Đại biểu Quốc hội: Có cần thiết thành lập văn phòng đại diện của UBND cấp tỉnh tại nước ngoài?

Chiều 26/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 10, Quốc hội thảo luận tại hội trường về Dự thảo Nghị quyết về một số cơ chế, chính sách đặc thù nhằm nâng cao hiệu quả công tác hội nhập quốc tế.

Tại phiên thảo luận, quy định cho phép thành lập Văn phòng đại diện của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ở nước ngoài là nội dung nhận được nhiều ý kiến đóng góp đa chiều từ các đại biểu.

Cân nhắc thành lập văn phòng UBND cấp tỉnh tại nước ngoài

Đại biểu Huỳnh Thị Ánh Sương (đoàn Quảng Ngãi) bày tỏ sự băn khoăn, đề nghị cân nhắc sự cần thiết thành lập Văn phòng đại diện của UBND cấp tỉnh ở nước ngoài.

Đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo báo cáo bổ sung tình hình triển khai mô hình, chức năng, nhiệm vụ và kết quả thời gian qua.

Theo bà Sương, việc cho phép thành lập văn phòng này dễ dẫn đến phát sinh về kinh phí ngân sách và tổ chức bộ máy, trong khi chức năng hoạt động có khả năng trùng lặp với nhiệm vụ của cơ quan đại diện ngoại giao ở nước ngoài.

"Nếu thực sự cần thiết phải có đại diện của UBND cấp tỉnh ở những địa bàn hợp tác trọng điểm, có thể phối hợp với Bộ Ngoại giao xem xét điều động cán bộ của tỉnh làm việc tại các cơ quan đại diện ngoại giao ở nước ngoài, hoặc nghiên cứu thí điểm vận hành mô hình trực tuyến, vừa đáp ứng yêu cầu mở rộng không gian đối ngoại cho các địa phương, vừa không phát sinh tổ chức bộ máy", bà Sương nói.

Cùng chia sẻ quan điểm về hội nhập quốc tế của địa phương, đại biểu Dương Khắc Mai (đoàn Lâm Đồng) đánh giá cao sự cần thiết ban hành nghị quyết nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế và nguồn lực.

Tuy nhiên, đối với quy định thành lập văn phòng đại diện của tỉnh ở nước ngoài, đại biểu Mai lo ngại việc sử dụng ngân sách chi thường xuyên của địa phương sẽ tạo áp lực lớn, đặc biệt với các tỉnh miền núi còn khó khăn.

Ông cảnh báo nếu không quy định chặt chẽ, chính sách này dễ dẫn đến dàn trải, hình thức và kém hiệu quả. Từ thực tế đó, đại biểu kiến nghị cần có cơ chế hỗ trợ từ ngân sách trung ương cho các địa phương khó khăn thực hiện nhiệm vụ hội nhập trọng điểm, đồng thời cho phép lồng ghép các nguồn vốn hợp pháp khác.

Không phải tỉnh, thành nào cũng cần có văn phòng đại diện ở nước ngoài

Nhìn nhận vấn đề từ nhu cầu thực tiễn của các địa phương, đại biểu Phạm Văn Hòa (đoàn Đồng Tháp) cho rằng việc thành lập văn phòng đại diện là cần thiết trong bối cảnh các tỉnh đều có quan hệ đối tác và hoạt động xuất nhập khẩu sôi động.

"Hiện nay chúng ta còn có 34 tỉnh, thành. Mỗi tỉnh, thành giờ đều lớn và hầu như đều có quan hệ đối tác làm ăn với nước ngoài về xuất nhập khẩu. Vì vậy, việc thành lập văn phòng đại diện của mỗi tỉnh, thành ở nước ngoài tôi thấy là cần thiết và phù hợp", ông Hoà nêu quan điểm.

Tuy nhiên, ông Hòa nhấn mạnh không phải địa phương nào cũng cần có đại diện ở nước ngoài, mà chỉ nên tập trung ở những nơi có đối tác thương mại lớn hoặc khu vực biên giới.

Ông đề xuất cần thiết lập bộ tiêu chí cụ thể về quyết định thành lập, cơ cấu tổ chức và nhân sự để tránh tình trạng tràn lan, thiếu hiệu quả.

Đại biểu Trần Thị Vân (đoàn Bắc Ninh) đánh giá đây là một giải pháp đột phá, thể hiện sự thay đổi tư duy mạnh mẽ theo hướng xác định công tác đối ngoại là nhiệm vụ chung của cả hệ thống chính trị từ trung ương đến địa phương.

Theo đại biểu, cơ chế này sẽ tạo điều kiện để các địa phương chủ động mở rộng quan hệ quốc tế, tham gia sâu rộng vào tiến trình hội nhập và thiết lập các kênh xúc tiến đầu tư thường xuyên, liên tục thay vì chỉ dựa vào các hội nghị hay đoàn công tác như trước đây.

Dẫn chứng từ thực tiễn, bà Vân cho biết Bắc Ninh hiện có các nhà đầu tư đến từ 41 quốc gia và vùng lãnh thổ, quy tụ nhiều tập đoàn điện tử lớn của Hàn Quốc, Nhật Bản, Mỹ hay Singapore. Trong bối cảnh tỉnh đang đẩy mạnh thu hút FDI vào lĩnh vực công nghệ cao và bán dẫn, việc được phép thiết lập văn phòng đại diện tại nước ngoài sẽ là cầu nối quan trọng giúp địa phương tiếp cận thị trường, trực tiếp kết nối và mời gọi các nhà đầu tư chiến lược đến làm ăn ổn định, lâu dài.

Tuy nhiên, đại biểu đoàn Bắc Ninh cũng lưu ý việc triển khai cần được cân nhắc kỹ lưỡng dựa trên nhu cầu và nguồn lực thực tế của từng nơi, đảm bảo không trùng lặp chức năng với các cơ quan đại diện ngoại giao của Việt Nam.

Bà phân tích thực tế cho thấy các quốc gia khác cũng chỉ đặt văn phòng đại diện của một số địa phương tiêu biểu tại Việt Nam chứ không thực hiện đại trà, bởi các quan hệ chính thức vẫn chủ yếu thông qua kênh Chính phủ. Do đó, vấn đề đặt ra là cần làm rõ cơ chế phối hợp để hoạt động của các văn phòng địa phương không bị chồng chéo và không lệch pha với định hướng đối ngoại chung.

Trên cơ sở đó, đại biểu Trần Thị Vân bày tỏ sự nhất trí với phương án cho phép thí điểm mô hình này, đồng thời kiến nghị giao Chính phủ quy định cụ thể bộ tiêu chí về điều kiện thành lập, phạm vi hoạt động và cơ chế báo cáo.

Đặc biệt, đại biểu nhấn mạnh cần xác định rõ vai trò hướng dẫn, hỗ trợ của các cơ quan đại diện ngoại giao Việt Nam ở nước ngoài nhằm đảm bảo sự thống nhất, hiệu quả trong công tác quản lý hệ thống đối ngoại quốc gia.

Cùng đồng tình với đề xuất mở văn phòng đại diện UBND tỉnh tại nước ngoài, tuy nhiên đại biểu Trần Hoàng Ngân (đoàn TP.HCM) lưu ý, cần hết sức cẩn thận, tránh lãng phí và biến tướng.

"Chúng ta cần thí điểm cho các địa phương có tỷ trọng xuất nhập khẩu và có thu hút đầu tư nước ngoài chiếm tỷ trọng cao. Sau khi thực hiện chúng ta tổng kết và có quy định về những chính sách cụ thể để mở văn phòng đại diện", ông Ngân nhấn mạnh.

Giải trình tiếp thu ý kiến các đại biểu, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung nêu rõ việc thành lập văn phòng đại diện của UBND cấp tỉnh tại nước ngoài là nhằm tạo cơ chế để các địa phương khi có nhu cầu có thể thực hiện. Từ thực tế, khi làm việc, một số địa phương mong muốn mở văn phòng đại diện như vậy nhưng chưa có cơ chế để điều chỉnh.

"Đây không phải là một cơ chế mang tính bắt buộc", Bộ trưởng khẳng định. Về ngân sách để thành lập văn phòng đại diện của UBND cấp tỉnh ở nước ngoài, theo Bộ trưởng, dự thảo đã nêu rõ là ngân sách từ địa phương nên chắc chắn trong quá trình kiểm soát, các địa phương sẽ thực hiện rất chặt chẽ, thông qua cấp ủy, qua Hội đồng nhân dân, do đó không thể tràn lan.

×