Kỳ tích trên cao nguyên đá: Khát vọng đổi đời từ những chuồng bò vỗ béo tại Khâu Vai

Khi đá "nở hoa" và tư duy người Mông đổi mới

Khâu Vai – cái tên gợi nhớ đến phiên chợ tình huyền thoại, nay còn được biết đến là một xã vùng cao đặc biệt khó khăn mới được sáp nhập và điều chỉnh địa giới hành chính về tỉnh Tuyên Quang.

Được hình thành trên cơ sở sáp nhập 3 xã (Khâu Vai, Cán Chu Phìn và Lũng Pù), Khâu Vai có diện tích tự nhiên rộng lớn 107,46 km² với 11 dân tộc anh em cùng chung sống, trong đó đồng bào dân tộc Mông chiếm tới trên 95%.

Đất rộng, nhưng người đông với hơn 22.375 nhân khẩu, cái nghèo vẫn cứ đeo bám dai dẳng như sương mù mùa đông. Thống kê cho thấy, toàn xã có tới 1.893 hộ nghèo (chiếm 50,2%) và 267 hộ cận nghèo.

Với tỷ lệ hộ nghèo trên 50%, bài toán "ăn gì, nuôi gì" để người dân không còn đứt bữa lúc giáp hạt luôn là trăn trở lớn nhất của cấp ủy, chính quyền địa phương. Và rồi, lời giải đã đến từ chính thế mạnh của vùng đất này: Chăn nuôi đại gia súc, nhưng theo một cách hoàn toàn mới.

Từ nuôi cho có đến làm kinh tế thực thụ

Vượt qua những cung đường đèo dốc quanh co, chúng tôi tìm về thôn Sảng Chải A – nơi được chọn làm "điểm tựa" cho dự án chăn nuôi bò vỗ béo đầy triển vọng. Trong cái nắng hanh hao của vùng cao, hình ảnh những chuồng trại được xây dựng kiên cố, tiếng bò vang vọng báo hiệu một sức sống mới đang trỗi dậy.

Gặp ông Giàng Chứ Pó (sinh năm 1975), một lão nông của thôn Sảng Chải A, khi ông đang tay dao tay thớt thái cỏ cho bò ăn. Nhìn 2 con bò đực to béo, da căng bóng, ánh mắt ông Pó lấp lánh niềm vui mà có lẽ lâu lắm rồi người đàn ông này mới có được.

"Trước đây ở cái xứ này toàn đá là đá, mỗi năm chỉ trồng được tý ngô. Nhà thì đông con, cái ăn cứ thiếu trước hụt sau, nghèo mãi không ngóc đầu lên được", ông Pó bồi hồi nhớ lại những ngày tháng cũ.

Năm 2024 đánh dấu một bước ngoặt với gia đình ông. Được thụ hưởng chính sách từ Nhà nước, gia đình ông Pó được hỗ trợ một con bò đực giống. Thay vì thả rông lên rừng để bò tự kiếm ăn như bao đời nay, ông được cán bộ "cầm tay chỉ việc", hướng dẫn cách nuôi nhốt, vỗ béo.

Ông Pó hào hứng chia sẻ: "Lạ lắm nhà báo ạ! Con bò không thả đi nữa mà nhốt lại, mình cắt cỏ về cho ăn, cho thêm cám, thế mà nó lớn nhanh như thổi. Chỉ sau 4-5 tháng vỗ béo, tôi bán con đầu tiên được ngay 30 triệu đồng. Cầm cục tiền lớn trong tay, tôi lại mua thêm con khác. Tính đến đầu tháng 11/2025, nhà tôi đã bán được 4 con, thu về 100 triệu, trừ chi phí cũng lãi ra 50 triệu đồng".

Với người dân Sảng Chải A, 50 triệu đồng là cả một gia tài. Ông Pó bảo, cái lợi lớn nhất không chỉ là tiền, mà là sự thay đổi trong cách nghĩ. "Ngày xưa bò thả rông, mùa đông thì chết rét, lại còn phá hoại mùa màng. Giờ nuôi nhốt, cán bộ về tận nơi tiêm phòng, hướng dẫn vệ sinh chuồng trại, bò khỏe mạnh, lớn nhanh, tiền cũng từ đó mà ra", ông Pó khẳng định.

Khát vọng của người trẻ

Không chỉ những người lớn tuổi như ông Pó, những hộ nghèo trẻ tuổi như anh Lầu Mí Xá cũng đang tìm thấy hy vọng từ dự án này. Là một trong 25 hộ được thụ hưởng dự án thuộc Chương trình Mục tiêu Quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, anh Xá coi con bò giống được nhận là "cần câu cơm" quan trọng nhất của gia đình.

Dẫn chúng tôi đi thăm vạt cỏ voi xanh mướt mới trồng, anh Xá tâm sự: "Biết tin được Nhà nước cho bò, vợ chồng mình mừng lắm. Mình đã chủ động tu sửa lại chuồng trại, trồng thêm cỏ voi để đảm bảo bò không bao giờ bị đói."

Quy trình chăm sóc bò của vợ chồng anh Xá giờ đây chuyên nghiệp chẳng kém gì các trang trại dưới xuôi. Cỏ voi được thái nhỏ, trộn lẫn với cám ngô, cám gạo để tăng dinh dưỡng. Chuồng trại luôn được vệ sinh sạch sẽ, mùa hè thoáng mát, mùa đông được che chắn kín gió.

"Vợ chồng mình hy vọng lứa bò này xuất chuồng sẽ có tiền sửa sang lại mái nhà, mua sắm thêm vật dụng. Quan trọng hơn, con bò này sẽ là động lực để gia đình mình thoát nghèo trong năm nay", anh Xá nói với ánh mắt đầy quyết tâm.

Đòn bẩy chính sách và tầm nhìn 2030

Thành công bước đầu của các hộ dân tại thôn Sảng Chải A không phải là sự ngẫu nhiên, mà là kết quả của một lộ trình bài bản, có sự đầu tư trọng điểm từ nguồn vốn Chương trình mục tiêu quốc gia.

Theo tìm hiểu của chúng tôi, dự án chăn nuôi bò vỗ béo tại thôn Sảng Chải A được phê duyệt theo Quyết định số 3824/QĐ-UBND ngày 27/6/2024. Đây là một phần của Dự án hỗ trợ phát triển sản xuất cộng đồng, thuộc Tiểu dự án 2, Dự án 3 của Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Dự án có tổng kinh phí 715 triệu đồng, trong đó Nhà nước hỗ trợ 600 triệu đồng (bao gồm 570 triệu tiền mua giống và 30 triệu đồng chi phí quản lý). Điều đáng nói là sự tham gia đối ứng của người dân lên tới 115 triệu đồng. Sự đối ứng này tuy là thách thức với hộ nghèo nhưng lại là yếu tố then chốt để người dân có trách nhiệm hơn với tài sản được hỗ trợ.

25 hộ tham gia (23 hộ nghèo, 2 hộ cận nghèo) được tổ chức thành tổ cộng đồng. Họ được tự chọn mua con giống theo thỏa thuận, đảm bảo bò đạt chuẩn trọng lượng 285kg, sạch bệnh và nhanh nhẹn. Mỗi hộ được hỗ trợ định mức 22,8 triệu đồng/con.

Cơ chế "quay vòng vốn" cũng là một điểm sáng của dự án. Kinh phí nhà nước hỗ trợ con giống chu kỳ đầu, sau khi vỗ béo và xuất bán, người dân sẽ dùng số vốn gốc đó để tái đầu tư cho chu kỳ sau, phần lãi giữ lại để trang trải cuộc sống.

Theo tính toán, sau 18 tháng, dự án dự kiến xuất bán được 100 con bò thịt, mỗi hộ tăng thu nhập bình quân hơn 12,5 triệu đồng. Quan trọng hơn, dự kiến sẽ có từ 13 đến 14 hộ thoát nghèo bền vững sau khi dự án kết thúc.

Tầm nhìn chiến lược của chính quyền xã Khâu Vai

Trao đổi với phóng viên, ông Hoàng Ngọc Thành – Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Khâu Vai không giấu được niềm phấn khởi trước những tín hiệu tích cực từ cơ sở. Tuy nhiên, vị "thuyền trưởng" của xã vùng cao này cũng xác định đây chỉ là bước khởi đầu cho một hành trình dài hơi.

Ông Thành cho biết, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã nhiệm kỳ 2025 – 2030 đã đặt ra mục tiêu rất cụ thể: Phấn đấu giảm tỷ lệ hộ nghèo đa chiều bình quân 5,5%/năm và đưa tỷ lệ hộ nghèo xuống dưới 30% vào năm 2030. Đồng thời, mục tiêu lớn hơn là đưa Khâu Vai trở thành điểm sáng về phát triển du lịch, dịch vụ của khu vực.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, ông Thành nhấn mạnh vào 3 trụ cột chính: Xây dựng đội ngũ cán bộ có tâm, có tầm, tư duy đổi mới để dẫn dắt bà con. Đẩy mạnh tái cơ cấu nông nghiệp, chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang hướng trang trại tập trung. Ứng dụng khoa học kỹ thuật, phát triển các sản phẩm OCOP đặc thù gắn với du lịch. Lồng ghép hiệu quả các nguồn vốn để kiên cố hóa đường giao thông, điện lưới, trường học, tạo đà cho giao thương và phát triển kinh tế.

Rời Khâu Vai khi chiều muộn, tiếng mõ bò lốc cốc vẫn vang vọng bên sườn núi đá. Những con bò béo tốt ở Sảng Chải A không chỉ là tài sản vật chất, mà đang trở thành biểu tượng cho ý chí vươn lên của người dân nơi đây.

Từ nguồn lực của Đảng và Nhà nước, cùng sự cần cù của đồng bào Mông, những "mạch ngầm" no ấm đang chảy mạnh mẽ trong lòng cao nguyên đá, hứa hẹn một tương lai tươi sáng hơn cho mảnh đất biên viễn này.

×