Sáp nhập thôn, sắp xếp tổ dân phố ở Tuyên Quang (địa phận Hà Giang), thôn mới mong vẫn tên là Khâu Vai-nơi có Chợ tình

Sáp nhập thôn, sắp xếp tổ dân phố 2026 ở xã Khâu Vai: Trưởng thôn 9X và bài toán "cán bộ thôn, bản thời công nghệ số"

Xã Khâu Vai (huyện Mèo Vạc, tỉnh Hà Giang trước đây, nay là tỉnh Tuyên Quang) là vùng đất trứ danh với phiên chợ tình cất lên từ huyền thoại Miếu Ông, Miếu Bà.

Hiện, xã Khâu Vai, tỉnh Tuyên Quang đang có quy mô dân số hơn 23.700 người với gần 24.000 hộ dân, phân bố rải rác trên 36 thôn, bản, hầu hết là đồng bào dân tộc Mông, có bản 100% dân số là người Mông.

Địa hình chia cắt, dân cư thưa thớt, khiến bài toán đầu tư hạ tầng và quản lý nhà nước ở cấp thôn, bản ở đây luôn là thách thức lớn.

Kế hoạch sáp nhập thôn bản, tổ dân phố tới đây để làm sao giảm xuống còn 17 hoặc 18 thôn được xem là một cuộc "cách mạng" tại địa phương vùng địa đầu tổ quốc.

Nằm vắt vẻo trên sườn núi, thôn của anh Và Mí Sính, Bí thư chi bộ kiêm Trưởng thôn Ha Dế (xã Khâu Vai) hiện có 125 hộ với 722 nhân khẩu, 100% là đồng bào dân tộc Mông.

Chàng trai "giữ chức trưởng thôn" sinh năm 1994 này là minh chứng rõ nét cho thế hệ cán bộ ở thôn bản trong tình hình mới: trẻ trung, năng động và biết dùng Zalo, điện thoại thông minh để điều hành công việc.

Nhắc đến chủ trương sáp nhập thôn bản, sắp xếp lại tổ dân phố của Đảng, anh Sính gật đầu ủng hộ ngay.

"Tôi hoàn toàn nhất trí với chủ trương đúng đắn này. Sáp nhập thôn bản lại, dân số đông hơn, việc huy động bà con đóng góp ngày công hay kinh phí để làm đường giao thông nông thôn, xây dựng nông thôn mới sẽ thuận lợi hơn. Bộ máy quản lý ở thôn, đầu mối báo cáo, làm việc với cấp xã cũng chặt chẽ và tinh gọn lại, đúng với chủ trương của Đảng, Nhà nước".

Tuy nhiên, đằng sau sự đồng thuận, nhất trí cao với chủ trương sáp nhập thôn xóm, bản làng là những trăn trở rất thực tế về đời sống kinh tế.

Toàn thôn Ha Dế, xã Khâu Vai vẫn còn 70 hộ nghèo, 8 hộ cận nghèo và hơn 20 nếp nhà tạm bợ cần hỗ trợ sửa chữa.

Nghề, việc làm mũi nhọn của bà con ở vùng này vẫn là chăn nuôi bò với tổng đàn trên 400 con, dựa vào 35 ha cỏ voi và hơn 40 ha ngô.

"Từ nguồn vốn chương trình mục tiêu quốc gia, năm 2025, thông có 28 hộ nghèo được hỗ trợ mỗi hộ 2 con bò vỗ béo.

Nhưng nay giá bò đang giảm, một con to đẹp trước bán được 45 - 50 triệu đồng, giờ xuống chỉ còn tầm 30 triệu. Kinh tế bà con còn nhiều khó khăn", anh Sính chia sẻ.

Điều khiến vị Trưởng thôn trẻ lo lắng nhất khi sáp nhập thôn bản, xóm làng là vấn đề nhân sự, nhân lực.

Một thôn xóm, bản làng mới sau sáp nhập, sắp xếp có thể rộng bằng 3-4 thôn cũ, đòi hỏi cán bộ phải có năng lực, nhanh nhẹn.

Nhưng hiện nay, lớp trẻ đi làm ăn xa, việc tìm người "đứng mũi chịu sào" có các tiêu chuẩn, tố chất như trẻ khỏe, năng động, sử dụng công nghệ số cơ bản ở bản làng, thôn xóm là cực kỳ gian nan.

Bên cạnh đó, anh Sính cũng thay mặt bà con dân tộc Mông ở bản Ha Dế kiến nghị với Đảng, Nhà nước quan tâm hơn đến những nhu cầu bức thiết của bà con trong đời sống hàng ngày như dẫn nước sinh hoạt về các điểm trường và khu dân cư, đầu tư điện lưới, bê tông hóa đường thôn, đường bản và phủ sóng di động cho điện thoại.

Đồng thời, anh mong mỏi cấp trên có các lớp tập huấn kỹ năng ứng dụng số cho cán bộ trẻ ở thôn bản, xóm làng, và xem xét lại mức phụ cấp (hiện chỉ 5,6 triệu đồng/tháng cho cả hai chức danh Bí thư Chi bộ, kiêm Trưởng thôn) cho tương xứng với khối lượng công việc lớn sau khi sáp nhập.

Sáp nhập thôn ở xã Khâu Vai để tối ưu hóa nguồn lực

Ở góc độ bao quát toàn xã, ông Hoàng Ngọc Thành – Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Khâu Vai, tỉnh Tuyên Quang nhìn nhận việc sáp nhập là cơ hội "vàng" để kiến thiết lại bộ máy và hạ tầng.

Mặc dù chưa có văn bản hướng dẫn cụ thể của tỉnh Tuyên Quang nhưng xã Khâu Vai dự kiến giảm từ 36 thôn, bản hiện nay, xuống còn khoảng 18 thôn.

Quá trình sáp nhập thôn xóm, bản làng ở xã Khâu Vai sẽ được tính toán kỹ lưỡng dựa trên thực tiễn của 17 tổ bầu cử đã hoạt động rất hiệu quả trước đây.

Tuy nhiên, đối với các thôn bản ở xa, địa hình chia cắt mạnh, xã vẫn linh hoạt đề xuất phương án điều chỉnh cho phù hợp thực tế.

"Mục tiêu lớn nhất là kiện toàn hệ thống chính trị cấp thôn, giúp các chủ trương của Đảng và Nhà nước đến với bà con nhanh chóng, tập trung hơn," ông Thành khẳng định.

"Thay vì đầu tư nguồn lực nhỏ giọt, dàn trải cho 36 thôn, sắp tới chúng tôi sẽ dồn lực xây dựng các nhà văn hóa khang trang hơn, phát huy tối đa công năng.

Việc kéo điện lưới cho 9 thôn vùng lõm và phủ sóng viễn thông cho 8 thôn chưa có sóng di động cũng sẽ tập trung và khả thi hơn rất nhiều. Qua đó, góp phần hoàn thành các tiêu chí xây dựng nông thôn mới", ông Thành nói.

Giữ lại "linh hồn" vùng đá tai mèo trữ tình mang tên Khâu Vai

Nếu như giới trẻ và chính quyền nhìn sáp nhập ở góc độ tối ưu hóa, thì những người cán bộ kỳ cựu như ông Hoàng Văn Thông - Bí thư chi bộ thôn Khâu Vai, xã Khâu Vai, tỉnh Tuyên Quang lại tâm tư về việc giữ gìn bản sắc văn hóa.

Gắn bó với vai trò Bí thư chi bộ suốt từ năm 2010, ông Thông nắm rõ từng nếp nhà trong tổng số 171 hộ dân của thôn.

Đây là địa bàn đa văn hóa với sự giao thoa của đồng bào Nùng, Tày, Giáy... ở Khu A và đồng bào Mông ở Khu B, C. Thu nhập của người dân chủ yếu bám vào nương ngô, sắn và đàn bò.

Do đời sống khó khăn, đường sá vào thôn chỉ là đường đất nhỏ hẹp, lầy lội, có nhà cách trung tâm hơn 1km xe máy không thể vào, nên lớp trẻ trong thôn (hơn 60 người) đã chọn con đường ly hương, đi làm công nhân tại các khu công nghiệp với mức lương 10 - 12 triệu đồng/tháng.

Theo Bí thư chi bộ thôn Khâu Vai, thôn Khâu Vai dự kiến sẽ sáp nhập với một nửa thôn Lũng Lầu.

Ông Thông kỳ vọng ban quản lý thôn mới sẽ là những người trẻ, có trình độ cao đẳng, đại học để áp dụng công nghệ vào quản lý.

Đặc biệt, thôn hiện có hơn 20 con em trong thôn đang học đại học, cao đẳng ở Hà Nội và các tỉnh, thành phố, đây chính là "hạt giống đỏ" cho tương lai.

Nhưng điều khiến người cựu cán bộ này trăn trở nhất là cái tên của thôn sau sáp nhập. Thôn Khâu Vai không chỉ là một thôn, bản, xóm, làng, nó là một định danh văn hóa. Nơi đây có Miếu Ông, Miếu Bà gắn liền với câu chuyện tình bi tráng của dân tộc Nùng và dân tộc Giáy.

Mỗi năm hai lần (mùng 1 tháng Giêng và mùng 2 tháng 8 âm lịch), dân bản tự nguyện góp tiền mua lợn, gà cúng Miếu Ông, Miếu Bà cầu bình an.

Đặc biệt, từ ngày 24 đến 27 tháng 3 âm lịch, Chợ tình Khâu Vai trước đây do cấp huyện cũ tổ chức bây giờ là cấp xã tổ chức thu hút hàng nghìn du khách đổ về, góp phần quảng bá hình ảnh, con người và thúc đẩy du lịch địa phương phát triển.

"Sáp nhập thôn bản, xóm làng là chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước tôi và bà con đồng tình, ủng hộ cao nhưng theo tôi tên gọi thôn Khâu Vai nên được giữ lại ở một thôn mới sau sáp nhập.

Đó không chỉ là bề dày lịch sử, là tâm linh của đồng bào, mà còn là thương hiệu văn hóa, du lịch đã nổi tiếng khắp cả nước," ông Thông quả quyết.

Việc sắp xếp thôn, tổ dân phố 2026 để tinh gọn bộ máy, hoạt động hiệu lực, hiệu quả tại xã Khâu Vai đang ở những bước khởi động.

Giữa những khó khăn bộn bề về đường, điện, trường, trạm và nhân sự cơ sở, tiếng nói đồng thuận vươn lên thoát nghèo, xây dựng nông thôn mới hòa cùng nguyện vọng thiết tha về việc gìn giữ hồn cốt văn hóa bản địa chính là nền tảng vững chắc để chính quyền nơi đây xây dựng một vùng nông thôn mới ngày càng giàu đẹp.

×