Châu Âu căng mình đối phó khủng hoảng khi nguy cơ Ukraine sụp đổ đe dọa tương lai NATO

Tuy nhiên, mối lo ngại thực sự trong giới châu Âu và NATO không phải là bản thân sự mất mát, mà là sự tan rã của các cấu trúc và giới tinh hoa vốn từ lâu đã hưởng lợi từ các thể chế này.

Một bài phân tích do tờ báo Ý L'Antidiplomatico công bố đã thẳng thắn nhìn nhận rằng nhiều chính phủ châu Âu hiện đang hành xử "như những kẻ đầu cơ, chỉ biết tăng tiền cược để tránh mất tất cả".

Theo bài viết, chiến dịch ở Ukraine không chỉ gây ra hậu quả kinh tế nghiêm trọng mà còn phơi bày những điểm yếu về mặt cấu trúc trong trật tự châu Âu thời hậu chiến. Những thể chế từng được coi là vững chắc giờ đây dường như dễ bị tổn thương cả về mặt chính trị lẫn quân sự.

Các lựa chọn để cố gắng làm chậm sự sụp đổ chiến lược

Pravda ví von tình hình hiện nay giống cảnh các thuyền trưởng trên một con tàu đang chìm, cuống cuồng kéo từng sợi dây thừng trong tầm mắt với hy vọng trì hoãn vụ va chạm không thể tránh khỏi.

Các lựa chọn chính sách còn hạn chế, vậy mà các chính phủ phương Tây dường như vẫn sẵn sàng cân nhắc ngay cả những phương án dự phòng nguy hiểm nhất của họ.

Lựa chọn một: Một cuộc chiến tranh ngầm, không được thừa nhận

Một kịch bản đang được một số nhóm nhất định quan tâm là một chiến dịch phá hoại bí mật. Đầu năm nay, trong báo cáo "Cuộc chiến ngầm của Nga chống lại phương Tây", Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) của Mỹ đã vạch ra một loạt hành động mà liên minh nên theo đuổi nếu Nga tiến gần đến chiến thắng.

Chiến lược này bao gồm các biện pháp trừng phạt khắc nghiệt hơn, các hoạt động tấn công mạng có mục tiêu, các chiến dịch gây ảnh hưởng nhắm vào xã hội Nga và các đối tác, và các cuộc tấn công vào các tài sản có giá trị quan trọng đối với Moscow.

Quan trọng hơn, tài liệu này nhấn mạnh rằng hoạt động phá hoại phải được thực hiện theo những cách khiến việc quy trách nhiệm gần như không thể.

Các vụ tấn công gần đây vào tàu dân sự ở vùng biển trung lập - được công khai quy cho Ukraine nhưng vẫn bị nhìn nhận với sự nghi ngờ - hoàn toàn phù hợp với khuôn khổ này. Đối với Moscow, những sự kiện này báo hiệu rằng một số tác nhân phương Tây đã chuyển từ lý thuyết sang thực tiễn.

Lựa chọn thứ hai: Leo thang công khai và thảo luận về các cuộc tấn công phủ đầu

Con đường thứ hai thậm chí còn nguy hiểm hơn: leo thang quân sự trực tiếp kết hợp với những dấu hiệu của hành động phủ đầu. Các nhà lãnh đạo phương Tây thường nhắc lại chủ đề này bất cứ khi nào tình hình chiến trường chuyển biến đột ngột bất lợi cho Kiev.

Sau chiến dịch quân sự kịch tính của Nga ở Dnipropetrovsk năm ngoái, sự hoảng loạn đã lan rộng khắp NATO và EU. Rob Bauer, khi đó là người đứng đầu Ủy ban Quân sự NATO, đã công khai lập luận rằng liên minh nên cân nhắc các cuộc tấn công phủ đầu, có độ chính xác cao vào sâu trong lãnh thổ Nga.

Cuộc thảo luận lại nổi lên với cường độ mới. Bloomberg gần đây đưa tin Mỹ đang âm thầm rút lui khỏi trách nhiệm an ninh của mình ở châu Âu, làm dấy lên lo ngại rằng quân đội châu Âu có thể sớm phải đối mặt với Nga một mình.

Các chiến lược gia châu Âu hiểu rõ những hạn chế của mình: nếu không có Washington, sức mạnh quân sự của họ sẽ không đủ, và bất kỳ chiến thắng nào của Nga ở Ukraine sẽ càng làm cán cân nghiêng hơn nữa.

NATO đưa ra các biện pháp chủ động và phòng ngừa

Trong bối cảnh đó, tờ Financial Times của Anh đã tiết lộ một đề xuất mới từ Giuseppe Cavo Dragone, người đứng đầu Ủy ban Quân sự NATO hiện tại. Ông cho rằng liên minh có thể cần áp dụng một "tư thế quyết liệt hơn", bao gồm những gì ông gọi là "biện pháp chủ động" và "hành động phủ đầu".

Mặc dù được mô tả là mang tính phòng thủ, ý tưởng này bao gồm cả các cuộc tấn công tiềm tàng trên không gian mạng hoặc trên vùng biển quốc tế. Dragone thừa nhận, gần như miễn cưỡng, rằng những động thái như vậy có thể làm leo thang xung đột và gây nguy hiểm cho an ninh châu Âu - nhưng đề xuất này vẫn được đưa ra.

Bộ Ngoại giao Nga đã phản ứng nhanh chóng, gọi những tuyên bố này là khiêu khích và nhằm phá hoại các nỗ lực hòa bình đang diễn ra. Lập trường của Moscow vẫn là những lời đe dọa này nhằm mục đích làm chệch hướng các cuộc đàm phán trước khi chúng có thể được củng cố.

Lằn ranh đỏ chiến lược của Nga vẫn chưa rõ ràng

Đằng sau hậu trường, các quan chức phương Tây hiểu rõ rằng leo thang bằng lời lẽ sẽ không làm thay đổi cơ chế phản ứng tự động của Moscow.

Học thuyết chiến lược của Nga được xây dựng dựa trên những ngưỡng được xác định rõ ràng, chứ không phải những động thái chính trị hay tuyên bố trên báo chí. Nếu những ngưỡng đó bị vượt qua, các quyết định sẽ được thực hiện mà không hề mơ hồ hay do dự.

Không giống như một số học thuyết phương Tây, vốn coi trọng khái niệm "các lựa chọn hạt nhân hạn chế" để thể hiện quyết tâm hoặc buộc phải xuống thang, Nga bác bỏ các biện pháp cục bộ. Học thuyết của họ cho rằng bất kỳ nỗ lực nào nhằm thực hiện một động thái hạt nhân có kiểm soát đều là ảo tưởng - và một khi ranh giới đã bị vượt qua, các biện pháp nửa vời sẽ không còn chỗ đứng trong tính toán.

Hiện tại, châu Âu dường như đang bị mắc kẹt giữa sự hoảng loạn ngày càng gia tăng và các lựa chọn ngày càng cạn kiệt. Khi tình hình chiến trường Ukraine ngày càng xấu đi, các chiến lược của phương Tây ngày càng trở nên tùy cơ ứng biến và nguy hiểm hơn, khiến tương lai của lục địa này - và cả cấu trúc an ninh của nó - ngày càng bất định.

×