Cuộc chiến chống HIV/AIDS của những người khoác blouse trắng: 30 năm, không đếm xuể lần bị bệnh nhân đe dọa, đuổi đánh

LTS: Tiếp loạt bài: “Cuộc chiến" chống HIV/AIDS của những người khoác blouse trắng" báo điện tử Dân Việt tiếp tục đăng tải bài viết: "30 năm, không đếm xuể số lần bị bệnh nhân đe dọa, đuổi đánh".

Đây là câu chuyện về bác sĩ Nguyễn Ngọc Hưng, Trưởng Khoa Nội tổng hợp, Bệnh viện 09 (Hà Nội), một trong những “chiến sĩ” áo trắng đầu tiên tham gia cuộc chiến chống HIV/AIDS ở Việt Nam.

30 năm qua, ông đã điều trị cho hàng ngàn lượt bệnh nhân HIV/AIDS nhưng cũng không đếm xuể số lần bị bệnh nhân đe dọa, đuổi đánh, cầm kim tiêm dính máu gí vào người. Ông cũng không nói hết sự nghẹn đắng khi bị chính bạn bè, hàng xóm kỳ thị hay phải đối diện với sự chất vấn của con về nghề nghiệp...

Đều đặn sáng sớm mỗi ngày, vợ chồng bác sĩ Nguyễn Ngọc Hưng, Trưởng Khoa Nội tổng hợp, Bệnh viện 09 (Hà Nội) lại tất bật thu xếp công việc rồi tới viện nơi có những bệnh nhân có HIV/AIDS chờ đợi.

Vừa tới bệnh viện, bác sĩ Hưng vội khoác áo blouse trắng cùng điều dưỡng lên khám cho bệnh nhân Quân (50 tuổi, tên nhân vật đã được thay đổi). Bệnh nhân này trước đó từng là người nhiễm HIV/AIDS và đang có tiền án. Tuy nhiên, do bệnh nhân suy kiệt sức khoẻ nên được đưa về đây điều trị, khi nào khoẻ tiếp tục chịu án phạt.

Bác sĩ vừa khám, người mẹ già hơn 80 tuổi, dáng người gầy gò, khuôn mặt khắc khổ liên tục đưa ra nhiều câu hỏi: “Con tôi có sao không bác sĩ? Nó không chịu ăn uống gì cả?..”.

Bác sĩ Hưng kiên trì trả lời từng câu hỏi của người mẹ già, động viên họ tin tưởng vào sự điều trị của các bác sĩ.

“Người mẹ này có hoàn cảnh vô cùng đặc biệt khi có 4 đứa con thì 3 người đã chết do nhiễm HIV/AIDS. Người con út này cũng nhiễm “H”. Tuổi đã cao bà không còn ai để bấu víu ngoài người con trai bệnh tật không vợ con, gia đình này.

Ngày nào bà cũng xuống đưa ra hàng trăm thắc mắc. Tôi phải dành hàng tiếng để giải thích, động viên, thuyết phục. Giải quyết với người có lý lẽ rất dễ nhưng với người bất chấp thì rất khó nhưng mình là người thầy thuốc phải kiên trì giải thích cho bệnh nhân và người nhà hiểu”, bác sĩ Hưng chia sẻ riêng với PV Dân Việt.

Bác sĩ Hưng chia sẻ, sự kỳ thị HIV bây giờ đã nhẹ nhàng hơn nhiều. Trước đây, người nhiễm HIV/AIDS bị kỳ thị, ghẻ lạnh, xa lánh. Không chỉ cộng đồng kinh sợ mà cả người nhà cũng hắt hủi. Nỗi đau của người nhiễm HIV không chỉ là bệnh tật dày vò mà còn là sự cô đơn, sự ghét bỏ của gia đình.

Thế nhưng câu chuyện khiến ông buồn đó là nhiều người bệnh đến khi chết không có người thân đến nhận. Ông nhớ mãi bệnh nhân HIV sắp chết mà không có người thân bên cạnh.

“Nhiều người bệnh AIDS không muốn “nhìn mặt” người thân do rất nhiều lẫn cãi vã, tổn thương, họ cung cấp địa chỉ sai, giấu danh tính. Có người nhà đưa bệnh nhân đến viện rồi trốn mất, về nhà đổi số điện thoại, bán nhà đi nơi khác khiến bệnh nhân thành người không nhà cửa người thân.

Còn có trường hợp bệnh nhân có nguy cơ tử vong, mời người nhà đến nhìn mặt lần cuối nhưng họ từ chối, nói lạnh tanh: “Bao giờ chết hãy gọi lại”. Rồi chuyện người nhà đến xin găng tay, khẩu trang để đeo, đứng từ xa nhìn bệnh nhân, nói “trăm sự nhờ bác sĩ”.

Lại có bệnh nhân hấp hối cũng không có người thân bên cạnh. Tôi chỉ biết đứng bên chia sẻ nhưng ánh mắt họ luôn nhìn ra cửa, có lẽ chờ đợi người thân không bao giờ đến. Nước mắt giàn giụa, người cứ nấc lên cô đơn và bất lực. Đôi mắt ấy nhìn chúng tôi với sự cầu cứu từ sâu thẳm, một sự cầu xin không nói nên lời. Những ngày đầu mới vào nghề, tôi ám ảnh cả tuần, bỏ ăn bỏ ngủ”, bác sĩ Hưng bộc bạch.  

30 năm qua, bác sĩ Hưng đã điều trị cho hàng ngàn lượt người nhiễm HIV, cũng nghe và chứng kiến bằng đó câu chuyện cuộc đời của người nhiễm HIV, từ bi lụy, đau khổ, oán hận, liều mạng, cũng có nỗ lực vươn lên, tìm lại niềm vui và hy vọng của họ…

Mỗi cuộc đời đều cho ông thêm nghị lực và nỗ lực điều trị, chống lại bệnh HIV/AIDS cùng với người bệnh cũng như kiên trì giải thích, chia sẻ thông tin về căn bệnh để giảm bớt kỳ thị từ người nhà bệnh nhân hay cộng đồng.

Nhiều lần bị bệnh nhân doạ giết, truy đuổi khắp bệnh viện

Theo bác sĩ Hưng, người có HIV thường có lối sống khá phức tạp. Có không ít người vốn là “giang hồ thảo khấu”, người mại dâm nên cách hành xử nhiều lúc cũng rất ngang ngược. Quy định của bệnh viện những đối tượng bệnh nhân này thường không tuân thủ. Chẳng hạn quy định là không được sử dụng điện nước tùy tiện thì họ bê nguyên bếp điện đến nấu giữa phòng. Nếu các bác sĩ, y tá ở đây nhắc nhở thì bệnh nhân đòi đánh lại, chống trả.

Với những bệnh nhân là người nghiện ma túy nặng thì họ sẵn sàng ăn cắp cả thùng rác, ném ra ngoài cho một đối tượng khác để lấy tiền mua ma túy… Cũng có không ít người thuộc gia đình khá giả, nghề nghiệp ổn định nhưng sau khi mắc HIV, gia đình hắt hủi, xa lánh, bỏ rơi khiến họ trở nên bất cần đời.

Những bệnh nhân như thế không còn gì để mất nên hành xử rất ngông cuồng. Nhiều khi lên cơn nghiện, họ đập cửa buồng tiêm bắt bác sĩ phải cho thuốc gây nghiện. Nếu không đáp ứng được thì bệnh nhân sẵn sàng chửi bới, đuổi đánh bác sĩ.

Bác sĩ Hưng nhớ, có trường hợp bệnh nhân mang HIV, nghiện ma túy lâu năm kiếm được chiếc xi lanh, tự hút máu mình. Sau đó anh ta cầm chiếc xi lanh đầy máu đi vòng quanh bệnh viện, gặp bác sĩ nào cũng dọa. Bệnh nhân gây áp lực tới các bác sĩ nếu không cho tiền để hắn mua thuốc thì sẽ dùng kim tiêm có máu đâm vào người họ. Nhiều khi để tránh những hiểm họa trước mắt, các bác sĩ buộc phải gom tiền đưa cho bệnh nhân để họ bình tĩnh lại.

Có cả chuyện, hộ lý thường xuyên phải đi lau chùi tường, sàn phòng bệnh vì bệnh nhân đó xịt rất nhiều máu vào tường để uy hiếp bác sĩ, y tá.

Điều trị cho bệnh nhân AIDS, nhân viên y tế ở đây cũng đứng trước nhiều nguy cơ lây chéo nhiều bệnh từ bệnh nhân. “Nhiễm HIV từ bệnh nhân thì rất hiếm nhưng nhiễm lao từ bệnh nhân lại khá nhiều. Các bệnh nhân HIV ở đây thường đồng nhiễm lao rất nặng, bệnh lao lại dễ lây nên nhiều y bác sĩ đã bị nhiễm lao từ bệnh nhân”, bác sĩ Hưng cho biết.

Không chỉ đối diện với nguy cơ bị bệnh nhân tấn công, phơi nhiễm HIV mà các bác sĩ, nhân viên y tế Bệnh viện 09 còn trở thành bác sĩ “đa di năng”.

“Bệnh nhân HIV/AIDS suy giảm hoàn toàn miễn dịch nên rất dễ nhiễm các loại bệnh khác. Chính vì thế tại đây các bác sĩ đã phải học rất nhiều và am hiểu tường tận các loại bệnh. Có những bệnh nơi khác không có nhưng nơi này có, thậm chí có loại bệnh chỉ ở các châu lục khác như nấm não, bệnh ghẻ Na-Uy… Đa số bệnh nhân rối loạn tâm thần, lệch chuẩn hành vi, đảo ngược nhịp sinh học đó là chưa kể virus HIV/AIDS phá hủy tế bào.

Ngoài là thầy thuốc đa khoa điều trị cho những người nhiễm “H”, các bác sĩ tại đây còn là nhà tâm lý, nhà công tác xã hội có kiến thức để chia sẻ, động viên, nắn chỉnh hành vì của họ”, bác sĩ Hưng chia sẻ.

Day dứt trước câu hỏi ngây thơ của con

Công việc đối diện nhiều nguy hiểm, khó khăn tầng tầng lớp lớp, nhiều lúc bị hàng xóm, bạn bè kỳ thị, xa lánh nhưng điều khiến bác sĩ Hưng chạnh lòng nhiều nhất lại là những chất vấn của con.

Cả con trai lớn và con gái thứ 2 đều từng hỏi bố: “Nhiều người cũng là bác sĩ mà họ làm việc ở bệnh viện lớn sao bố lại làm ở bệnh viện AIDS?”, khiến bác sĩ Hưng không biết giải thích thế nào cho con hiểu.

Khi con còn nhỏ, lúc đầu, con rất muốn bố dẫn vào tận lớp học, mỗi buổi biểu diễn văn nghệ đều muốn bố tới cổ vũ, tự hào với bạn bè “bố tớ là bác sĩ”. Nhưng đến một ngày, con trai ông không muốn ông vào lớp đón, bắt bố chờ ở tít một quãng xa cổng trường, cũng không cho ông tiếp xúc với bạn bè. Tìm hiểu, ông mới biết, bạn bè của con biết công việc của bố mẹ là làm bác sĩ điều trị cho bệnh nhân AIDS nên tỏ ý xa lánh, lo sợ.

“Nhiều hôm con vẫn hỏi, bố có phải chỉ giỏi mỗi chữa bệnh nhân AIDS không? Bố có chữa được bệnh khác không?… Vô số những câu hỏi cứ lặp lại trong đầu bọn trẻ. Tôi đã phải kiên nhẫn giải thích từng câu hỏi của con. Cho dù biết trẻ em ngây thơ nhưng lòng tôi vẫn như kim chích và lo lắng con mình bị xa lánh, kỳ thị vì công việc của bố”, bác sĩ Hưng trải lòng.

Mãi đến bây giờ khi đã lớn khôn, hai con mới phần nào thấu hiểu công việc nơi bố mẹ đang làm và gắn bó điều trị cho bệnh nhân HIV. Hiện con trai ông đang học Đại học FPT, con gái học Đại học Y năm thứ nhất, càng hiểu thêm về trách nhiệm mà bố gánh vác.

Bác sĩ Hưng thành thật chia sẻ, có lẽ vì làm ở Bệnh viện 09 nên nhân viên y tế từ trước tới nay rất khó lập gia đình. Bản thân bác sĩ Hưng cũng 37 tuổi mới lấy vợ, một đồng nghiệp cùng công tác tại Bệnh viện 09. Ông vẫn thường nói vui: “May có vợ cùng nghể hiểu và lấy tôi chứ ra ngoài tìm vợ biết mình là bác sĩ điều trị AIDS, chắc các cô chạy mất dép”.

Nhiều bác sĩ, y tá trẻ công tác tại đây không thể lập gia đình cũng bởi sự kỳ thị nghiệt ngã. Nhiều người không chịu nổi áp lực từ gia đình, người thân hay từ phía người yêu hoặc gia đình người yêu mà phải bỏ việc.

Có trường hợp nữ bác sĩ cố gắng giấu người yêu về nơi làm việc, đến khi anh ta phát hiện thì rất giận dữ, đòi chia tay. Khi cô cố gắng thuyết phục, được người yêu chấp nhận, chuẩn bị đám cưới thì gia đình chồng phát hiện và kiên quyết từ hôn. Bị từ hôn ngay sát ngày cưới, nữ bác sĩ đã suy sụp, phải nghỉ việc điều trị bệnh. Ngày quay trở lại bệnh viện sau sự cố đó cũng là ngày cô làm đơn xin thôi việc… Điều này khiến nhiều nhân viên y tế của bệnh viện đau xót, chạnh lòng, rơi nước mắt.

Có lẽ vì lý do đó mà ở Bệnh viện 09, nhiều người như vợ chồng bác sĩ Hưng cùng đồng cảm, thấu hiểu, sẻ chia rồi nên vợ nên chồng. Anh em thường nói vui “làm ở đây khó lấy vợ lấy chồng nên cứ lấy nhau luôn cho dễ”.

Bác sĩ Hưng và nhiều đồng nghiệp chưa một lần được tặng một bông hoa từ người bệnh và người nhà bệnh nhân. Các bác sĩ của bệnh viện cũng có đời sống rất khó khăn vì bệnh viện không có nguồn thu hay quỹ phúc lợi nào. Trong số hơn 160 cán bộ nhân viên thì đại đa số phải thuê nhà. Nhiều người phải làm thêm nghề khác để kiếm thêm thu nhập trang trải cuộc sống… Nhiều người không chịu được áp lực chuyển nghề hoặc chuyển viện nhưng vẫn có nhiều người như bác sĩ Hưng, gắn bó không rời.

Sau hơn 30 năm gắn bó với nghề, bác sĩ Hưng chia sẻ, cái được nhất là sức chịu đựng và bản lĩnh trước cuộc sống. Ông nhận mình có sức chịu đựng rất tốt bởi môi trường này rất khắc nghiệt, dành cả tuổi thanh xuân để chịu đựng, dành cả tuổi thanh xuân để nhận bài học về bản lĩnh.

“Tôi chưa bao giờ ân hận về sự lựa chọn của mình, mặc dù có giây phút nào đó mình chạnh lòng. Ở nơi tôi công tác không chỉ thể hiện trình độ chuyên môn, bản lĩnh hành vi ứng xử của 1 người bình thường mà phải thể hiện nhiều khía cạnh xã hội. Có những lúc tôi cũng thấy nuối tiếc vì ở nơi khác tôi có thể phấn đấu được nhiều hơn nhưng ngẫm lại ở đây tôi cống hiến được nhiều hơn, cho những số phận đau khổ, khó khăn và tuyệt vọng nhất.

Tôi góp phần giúp những người cùng cực ấy từ trong tình trạng nguy hiểm nhất về sức khỏe trở nên khỏe mạnh hơn, từ tuyệt vọng, buông xuôi do sự kì thị của xã hội, xa lánh của người thân đến tha thiết sống, tự nguyện chữa bệnh, hy vọng hòa nhập, giúp họ từ lầm đường lạc lối quay trở lại sống khỏe, sống có ích… Những điều đó thật đáng tự hào”, bác sĩ Hưng chia sẻ, đôi mắt ánh nên nhiệt huyết.

Còn nữa...

×