Các chiến đấu cơ phản lực Hoa Kỳ (Kỳ 1): Sao chổi và Sao băng

Thế hệ đầu tiên (1942): Sao chổi và Sao băng

Năm 1941, chiếc máy bay trang bị động cơ phản lực đầu tiên của quân Đồng minh, chiếc Gloster E.28/39 của Anh, đã được bí mật cho thao diễn trước các quan chức Lực lượng Không quân và Lục quân Hoa Kỳ. Sau đó, các quan chức này yêu cầu ngành công nghiệp Mỹ chế tạo chiến đấu cơ phản lực của riêng họ.

Là một phần trong dự án cấp thiết này, hãng Bell Aircraft đã tạo ra P-59 Airacomet (Sao chổi), đây là máy bay phản lực đầu tiên ở Mỹ. Sự phát triển của Airacomet được giữ bí mật. Bell thậm chí còn che phủ thân máy bay bằng vải bạt để che đi các cửa hút gió lớn, một tính năng chỉ có ở máy bay phản lực, đồng thời bổ sung thêm một cánh quạt giả ở phía trước, đóng vai trò như công cụ ngụy trang. Máy bay này thực hiện chuyến bay đầu tiên vào tháng 10 năm 1942 nhưng nó chưa bao giờ được sử dụng trong chiến đấu.

Ra đời không lâu sau chiếc Airacomet là Lockheed P-80 Shooting Star (Sao băng). Chiếc P-80 cũng được tạo ra trong một thời gian ngắn, với quá trình phát triển bắt đầu vào năm 1943 và chuyến bay đầu tiên diễn ra vào năm 1944. Shooting Star là máy bay đầu tiên bay nhanh hơn 500 mph (804 km/giờ) theo đường thẳng, cuối cùng đạt tốc độ lên tới 580 mph (933 km/giờ).

Nó được thiết kế để làm một máy bay đánh chặn tầm cao, bằng cách sử dụng các động cơ phản lực để bay cao hơn máy bay có cánh quạt và sau đó tấn công các máy bay cánh quạt từ trên cao. P-80 chỉ bay để thực hiện một số nhiệm vụ trinh sát ở châu Âu trước khi Thế chiến thứ hai kết thúc ở châu Âu, nhưng nó được sử dụng rộng rãi trong Chiến tranh Triều Tiên. P-80 chỉ được trang bị súng, cụ thể là sáu súng máy cỡ nòng .50 BMG (0.5 inch) ở trước mũi.

Thế hệ thứ nhì 1958: Thời kỳ kết hợp giữa động cơ phản lực và tên lửa

Chiếc North American F-86 Sabre không phải là chiến đấu cơ phản lực đầu tiên được Hoa Kỳ sản xuất, nhưng nó lại là chiếc đầu tiên được trang bị tên lửa không đối không. Sự kết hợp này vẫn còn rất mạnh mẽ cho đến ngày nay. Tiêm kích F-86 Sabre rất thành công, với gần 10,000 máy bay đã được chế tạo và 30 quốc gia trên thế giới sử dụng, gồm cả Không quân lẫn Hải quân Hoa Kỳ. F-86 được coi là máy bay chiến đấu thế hệ thứ hai, xuất hiện chỉ vài năm sau những chiếc phản lực cơ thời chiến như Me262 và Meteor.

Năm 1958, Không quân Bồ Đào Nha (FAP) nhận được 50 chiếc F-86F từ kho hàng cũ của Không quân Mỹ (USAF). Một số chiếc F-86F trước đây của Không quân Na Uy cũng được mua để dự phòng trong giai đoạn 1968–9. FAP đã triển khai một số chiếc F-86F Sabre của mình tới Guinea thuộc Bồ Đào Nha (tức Guinea-Bissau, nay là một nước nhỏ ở Tây Phi) vào năm 1961 và đóng tại Căn cứ Không quân Bissalanca, Bissau.

Những máy bay này được sử dụng trong Chiến tranh giành độc lập của Guinea-Bissau, trong các hoạt động tấn công mặt đất và hỗ trợ chặt chẽ chống lại lực lượng nổi dậy. Vào tháng 8/1962, chiếc F-86F mã hiệu 5314 trượt khỏi đường băng khi hạ cánh khẩn cấp với bom vẫn còn gắn trên các điểm cứng dưới cánh và bị đốt cháy. Một chiếc F-86F khác bị hỏa lực mặt đất của đối phương bắn hạ vào ngày 31/5/1963 nhưng phi công đã phóng ra an toàn và được cứu thoát.

Một số máy bay khác bị hư hại khi chiến đấu nhưng đã được sửa chữa.Năm 1964, 16 chiếc F-86F đóng tại Bissalanca đã quay trở lại đất liền Bồ Đào Nha do áp lực từ phía Hoa Kỳ. Chúng đã thực hiện 577 phi vụ chiến đấu, trong đó có 430 nhiệm vụ tấn công mặt đất và hỗ trợ tầm gần.

Thế hệ thứ ba (1961): Động cơ phản lực được hoàn thiện

Chiếc F-4 Phantom là một bước tiến đáng kể trong ngành hàng không quân sự Hoa Kỳ từ năm 1961 đến năm 1996. Nó được trang bị động cơ phản lực J-79, mạnh hơn nhiều so với động cơ piston hướng tâm (radial), điều này cho phép F-4 bay nhanh hơn và chở được nhiều bom hơn các máy bay ném bom trong Thế chiến II. F-4 là loại máy bay đa năng và linh động nên nó có thể được sử dụng cho nhiều kiểu nhiệm vụ khác nhau, bao gồm chiếm ưu thế trên không, thực hiện tấn công, hỗ trợ tầm gần, trinh sát và áp chế phòng không. Nó được phân loại là máy bay chiến đấu thuộc thế hệ thứ ba.

F-4 Phantom được giới thiệu chỉ 16 năm sau khi Thế chiến II kết thúc, và lúc đó lịch sử của chiến đấu cơ đã đi đến thế hệ thứ ba. Nó có thể đạt tốc độ tối đa 1,711 mph (2753 km/giờ), nhanh gấp bốn lần so với chiếc P-51D Mustang nổi tiếng và nó có thể bay lên tới độ cao 18,200 mét, cao hơn gấp đôi.

Mặc dù nhẹ hơn một nửa trọng lượng của oanh tạc cơ hạng nặng B-29 Superfortress nhưng nó có thể mang theo nhiều vũ khí tới hơn 50%, với tổng tải trọng 8,164 kg bao gồm bom, tên lửa và khoang cảm biến. Tất cả những thứ này được quản lý bởi một phi hành đoàn chỉ gồm hai người, ít hơn chín người so với số phi hành đoàn cần thiết cho chiếc oanh tạc cơ B-29.

Năm 1964: Tiêm kích cánh xòe cánh cụp

Trong Chiến tranh Lạnh, một trong những tiến bộ thú vị nhất trong ngành hàng không là "cánh xòe" hay cánh có hình dạng thay đổi. Khi cánh nghiêng về phía trước, nghĩa là chúng có góc quét nhỏ hơn, cấu hình này giúp cải thiện độ ổn định và khả năng điều khiển của máy bay ở tốc độ thấp hơn. Nó đặc biệt hữu ích khi cất cánh, hạ cánh và diễn tập, những hoạt động đòi hỏi tốc độ chậm.

Mặt khác, khi cánh nghiêng về phía sau (có góc quét lớn hơn) thì máy bay sẽ phù hợp hơn cho việc bay ở tốc độ cao. Điều này là do cánh xuôi về phía sau giúp giảm lực cản, giúp máy bay bay nhanh hơn. Cấu hình này thường được sử dụng khi truy đuổi tốc độ cao hoặc khi máy bay đang bay ở độ cao hành trình. Thiết kế cánh xoay cho phép các kỹ sư tạo ra một chiếc máy bay có thể làm được cả hai điều trên, họ thực hiện điều này bằng cách gắn các cánh trên bản lề để chúng có thể nghiêng về phía trước hoặc phía sau trong khi bay.

Chiếc máy bay đầu tiên của Mỹ có thiết kế “cánh xòe” là F-111 “Aardvark”. Đây là loại máy bay ném bom chiến đấu chủ yếu được sử dụng để ném bom ở độ cao thấp. Chiếc thứ hai có thiết kế này là chiếc F-14 Tomcat nổi tiếng. Nó sẽ cất cánh và hạ cánh với đôi cánh hướng về phía trước, nhưng khi cần đánh chặn máy bay đối phương, nó sẽ thu cánh về phía sau.

Theo thời gian, thiết kế cánh xòe trở nên ít phổ biến hơn vì nặng nề và phức tạp về mặt cơ khí. Bất kỳ bộ phận nào có thể chuyển động trong một cỗ máy, thì nó luôn có nguy cơ hư hỏng cao hơn các thành phần cố định. Cuối cùng cánh xòe đã được thay thế bằng hệ thống điều khiển được máy tính hỗ trợ.

Năm 1971: Cất cánh và hạ cánh thẳng đứng

Năm 1971, Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ nhận được chiếc chiến đấu cơ đầu tiên trên thế giới có thể cất cánh và hạ cánh thẳng đứng. Chiếc AV-8A Harrier, được sản xuất bởi công ty Hawker Siddeley của Anh. Nó được trang bị một động cơ Rolls-Royce Pegasus có thể định hướng lực đẩy theo bất kỳ hướng nào, dù là ngang, dọc hay bất kỳ hướng nào trung gian giữa ngang và dọc.

Điều này có nghĩa là chiếc máy bay này là độc nhất vì nó không cần sử dụng đường băng sân bay để cất cánh hoặc hạ cánh. Nó có thể hoạt động từ các tàu Hải quân Hoa Kỳ vốn có thể triển khai cả trên bộ lẫn trên mặt nước, đồng thời nó rất linh hoạt trong các trận không chiến.

AV-8A Harrier sau đó được thay thế bằng mẫu tiêm kích cao cấp hơn là AV-8B Harrier II. Thủy quân lục chiến rất quan tâm đến ý tưởng máy bay chiến đấu có thể cất cánh thẳng đứng hoặc trên đường băng ngắn đến mức họ đã yêu cầu một phiên bản đặc biệt của F-35 Lightning II, được gọi là F-35B, có các tính năng tương tự.

(Còn nữa)

×