Bán dẫn TP.HCM và Việt Nam “trải thảm đỏ” để thu hút nhân tài, phát triển nguồn nhân lực

Đây là khẳng định của ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM, tại hội thảo “Xây dựng chính sách và giải pháp thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp bán dẫn Việt Nam" do Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM, Cục Công nghiệp Công nghệ Thông tin (Bộ KH&CN) và công ty SUN Edu tổ chức tại TP.HCM hôm nay 17/12.

Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường phát biểu tại hội thảo ngành bán dẫn ngày 17/12/2025. Ảnh: SIHUB

Hội thảo được tổ chức tại Trung tâm Khởi nghiệp Sáng tạo TP.HCM (SIHUB) nhằm phổ biến, hướng dẫn các cơ chế chính sách hỗ trợ, ưu đãi thúc đẩy phát triển hệ sinh thái công nghiệp bán dẫn Việt Nam trong các văn bản pháp luật được ban hành trong thời gian vừa qua như đất đai, thuế, hải quan.

Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh, Chính phủ Việt Nam đã ban hành một chiến lược phát triển mới chú trọng vào khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đặc biệt, dữ liệu và vi mạch bán dẫn được xem là nguồn lực thiết yếu cho sự phát triển sắp tới.

Về phía TP.HCM, “siêu đô thị” trong đó gồm Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu đã được hợp nhất đưa ra mô hình “HCM+” (nghĩa là liên kết chặt chẽ 3 địa phương trước đây TP.HCM, Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu) để có tiềm năng trở thành cực tăng trưởng bán dẫn với 4 trụ cột là nhân lực, hệ sinh thái, R&D công nghệ lõi, thể chế.

Đồng thời, Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM cũng đề xuất 4 nhóm chính sách đột phá, trọng tâm là hỗ trợ tài chính trực tiếp cho đầu tư hạ tầng/sản xuất, thúc đẩy thiết kế vi mạch và bán dẫn, phát triển công nghiệp hỗ trợ và thu hút, đào tạo nhân lực chất lượng cao, nhằm triển khai hiệu quả chiến lược phát triển bán dẫn của TP.HCM.

Giải pháp thu hút vốn đầu tư vào ngành bán dẫn

Tại hội thảo, ông Huỳnh Thành Đạt - Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, cho biết công nghiệp bán dẫn đã vượt khỏi khuôn khổ sản xuất công nghệ cao thuần túy để trở thành hạ tầng chiến lược của nền kinh tế số và xã hội số, liên quan đến an ninh công nghệ và năng lực tự chủ quốc gia.

Chiến lược phát triển ngành bán dẫn đến năm 2030, tầm nhìn 2050, đòi hỏi cách tiếp cận bài bản, dài hạn để đi vào thực chất. Do đó, ông cho rằng việc phát triển nhân lực phải đặt trong tổng thể đột phá giáo dục và đào tạo, đổi mới mạnh mẽ mô hình theo hướng gắn kết chặt chẽ giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp.

Ông Đạt cũng nhìn nhận khu vực kinh tế tư nhân cần được xác định là lực lượng đồng hành quan trọng, có vai trò dẫn dắt, đặc biệt là doanh nghiệp khởi nghiệp, nhằm hình thành năng lực nội sinh và tăng cường liên kết với khu vực FDI.

Ông Nguyễn Anh Tuấn, Phó cục trưởng tập sự, Cục Công nghiệp Công nghệ Thông tin (Bộ KH&CN) cho biết rằng trước đây, để tiếp cận được mức ưu đãi đầu tư đặc biệt, các dự án thường phải chịu áp lực về quy mô vốn rất lớn.

Vì vậy điều này chỉ phù hợp với các công ty quốc tế khổng lồ mà lại bỏ quên lực lượng doanh nghiệp công nghệ tầm trung năng động, đặc biệt là các công ty thiết kế chip (fabless) vốn dựa nhiều vào chất xám hơn là tài sản cố định.

Tuy nhiên, Luật Công nghiệp Công nghệ số của Việt Nam (có hiệu lực từ ngày 1/1/2026) đã điều chỉnh "hàng rào" này xuống mức thực tế hơn. Cụ thể, các dự án đầu tư trong lĩnh vực công nghiệp bán dẫn chỉ cần đạt quy mô vốn từ 6.000 tỷ đồng là đã đủ điều kiện để kích hoạt gói cơ chế ưu đãi đặc biệt.

Điều này được xem như thay đổi lớn trong tư duy quản lý. Ngoài ra, việc điều chỉnh này ngay lập tức mang lại lợi thế tài chính cho các nhà đầu tư. Khi đáp ứng điều kiện trên, doanh nghiệp sẽ được miễn hoàn toàn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 4 năm đầu tiên, và tiếp tục được giảm 50% số thuế phải nộp trong 9 năm tiếp theo.

Chính sách này được giới chuyên môn đánh giá là động lực để các công ty chuyển dịch từ gia công đơn thuần sang làm chủ công nghệ lõi. Ngoài ra, việc miễn tiền thuê đất và thuê mặt nước trong suốt thời gian thực hiện dự án cũng giúp giảm đáng kể gánh nặng chi phí đầu tư ban đầu.

Cơ chế thông thoáng hơn cho ngành bán dẫn

Không chỉ dừng lại ở các con số tài chính, bài toán nhân sự (được coi là điểm nghẽn lớn nhất của ngành) đã tìm thấy lời giải thông qua những chính sách đãi ngộ mang tính thực tiễn cao trong ngành bán dẫn.

Lần đầu tiên, các chuyên gia và nhà khoa học khi đến Việt Nam làm việc không chỉ được miễn thuế thu nhập cá nhân trong 5 năm hay miễn giấy phép lao động, mà còn được hưởng đặc quyền về thị thực dài hạn cho cả gia đình, theo đại diện từ Cục Công nghiệp Công nghệ Thông tin (Bộ KH&CN).

Các đại biểu Trung ương và TP.HCM tham quan các gian hàng triển lãm tại hội thảo bán dẫn 17/12/2025 tại SIHUB. Ảnh: SIHUB

Việc cấp visa 5 năm cho cả vợ, chồng và con cái dưới 18 tuổi của chuyên gia chính là minh chứng cho cam kết của Chính phủ trong việc xây dựng một hệ sinh thái sống và làm việc bền vững, nơi các tài năng quốc tế có thể yên tâm cống hiến và gắn bó lâu dài.

Ngoài ra, các quy định nhập khẩu ngặt nghèo về môi trường và chất lượng đối với khẩu máy móc trong ngành bán dẫn đã qua sử dụng cũng đã được Việt Nam tháo gỡ.

Cụ thể, Thông tư 30/2025/TT-BKHCN đã được ban hành, cho phép nhập khẩu dây chuyền công nghệ, máy móc, thiết bị đã qua sử dụng phục vụ sản xuất, lắp ráp và kiểm thử vật liệu bán dẫn với điều kiện tuổi thiết bị không quá 20 năm.

Về mặt kỹ thuật, các máy móc này phải đảm bảo hiệu suất còn lại đạt từ 85% trở lên so với thiết kế ban đầu và mức tiêu hao nguyên, nhiên, vật liệu, năng lượng không vượt quá 15% so với thiết kế.

Một điểm sáng trong chính sách mới được Cục Công nghiệp CNTT nhấn mạnh là cơ chế "miễn trừ" dành cho giáo dục và nghiên cứu.

Theo đó, các thiết bị máy móc đã qua sử dụng nếu nhập khẩu chỉ để phục vụ mục đích nghiên cứu khoa học (R&D) hoặc đào tạo, giảng dạy sẽ không bị giới hạn bởi các tiêu chí về tuổi thiết bị và hiệu suất nêu trên.

Quy định này nhằm mở rộng đường cho các trường đại học và viện nghiên cứu trong việc tiếp nhận các thiết bị chuyển giao, tài trợ từ doanh nghiệp, giải quyết tình trạng "dạy chay, học chay" do thiếu trang thiết bị thực hành đắt đỏ.

×