Đại biểu Quốc hội kiến nghị xử lý “nóng” thuỷ điện xả lũ gây úng ngập

Tại hội trường Quốc hội chiều nay 8/12, đại biểu Nguyễn Anh Trí (Đoàn ĐBQH TP.Hà Nội) cho ý kiến về nội dung dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách phát triển năng lượng quốc gia 2026-2030. Bên cạnh các vấn đề nguồn điện nói chung, đại biểu đoàn Hà Nội nêu ra một loạt vấn đề về thuỷ điện nhỏ và vừa - một trong những nguyên nhân gây ra lũ lụt ở nhiều nơi tại miền Trung vừa qua.

Ông Trí cho rằng hồ thủy điện phải có dung tích đủ lớn - căn cứ vào lượng nước mưa an toàn từ 200 năm trở lên. Việc vận hành phải đảm bảo về mùa mưa, hồ chỉ được tích trữ tối đa 50% dung tích. Cùng đó, các hồ thuỷ điện, thuỷ lợi phải sử dụng cửa xả đáy một cách hợp lý để xả lũ; nắm chắc dự báo thời tiết, khi nước ở hạ lưu lớn thì không được xả lũ; chỉ xả khi nước chưa tràn bờ gây lụt ở hạ lưu. Đại biểu cho rằng nếu làm tốt tất cả những vấn đề trên thì về cơ bản an toàn của hồ thủy điện sẽ được đảm bảo.

Đại biểu Trí nêu có khoảng 20 thuỷ điện nhỏ và vừa gây hậu quả nghiêm trọng cho hạ lưu. Bên cạnh đó, ông phân tích những nguyên nhân khiến thuỷ điện gây lũ lụt như địa điểm dự án, quy mô và đầu tư, vận hành…. việc thuỷ điện nhỏ nằm ở vùng đồi núi với địa hình dốc, nhiều suối nên khi xả lũ dễ gây lũ quét, sạt lở, ngập nhanh.

Cùng đó, các hồ chứa nhỏ không có dung tích dự trữ đủ lớn để điều tiết lũ, khi mưa lớn, nước về dồn dập, hồ nhanh đầy, buộc phải xả lũ dễ gây "lũ ống, lũ quét". Quy trình vận hành, thông báo xả lũ đôi khi thực hiện "bất ngờ, không kịp thời" khiến người dân hạ du không có thời gian di dời, phòng tránh.

Theo đại biểu Trí cần rà soát lại tất cả các thuỷ điện nhỏ và vừa đã có ở nước ta, để khắc phục những nguyên nhân xả lũ gây hậu quả xấu.

Đáng chú ý, ông này đề nghị nếu thủy điện nào không khắc phục được thì nên đóng cửa hoạt động. Với thủy điện xả lũ gây thiệt hại cho dân thì phải đền bù xứng đáng; gây tổn hại đến tính mạng người dân thì phải xử lý hình sự.

Theo đại biểu đoàn Hà Nội, cần xem xét lại tất cả các dự án thủy điện nhỏ và vừa đã được phê duyệt và không cho làm thủy điện nhỏ trên vùng đồi núi với địa hình dốc và nhiều suối.

Ông Trí đề xuất thay vì các thủy điện nhỏ, Nhà nước nên đầu tư làm thủy điện lớn, thay thế thủy điện nhỏ bằng dự án điện tái tạo, điện gió, điện mặt trời.

Cũng về dự thảo Nghị quyết này, đại biểu Phạm Văn Hòa, Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp thống nhất giao cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện thẩm quyền phê duyệt chủ trương đầu tư điện gió ngoài khơi cũng như điện lưới quốc gia trong quy hoạch tỉnh

Tuy nhiên, điện gió ngoài khơi không phải một tỉnh mà có thể hai hay nhiều tỉnh, vì vậy nên đề nghị nếu từ 2 tỉnh trở lên, giao thẩm quyền phê duyệt chủ trương dự án cho Thủ tướng Chính phủ.

Tương tự, đại biểu Hà Sỹ Đồng, Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị cho rằng, dự thảo đã có tiến bộ lớn trong quy trình chấp thuận chủ trương đầu tư, thẩm định hồ sơ và yêu cầu năng lực tài chính của nhà đầu tư.

"Tôi đề nghị rút ngắn thời gian cấp phép khảo sát, thống nhất mẫu hồ sơ, bổ sung tiêu chí đánh giá năng lực nhà đầu tư đối với dự án quy mô lớn và xác định một cơ quan là Bộ Công Thương làm đầu mối để điều phối chung trong quy trình này", ông Đồng nêu.

Về cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA), theo ông Đồng, đây là bước tiến quan trọng giúp giảm bớt rủi ro đối với hệ thống truyền tải, đồng thời nghiên cứu cơ chế hợp đồng linh hoạt theo giờ cao điểm, thấp điểm để phù hợp đặc thù nhất là năng lượng tái tạo.

×