Bước ngoặt của Ukraine: Ông Zelensky bất ngờ đề xuất từ bỏ mục tiêu gia nhập NATO

Đặc phái viên của Tổng thống Mỹ Donald Trump, ông Steve Witkoff, nói rằng “đã đạt được rất nhiều tiến triển” khi ông cùng con rể của ông Trump là Jared Kushner gặp Tổng thống Zelensky trong nỗ lực mới nhất nhằm chấm dứt cuộc xung đột đẫm máu nhất châu Âu kể từ Thế chiến II, dù các chi tiết đầy đủ chưa được công bố.

Cố vấn của ông Zelensky là Dmytro Lytvyn cho biết tổng thống sẽ bình luận về các cuộc đàm phán vào thứ Hai sau khi chúng kết thúc. Theo ông Lytvyn, các quan chức đang xem xét các dự thảo văn bản.

Trước thềm đàm phán, ông Zelensky đề nghị từ bỏ mục tiêu gia nhập NATO để đổi lấy các bảo đảm an ninh từ phương Tây.

Động thái này đánh dấu một sự thay đổi lớn đối với Ukraine, quốc gia lâu nay theo đuổi việc gia nhập NATO như một lá chắn trước các cuộc tấn công của Nga và thậm chí đã đưa mục tiêu này vào hiến pháp. Điều này cũng đáp ứng một trong những mục tiêu của Nga, dù Kiev đến nay vẫn kiên quyết không nhượng bộ lãnh thổ cho Moscow.

“Các đại diện đã tiến hành thảo luận sâu về kế hoạch hòa bình 20 điểm, các chương trình nghị sự kinh tế và nhiều vấn đề khác. Đã đạt được rất nhiều tiến triển và họ sẽ gặp lại nhau vào sáng mai” - đặc phái viên Witkoff viết trên mạng xã hội X hôm 14/12.

Các cuộc đàm phán được tổ chức dưới sự chủ trì của Thủ tướng Đức Friedrich Merz. Một nguồn tin cho biết ông Merz đã phát biểu ngắn gọn trước khi rời đi, để hai bên tự tiến hành thương lượng. Các lãnh đạo châu Âu khác cũng dự kiến sẽ có mặt tại Đức để tham dự các cuộc thảo luận vào thứ Hai.

“Ngay từ đầu, mong muốn của Ukraine là gia nhập NATO, đó là những bảo đảm an ninh thực sự. Một số đối tác từ Mỹ và châu Âu đã không ủng hộ hướng đi này” - ông Zelensky nói khi trả lời câu hỏi của các phóng viên trong một cuộc trao đổi online.

“Vì vậy, hiện nay, các bảo đảm an ninh song phương giữa Ukraine và Mỹ, những bảo đảm kiểu Điều 5 từ phía Mỹ, cùng với các bảo đảm an ninh từ các đồng nghiệp châu Âu cũng như các quốc gia khác như Canada, Nhật Bản, là cơ hội để ngăn chặn một cuộc tấn công khác của Nga” - ông Zelensky nói.

“Và điều đó đã là một sự thỏa hiệp từ phía chúng tôi” - ông nói thêm, nhấn mạnh rằng các bảo đảm an ninh cần phải có tính ràng buộc pháp lý.

Tổng thống Nga Vladimir Putin nhiều lần yêu cầu Ukraine chính thức từ bỏ tham vọng gia nhập NATO và rút quân khỏi khoảng 10% vùng Donbass mà Kiev vẫn đang kiểm soát. Moscow cũng tuyên bố Ukraine phải là một quốc gia trung lập và không được triển khai quân đội NATO trên lãnh thổ Ukraine.

Các nguồn tin Nga cho biết hồi đầu năm nay rằng ông Putin muốn có một cam kết “bằng văn bản” từ các cường quốc phương Tây về việc không mở rộng liên minh NATO do Mỹ dẫn dắt về phía đông, cách nói nhằm loại trừ chính thức khả năng kết nạp Ukraine, Gruzia, Moldova và các nước cộng hòa thuộc Liên Xô cũ khác.

Việc cử Witkoff, người đã dẫn dắt các cuộc đàm phán giữa Ukraine và Nga trong khuôn khổ một đề xuất hòa bình của Mỹ, được xem là tín hiệu cho thấy Washington nhận thấy cơ hội đạt được tiến triển, gần 4 năm sau cuộc chiến bùng phát.

Ông Zelensky vẫn cho rằng một lệnh ngừng bắn dọc theo các tuyến mặt trận hiện nay sẽ là một lựa chọn công bằng.

“Thời điểm then chốt”

Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius cho rằng việc ông Trump cử các đặc phái viên là một “dấu hiệu tích cực”, dù không hẳn là tốt nhất - ông nói khi trả lời các câu hỏi của đài truyền hình ZDF về mức độ phù hợp của Witkoff và Kushner, hai doanh nhân, trong vai trò đàm phán.

Về đề xuất của Ukraine từ bỏ khát vọng NATO để đổi lấy các bảo đảm an ninh, Pistorius cho rằng Ukraine từng có kinh nghiệm cay đắng khi dựa vào những cam kết an ninh. Năm 1994, Kiev đã đồng ý từ bỏ kho vũ khí hạt nhân thời Liên Xô để đổi lấy các bảo đảm toàn vẹn lãnh thổ từ Mỹ, Nga và Anh.

“Do đó, vẫn cần phải xem tuyên bố mà ông Zelensky vừa đưa ra sẽ được thực hiện đến mức nào và những điều kiện tiên quyết nào phải được đáp ứng” - ông Pistorius nói.

“Điều này liên quan đến các vấn đề lãnh thổ, các cam kết từ Nga và các bên khác” - ông nói thêm, nhấn mạnh rằng các bảo đảm an ninh đơn thuần, đặc biệt là nếu không có sự tham gia đáng kể của Mỹ, “sẽ không có nhiều giá trị”.

Anh, Pháp và Đức đang nỗ lực hoàn thiện các đề xuất của Mỹ. Trong một dự thảo được tiết lộ hồi tháng trước, các đề xuất này kêu gọi Kiev nhượng thêm lãnh thổ, từ bỏ tham vọng gia nhập NATO và chấp nhận các giới hạn đối với lực lượng vũ trang của mình.

Các đồng minh châu Âu mô tả đây là một “thời điểm then chốt” có thể định hình tương lai của Ukraine, đồng thời tìm cách củng cố tài chính cho Kiev bằng việc tận dụng các tài sản của ngân hàng trung ương Nga đang bị đóng băng để tài trợ cho ngân sách quân sự và dân sự của Ukraine.

×