Chợ tình Khâu Vai - Nơi tình yêu đẹp sinh sôi nảy nở giữa đời thường

Chợ tình Khâu Vai nơi gặp gỡ của tình yêu đôi lứa

Về xã Khâu Vai, tỉnh Tuyên Quang hôm nay, chúng tôi được nghe bà con nơi đây kể nhiều về Chợ tình Khâu Vai, trong đó, có nhiều câu chuyện tình yêu đôi lứa đã và đang viết tiếp nơi đây.

Giữa không gian núi đá hùng vĩ của Cao nguyên đá Đồng Văn, chợ tình xưa hiện lên mộc mạc, giản dị.

Không loa đài, không sân khấu, chỉ có tiếng hát giao duyên, tiếng sáo gọi bạn tình, những bước chân vượt núi từ tờ mờ sáng để kịp một cuộc hẹn mỗi năm một lần.

Người ta đến chợ không chỉ để mua bán, mà để gặp lại người xưa, để hỏi han, sẻ chia và giữ gìn những ký ức chưa từng phai.

Những câu chuyện như của vợ chồng ông Hứa Văn Hính và bà Lò Thị Quýnh, dân tộc Nùng là minh chứng cho một thời lấy trước, yêu sau.

Từ một lần gặp gỡ nơi chợ tình, duyên phận đã gắn kết họ suốt cả cuộc đời. Tình yêu không bắt đầu bằng những lời hẹn ước lãng mạn, mà lớn lên từ sự sẻ chia, từ những năm tháng cùng nhau vượt qua khó khăn nơi miền đá khắc nghiệt.

Ông Hứa Văn Hính, năm nay đã ngoài 60 tuổi, chậm rãi kể về cơ duyên đưa ông đến với người bạn đời của mình từ Chợ tình Khâu Vai, nơi những cuộc gặp gỡ tưởng chừng giản dị lại có thể trở thành khởi đầu của một đời gắn bó.

Quê gốc ở xã Niêm Sơn, khi mới ở tuổi đôi mươi, ông theo bố mẹ đi chợ tình như bao chàng trai vùng cao khác. Ngày ấy, chuyện nên duyên không bắt đầu từ tình yêu, mà từ cái “duyên” do gia đình se sợi.

Trong một phiên chợ, bố mẹ ông gặp một cô gái người Nùng, bà Quýnh bây giờ thấy hiền lành, xinh xắn, lại đảm đang, nên đã chủ động tìm đến nhà hỏi cưới.

“Ngày xưa là lấy trước, yêu sau”, ông Hính cười hiền, ánh mắt ánh lên sự an nhiên của người đã đi qua gần hết một đời người.

Sau khi thành vợ chồng, vì gia đình bên vợ không có con trai nối dõi, ông Hính quyết định ở rể tại thôn Khâu Vai. Từ đó đến nay, mảnh đất này trở thành quê hương thứ hai, nơi ông cùng vợ dựng xây cuộc sống ấm no, hạnh phúc.

Tình yêu của họ không đến từ những lời hẹn ước ban đầu, mà được vun đắp qua năm tháng, qua những ngày cùng nhau lao động, vượt qua thiếu thốn nơi miền đá. Giản dị nhưng bền bỉ, tình nghĩa vợ chồng cứ thế lớn dần, trở thành chỗ dựa ấm áp cho nhau suốt cuộc đời.

Nhắc về chợ tình xưa, bà Lò Thị Quýnh năm nay cũng đã ngoài 60 tuổi là người dân bản địa, lớn lên ngay giữa không gian của chợ tình bảo: Chợ tình Khâu Vai ngày xưa khác xa bây giờ. Khi đó, Chợ tình Khâu Vai còn thưa vắng, người đi chợ chỉ đếm trên đầu ngón tay.

Đường sá xa xôi cách trở, núi đá cheo leo, chưa có đường rộng thênh thang như bây giờ, nên người dân chủ yếu đi bộ hoặc ngồi trên lưng ngựa. Những người ở xa như ở xã Niêm Sơn... phải đi bộ từ 3 giờ sáng mới kịp đến chợ lúc 6 giờ.

Không có đèn pin, người đi chợ phải đốt đuốc hoặc mang theo đèn dầu để soi đường thôi.

Cái ăn cũng thiếu thốn, nhưng ai đến chợ cũng mang theo chút quà quê nắm xôi, con gà, chai rượu… để cùng nhau chia sẻ câu chuyện lao động sản xuất.

“Đến chợ, người ta chỉ gặp nhau, ăn bát phở, uống chén rượu, hỏi han nhau vài câu về sức khoẻ, phát triển kinh tế là vui rồi”, bà Quýnh kể.

Bà Quýnh bảo rằng bà đã gắn bó với chợ tình từ rất sớm. Từ năm 12 tuổi, bà đã phụ gia đình bán phở ngay tại khu chợ để phục vụ du khách thập phương.

Những bát phở nóng giữa đêm vùng cao lạnh giá không chỉ làm ấm lòng người đi chợ, mà còn trở thành một phần ký ức khó quên đối với người dân vùng cao nguyên đá Đồng Văn.

Chợ tình xưa không có sân khấu, không loa đài, những âm thanh vang lên mộc mạc đó chính là tiếng hát giao duyên bằng tiếng dân tộc Nùng, Mông, Giáy..., tiếng sáo, tiếng thổi lá… Tất cả tạo nên một không gian rất riêng, rất tình người, đầy ấm áp.

Phiên chợ thường bắt đầu từ tối 26/3 và kéo dài đến chiều 27/3 âm lịch là tan.

Giờ đây, khi cuộc sống đã đổi thay, con cháu trưởng thành, ông bà có 5 người con và nhiều cháu nội, cháu ngoại. Tuổi già, ông bà sống bình dị bên quán tạp hoá nhỏ, chăn nuôi thêm lợn, gà, nuôi ong…

Nhờ có Chợ tình Khâu Vai ông Hính, bà Quýnh được bố, mẹ mai mối nên vợ, chồng và khi tóc đã bạc trắng bà vẫn gắn bó với Chợ tình Khâu Vai, nơi chứng kiến bao cuộc gặp gỡ, chia ly và đoàn tụ.

Với họ, chợ tình không chỉ là ký ức, mà còn là một phần máu thịt của quê hương, một nét văn hóa đẹp vẫn bền bỉ chảy qua bao thế hệ trên vùng đất cao nguyên đá Đồng Văn còn nhiều gian khó.

Chợ tình Khâu Vai nơi viết tiếp những câu chuyện tình yêu

Không chỉ là ký ức của thế hệ trước, chợ tình hôm nay vẫn tiếp tục viết nên những câu chuyện tình yêu mới.

Và câu chuyện của anh Hoàng Văn Tuấn (SN 1997), chàng trai dân tộc Nùng, thôn Khâu Vai, xã Khâu Vai cũng là một minh chứng về tình yêu đôi lứa sinh sôi nảy nở từ Chợ tình Khâu Vai.

Trong cuộc trò chuyện mộc mạc, anh Tuấn kể rằng người vợ hiện tại của mình không phải người cùng thôn mà ở tận xã Niên Sơn, tỉnh Tuyên Quang.

Khoảng cách không quá xa, đi đường tắt cũng chỉ mất chừng một tiếng, nhưng chính Chợ tình Khâu Vai mới là nơi đưa họ đến với nhau.

Năm 2015, trong một đêm chợ tình, cuộc gặp gỡ diễn ra hoàn toàn tình cờ, không hẹn trước. “Lúc gặp nhau thì thấy cô gái (vợ anh Tuấn bây giờ) xinh quá thì tôi theo thôi…”, Tuấn cười nói thật thà.

Không có những lời tỏ tình cầu kỳ, cũng chẳng có mạng xã hội như bây giờ, Tuấn chỉ xin số điện thoại, khi ấy vẫn là chiếc điện thoại bàn phím đơn giản, rồi bắt đầu những tin nhắn làm quen.

Từ một lần gặp gỡ thoáng qua nơi chợ tình, câu chuyện dần được nối dài bằng những cuộc trò chuyện, những lần gặp gỡ sau đó.

Hai người quen nhau trong suốt 2 năm, đủ để hiểu và tin tưởng nhau, trước khi đi đến quyết định gắn bó lâu dài.

Năm 2017, sau khi được hai bên gia đình đồng ý, họ tổ chức ăn hỏi rồi chính thức nên duyên vợ chồng.

Với Tuấn, chợ tình không chỉ là một phiên chợ văn hóa, mà còn là nơi lưu giữ những kỷ niệm rất riêng của tuổi trẻ.

“Em thấy chợ tình này có rất nhiều kỷ niệm. Với những đôi nam nữ thành đôi, lập gia đình thì rất vui và hạnh phúc”, Tuấn chia sẻ.

Dù thời gian đã đổi thay, phương tiện liên lạc hiện đại hơn, nhưng Chợ tình Khâu Vai vẫn giữ nguyên giá trị cốt lõi, là nơi kết nối con người bằng cảm xúc chân thành.

Từ những cuộc gặp gỡ tình cờ, những ánh nhìn đầu tiên, đến những mối nhân duyên bền chặt, chợ tình vẫn tiếp tục viết thêm những câu chuyện tình yêu mới trên cao nguyên đá Đồng Văn, nối dài truyền thống qua nhiều thế hệ.

Khởi nguyên của câu chuyện Chợ tình Khâu Vai là mối tình thắm thiết nhưng dang dở giữa nàng Út và chàng Ba, hai người thuộc hai dân tộc Giáy và Nùng.

Vì những rào cản của cộng đồng, họ buộc phải chia lìa, chỉ kịp trao nhau lời thề hẹn, nếu không nên duyên ở kiếp này thì kiếp sau sẽ thành vợ chồng.

Họ hẹn nhau mỗi năm, đúng ngày chia tay (27/3 âm lịch), sẽ trở lại núi Khâu Vai để gặp lại nhau, ôn lại những ký ức không thể phai mờ.

Không dừng lại ở bi kịch tình yêu như Romeo và Juliet, người dân vùng cao nguyên đá Đồng Văn đã biến ngày chia ly ấy thành một ngày hội đặc biệt.

Hơn 100 năm qua, phiên chợ vẫn đều đặn họp mỗi năm một lần trên ngọn đồi thuộc thôn Khâu Vai, xã Khâu Vai, huyện Mèo Vạc, tỉnh Hà Giang (cũ) nay là xã Khâu Vai, tỉnh Tuyên Quang.

Đêm 27/3 âm lịch, người dân khắp nơi lại tìm về đây, không chỉ để mua bán mà còn để gặp lại người xưa, những mối tình dang dở, những ký ức chưa từng nguôi ngoai.

Điều đặc biệt của phiên chợ này là sự bao dung và nhân văn hiếm có. Những người từng yêu nhau, dù nay đã có gia đình riêng, vẫn có thể tìm gặp nhau trong đêm chợ, trao nhau lời hỏi thăm, những món quà nhỏ, những khúc hát cũ.

Sáng hôm sau, khi chợ tan, ai lại trở về cuộc sống thường nhật của mình, không hờn ghen, không trách móc, như một sự thấu hiểu và tôn trọng những gì đã qua.

Trước kia, khi đường sá còn cách trở, để đến được Khâu Vai, nhiều người phải đi bộ cả ngày, người khá giả thì đi ngựa.

Thế nhưng, điều đó không ngăn được bước chân của những người đi tìm ký ức. Dù tháng 3 là mùa gieo trồng bận rộn, bà con vẫn gác lại công việc nương rẫy để lên đường.

Các chàng trai, cô gái chuẩn bị những món quà giản dị mà chân thành chiếc khăn, tấm vải, bánh khảo, hay đơn giản là nắm xôi, con gà luộc, bầu rượu… để cùng người xưa sẻ chia.

Không chỉ là câu chuyện của những đôi lứa, chợ tình còn là ngày hội của cả cộng đồng. Từ khoảng 20/3 âm lịch, người dân thôn Khâu Vai đã tất bật dọn dẹp nhà cửa, chuẩn bị lễ vật, thực phẩm để đón khách.

Ông Hoàng Ngọc Thành, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Khâu Vai, tỉnh Tuyên Quang cho biết: Chợ Phong Lưu Khâu Vai (chợ tình Khâu Vai) không chỉ là nơi bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống, giá trị nhân văn cao đẹp mà còn là nơi ca ngợi mối tình trong sáng, tạo sức lan tỏa trong cộng đồng về những giá trị tốt đẹp, góp phần xây dựng và phát triển chuẩn mực đạo đức xã hội, gia đình, tình yêu đôi lứa.

Nơi đây cũng là nơi giao lưu, gặp gỡ để bảo tồn những nét đẹp văn hóa dân gian đặc sắc riêng của nhân dân các dân tộc huyện Mèo Vạc nói riêng và đồng bào các dân tộc tỉnh Hà Giang nói chung; quảng bá du lịch, thu hút du khách đến với Công viên Địa chất toàn cầu Cao nguyên đá Đồng Văn.

Năm 2021, tập quán xã hội và tín ngưỡng Chợ Phong Lưu Khâu Vai", xã Khâu Vai, huyện Mèo Vạc, tỉnh Hà Giang (cũ) đã được đưa vào Danh mục Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia.

Hiện, cấp uỷ, chính quyền địa phương đã đưa Chợ tình Khâu Vai lên thành Tuần Văn hóa du lịch Lễ hội Chợ tình Khâu Vai, với nhiều hoạt động văn hóa truyền thống độc đáo, nhằm thu hút du khách.

Qua thời gian, Chợ tình Khâu Vai không chỉ là nơi hẹn hò của những mối tình xưa, mà còn trở thành biểu tượng của sự bao dung, của nét đẹp văn hóa độc đáo nơi cao nguyên đá.

Đó là nơi con người được sống thật với cảm xúc của mình, trân trọng quá khứ nhưng vẫn gìn giữ hiện tại một tập tục đẹp, bền bỉ tồn tại giữa nhịp sống hiện đại.

Lễ hội Chợ tình Khâu Vai năm 2026 sẽ diễn ra từ ngày 12–13/5 (tức 26–27/3 âm lịch) tại xã Khâu Vai, với quy mô cấp xã và chủ đề “Khâu Vai – Phiên chợ tình mãi gọi”. Theo kế hoạch của UBND xã Khâu Vai, lễ hội nhằm tôn vinh giá trị văn hóa truyền thống, lan tỏa những nét đẹp nhân văn trong tình yêu đôi lứa, đồng thời quảng bá hình ảnh địa phương, thu hút du khách.

Trong khuôn khổ lễ hội, nhiều hoạt động đặc sắc sẽ được tổ chức như: thi chim họa mi hót, trình diễn trang phục dân tộc, thi dê đẹp, dã bánh dày, chế biến món ăn từ ngô và các trò chơi dân gian.

Điểm nhấn là lễ khai mạc vào tối 12/5 tại khu vực Mê cung đá, cùng chương trình nghệ thuật và hoạt động hát giao duyên, lễ cầu duyên tại “Giếng se duyên”.

Ngoài ra, du khách còn được trải nghiệm không gian văn hóa truyền thống, thưởng thức ẩm thực địa phương và tham gia các hoạt động check-in, khám phá cảnh quan. Lễ hội được kỳ vọng sẽ tạo dấu ấn đặc biệt, góp phần phát triển du lịch và kinh tế – xã hội địa phương.

×