Cấm xe máy chạy xăng dầu ở vành đai 1 Hà Nội: Chuyên gia đề xuất giải pháp khả thi

Ngày 12/7, Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị 20, trong đó yêu cầu Hà Nội thực hiện hàng loạt biện pháp cấp bách để bảo vệ môi trường. Nội dung đáng chú ý là yêu cầu chấm dứt xe mô tô, xe máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch lưu thông trong Vành đai 1 từ ngày 1/7/2026.

Tiếp đó, từ 1/1/2028, Hà Nội sẽ bắt đầu hạn chế ô tô cá nhân dùng xăng, dầu trong Vành đai 1 và 2. Đến năm 2030, việc hạn chế sẽ mở rộng với toàn bộ phương tiện cá nhân chạy nhiên liệu hóa thạch trong khu vực đường Vành đai 3.

Hà Nội cần có lộ trình phù hợp

Trao đổi với phóng viên Báo Dân Việt, Nhà giáo ưu tú, GS.TS Từ Sỹ Sùa – Giảng viên cao cấp Trường Đại học Giao thông vận tải cho biết, chủ trương cấm xe máy chạy xăng dầu là phù hợp với xu thế phát triển của nhiều đô thị lớn trên thế giới, nơi đã và đang áp dụng hoặc có kế hoạch tương tự để giảm thiểu ô nhiễm và ùn tắc giao thông.

Tuy nhiên, vị chuyên gia giao thông cũng nhấn mạnh, một chính sách dù đúng đắn đến mấy nhưng nếu thiếu sự chuẩn bị kỹ lưỡng, có thể dẫn đến những hệ lụy tiêu cực không đáng có, thậm chí gây ra tình trạng "ngăn sông cấm chợ", ảnh hưởng đến đời sống của người dân.

GS.TS Từ Sỹ Sùa đề xuất, để chủ trương này đi vào thực tiễn một cách hiệu quả, cần phải có một lộ trình được thiết kế bài bản, kéo dài ít nhất 5 năm, cùng với hàng loạt giải pháp cụ thể về pháp lý và hạ tầng. Trong đó, một trong những ưu tiên hàng đầu là công tác truyền thông, giáo dục, giúp người dân nắm rõ lộ trình chuyển đổi và các phương tiện giao thông thay thế tại đô thị.

"Rất nhiều người dân hiện nay vẫn phụ thuộc vào xe máy xăng để di chuyển đến các bệnh viện, trường học hay cơ quan ở khu vực trung tâm. Trong khi đó, điều kiện hạ tầng công cộng hiện tại chưa thể đáp ứng đầy đủ nhu cầu đi lại của họ. Vậy họ sẽ sử dụng phương tiện gì để di chuyển vào các khu vực đó?, GS Sùa đặt câu hỏi.

Ông cho rằng, vấn đề kinh tế cũng là một mối lo ngại lớn, đặc biệt đối với người dân lao động: "Nếu phải mua thêm hoặc chuyển sang xe máy điện, điều này chắc chắn sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến kinh tế và kế sinh nhai của họ”.

Ngoài ra, GS.TS Từ Sỹ Sùa cũng đặt ra câu hỏi về việc thực thi chính sách: "Sau này nếu cấm xe máy chạy xăng, việc xử lý vi phạm sẽ được thực hiện như thế nào? Ai sẽ là người kiểm soát trong một phạm vi rộng lớn như vậy? Nếu không làm khéo, rất dễ dẫn đến ùn ứ, ách tắc giao thông, thậm chí gây lãng phí lớn nguồn lực”.

Ông Khương Văn Tạo, nguyên Phó Chánh Văn phòng Ủy ban an toàn giao thông Quốc gia đồng tình với chủ trương cấm xe máy chạy xăng dầu và cho rằng, đây cũng là vấn đề cấp thiết, liên quan trực tiếp đến sức khỏe, môi trường và chất lượng sống của người dân ở các đô thị lớn như Hà Nội.

Để triển khai, theo ông, Hà Nội cần có lộ trình phù hợp, bắt đầu từ những vùng phát thải thấp – như quanh Hồ Gươm, Quảng trường Ba Đình – nơi tập trung các trung tâm chính trị, văn hóa, du lịch.

Trước mắt, có thể quy định chỉ xe điện mới được phép hoạt động trong các vùng này để dễ quản lý và đảm bảo tiêu chuẩn môi trường, bởi hiện nay việc kiểm soát khí thải của xe máy động cơ xăng còn nhiều hạn chế. Song song đó, Hà Nội cần tiếp tục phát triển hệ thống giao thông công cộng chạy điện như xe buýt, taxi điện và hướng tới thay thế xe máy xăng bằng xe điện.

“Tuy nhiên, việc chuyển đổi sang phương tiện điện cũng phải tính đến khả năng cung ứng điện năng, hạ tầng sạc và hệ thống lưới điện. Không thể chỉ nghĩ đến việc thay thế mà không có kế hoạch về nguồn lực và kỹ thuật đi kèm. Quan trọng nhất là có lộ trình cụ thể, khả thi, và đồng bộ giữa quy hoạch đô thị, chính sách hỗ trợ và phát triển hạ tầng”, ông nói.

Người dân sẽ từ bỏ xe máy chạy xăng dầu khi có nhiều lựa chọn

Thượng tá Nguyễn Văn Quỹ - nguyên cán bộ xử lý của Đội CSGT số 1 (Công an TP.Hà Nội) cho hay, các nước phát triển họ đã cấm xe máy chạy xăng dầu từ nhiều năm trước. Đây là chủ trương tốt, phù hợp với việc phát triển kinh tế, xã hội. Bản thân ông cũng rất đồng tình, ủng hộ.

Tuy nhiên, để thực hiện được việc này, ông cũng cho rằng, Hà Nội cần phải bắt tay ngay vào việc tuyên truyền, phổ biến kiến thức tới người dân; xây dựng các điểm đỗ xe, bãi gửi xe; phát triển hệ thống xe buýt cỡ lớn chạy ở các trục chính, xe buýt cỡ nhỏ 12 chỗ chạy ở các tuyến phố hẹp; xây dựng các điểm cho thuê xe đạp; xe máy điện ở các rìa Vành đai 3...

“Ở Nhật Bản, Hàn Quốc và một số nước phát triển họ đã làm từ lâu, rất hiệu quả. Còn ở Hà Nội, có nhiều người dân sử dụng xe máy để đi làm, buôn bán, đi thăm người thân, giao hàng… Nếu như Hà Nội xây dựng hạ tầng tốt, các phương tiện giao thông cộng cộng đáp ứng được nhu cầu của người dân thì họ sẽ chủ động từ bỏ không dùng xe máy chạy xăng”, ông Quỹ phân tích.

Ông bày tỏ quan điểm, kể cả trường hợp du khách nước ngoài đến Việt Nam, nếu như phương tiện giao thông công cộng tốt, họ có thể lựa chọn nhiều hình thức như sử dụng xe taxi điện, tàu điện, xe buýt, hay xe đạp. “Về việc này tôi cho rằng cơ quan chức năng sẽ cần phải thực hiện ngay, làm sao hướng tới mục đích phục vụ người dân, du khách, tạo điều kiện tốt nhất cho họ trong quá trình đi lại”, ông Quỹ chia sẻ thêm.

Đồng quan điểm, GS.TS Từ Sỹ Sùa – Giảng viên cao cấp Trường Đại học Giao thông vận tải nói rằng vấn đề không thể chỉ đơn thuần là cấm xe máy chạy xăng mà cần phải đi kèm với nhiều giải pháp hỗ trợ đồng bộ. Cụ thể, cần tăng cường mạnh mẽ hệ thống vận tải hành khách công cộng như tàu điện, xe buýt sử dụng năng lượng sạch, cùng với việc bố trí các bãi gửi xe thuận tiện và giá rẻ.

Đồng thời, cần có những chính sách khuyến khích người dân đổi xe máy cũ lấy xe điện mới, đặc biệt là lồng ghép và phối hợp hỗ trợ với các nhà sản xuất, người tiêu dùng trong quá trình chuyển đổi phương tiện và phủ rộng hệ thống trạm sạc.

“Mục tiêu là tốt, nhưng phương pháp thực hiện phải đồng bộ, minh bạch, và quan trọng nhất là phải lấy người dân làm trung tâm. Nếu người dân thấy họ được lợi, đi lại thuận tiện hơn, họ sẽ tự nguyện làm theo, thay vì cảm thấy bị ép buộc”, GS.TS Từ Sỹ Sùa nói thêm.

×