn ràng như ngày thơ bé. Đó là cái tên mà ông bà, cha mẹ tôi đã từng gọi, là tên đã in trong giấy khai sinh đời trước. Trở về không chỉ là hành chính, mà là sự khẳng định lại một phần hồn cốt quê nhà.

“Đã là con mẹ con cha

Sinh ra ở đất Thanh Hà xứ Đông

Ổi sai, vải ngọt, nhãn lồng

Ai đi đến đó lại không muốn về.”

Những câu thơ mộc mạc mà chân tình ấy đã trở thành niềm tự hào, như lời giới thiệu giản dị nhưng đầy kiêu hãnh về quê tôi – một vùng đất không chỉ giàu nông sản mà còn thấm đẫm nghĩa tình, chứa đựng bao giá trị văn hóa truyền thống.

Thanh Hà – Miền quê của vải thiều và hồn cốt dân gian

Nhắc đến Thanh Hà là nhắc đến vải thiều – thứ quả ngọt ngào làm nên thương hiệu của mảnh đất này. Với hàng nghìn ha trồng vải, mỗi năm Thanh Hà đóng góp hàng chục nghìn tấn vải tươi cho thị trường trong và ngoài nước, mang lại thu nhập ổn định cho hàng ngàn hộ dân. Không chỉ vậy, các sản phẩm từ vải như vải sấy khô, mật vải, giấm vải… cũng đã theo chân thương lái đến tận các nước Nhật Bản, EU, Mỹ.

Nhưng Thanh Hà đâu chỉ có vải. Mỗi độ thu về, người dân lại rộn ràng vào mùa thu hoạch rươi – một đặc sản trời ban chỉ xuất hiện vào khoảng tháng 9 – tháng 10 âm lịch. Câu ca “Tháng 9 đôi mươi, tháng 10 mồng năm” như một lời nhắc nhớ về thời khắc đặc biệt ấy. Những món ăn như chả rươi, rươi om, mắm rươi… không chỉ ngon, mà còn đậm đà bản sắc.

Còn một thứ không thể thiếu trong ký ức của người con xa xứ: mắm cáy. Làm từ những con cáy còng đỏ tươi, mắm cáy có vị nồng, mặn mà, ăn với cơm trắng hay rau luộc đều tuyệt. Nó không chỉ là món ăn mà là một phần linh hồn quê nhà – là thứ hương vị níu chân người trở về.

Lần thay đổi thứ ba: Một tương lai rộng mở

Tháng 7 năm 2025, một lần nữa, quê hương tôi lại bước vào một hành trình đổi thay. Theo nghị quyết của Quốc hội, từ ngày 01/07/2025, cả nước chính thức sáp nhập từ 63 còn 34 tỉnh, thành phố. Đây là một bước đi chiến lược nhằm tinh gọn bộ máy, tiết kiệm ngân sách, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và đáp ứng yêu cầu phát triển lâu dài.

Và trong làn sóng cải cách này, tỉnh Hải Dương được sáp nhập vào thành phố Hải Phòng – một trong năm thành phố trực thuộc trung ương. Cũng từ đó, xã Tân Việt quê tôi – thuộc huyện Thanh Hà – nay trở thành xã Hà Bắc, thành phố Hải Phòng.

Sự thay đổi này, dẫu hợp lý và cần thiết về mặt chiến lược phát triển, vẫn để lại nhiều cảm xúc trong lòng người dân. Bởi cái tên "Thanh Hà, Hải Dương" đã quá quen thuộc, đã in sâu trong giấy tờ, trong lời ru của mẹ, trong từng bài giảng của thầy cô.

Nhưng tôi hiểu rằng, dù mang tên gì, thì mảnh đất ấy vẫn không đổi. Những con người thân thương, những hàng cau xanh ngắt, những mùa vải ngọt lịm, mùa ổi xanh ngát – vẫn còn đó. Và tôi tin, sự thay đổi này sẽ mở ra nhiều cơ hội mới. Việc trở thành một phần của thành phố Hải Phòng sẽ giúp quê hương tôi có thêm nguồn lực, thêm điều kiện phát triển hạ tầng, giao thương, thu hút đầu tư, cải thiện đời sống nhân dân.

Tình yêu bất diệt – Dù tên gọi có thay đổi

Đứng ở tuổi 53, tôi không còn trẻ, nhưng cũng chưa gọi là già. Tôi gọi đây là “tuổi trung niên” – cái tuổi đủ để chiêm nghiệm về cuộc đời, và cũng đủ chín chắn để đón nhận những đổi thay bằng cái nhìn bao dung, thấu hiểu. Tôi đã đi qua ba lần đổi tên quê hương, nhưng tình yêu dành cho mảnh đất này thì chưa bao giờ thay đổi.

Dẫu hôm nay là Thanh Hà – Hải Dương, ngày mai là Hà Bắc – Hải Phòng, thì tình cảm với nơi “chôn nhau cắt rốn” vẫn mãi vẹn nguyên. Tổ quốc không chỉ là bản đồ hành chính, mà là nơi có cha mẹ, có tổ tiên, có những kỷ niệm đẹp nhất của đời người.

Nói hơi dài dòng, nhưng đây là cảm xúc và ký ức trong tôi. Bởi quê hương là chùm khế ngọt. Tôi tin rằng, với mỗi người con đất Việt, quê hương dù có đổi tên bao lần đi nữa, vẫn mãi là nơi để trở về, là gốc rễ của mọi yêu thương.

Nhân dịp kỷ niệm 80 năm ngày Quốc khánh, Báo NTNN/Điện tử Dân Việt tổ chức cuộc thi viết "Việt Nam trong tôi", nhằm tạo một bức tranh đa sắc về hành trình 80 năm của đất nước – từ ngày khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đến một Việt Nam hòa bình, vươn mình mạnh mẽ hôm nay.Đối tượng dự thi là toàn bộ công dân Việt Nam đang sinh sống tại Việt Nam và nước ngoài, người nước ngoài đang sinh sống trên lãnh thổ Việt Nam.

Xem Thể lệ cuộc thi tại đây.

×