Đại diện Hợp tác xã chỉ ra "lỗ hổng hệ thống" từ tem truy xuất nguồn gốc rau củ

Truy xuất nguồn gốc còn nhiều lỗ hổng

Ông Nguyễn Tuấn Hồng – Hợp tác xã Sản xuất và Tiêu thụ Rau an toàn Bắc Hồng cho biết, HTX được thành lập từ năm 2002 nhằm hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm cho nông dân. Trước đây, các xã viên phải đạp xe chở rau từ ngoại thành vào nội đô bán lẻ. Tuy nhiên, sau hơn 20 năm hoạt động, khó khăn vẫn chồng chất.

HTX hiện đầu tư 5 ha rau VietGAP, nhưng toàn bộ là đất thuê, chi phí từ 1,5–2 triệu đồng/sào/năm. Trong khi đó, lao động trẻ khan hiếm, chủ yếu phải thuê người cao tuổi, trẻ nhất cũng đã 50 tuổi hoặc mượn nhân công từ các tỉnh miền núi.

“Tiếp cận nguồn vốn cũng rất khó khăn, chưa có tổ chức tín dụng nào cho HTX vay cả, vì không có tài sản đảm bảo. Các xã viên phải cắm sổ đỏ vay tiền, sau đó cho HTX vay lại. Đây là áp lực rất lớn”, ông Hồng chia sẻ.

Không chỉ vốn, khâu tiêu thụ cũng gặp bế tắc. Để đưa rau vào trường học hay khu công nghiệp, HTX thường phải qua trung gian, khiến lợi nhuận bị giảm sút.

Ông Hồng cũng cho biết, dù sản xuất rau VietGAP rất vất vả nhưng lại khó cạnh tranh được với rau trôi nổi trên thị trường với giá rẻ hơn, lại qua khâu trung gian, nên "đến nay toàn lỗ vốn".

Theo ông Hồng, vấn đề lớn nhất hiện nay là quản lý mã QR và tem truy xuất nguồn gốc. Người sản xuất không nghiêm túc ghi chép và cập nhật, việc truy xuất sẽ sai lệch. Trong khi đó, để vận động người nông dân, xã viên ghi chép nhật ký đầy đủ là rất khó.

"HTX phải thuê một kỹ sư nông nghiệp hỗ trợ, các tổ sản xuất kiểm tra chéo lẫn nhau", ông Hồng cho hay.

Để giải quyết tận gốc, cần tổ chức vùng sản xuất lớn, tập trung, có sự quản lý trực tiếp từ HTX hoặc doanh nghiệp thuê đất, đồng thời áp dụng công nghệ quản lý đơn giản, phù hợp với nông dân.

Đồn thời, ông Hồng cũng kiến nghị cần đưa việc kiểm soát rau về cho chính quyền địa phương và hỗ trợ kết nối HTX với các trường học, siêu thị trên địa bàn sẽ đảm bảo giám sát chất lượng của các bên thuận tiện hơn.

“Tem truy xuất chỉ để tham khảo”

Ông Hoàng Văn Thám – Hợp tác xã Rau quả sạch Chúc Sơn cũng chung nhận định: “Hiện tem truy xuất nguồn gốc chưa phát huy hết tác dụng, mới chỉ dừng lại ở mức tham khảo, đây là lỗ hổng hệ thống”.

Theo ông Thám, HTX từng áp dụng công nghệ truy xuất của Nhật Bản, cập nhật dữ liệu hằng ngày. Tuy nhiên, chi phí cao khiến sản phẩm khó cạnh tranh, buộc HTX phải dừng hợp tác.

“Nếu chỉ kiểm tra quy trình sản xuất rau an toàn 12 tháng một lần, rất khó bảo đảm quá trình duy trì chất lượng và an toàn sản phẩm. Giấy chứng nhận chỉ phản ánh tại thời điểm cấp, chứ không đảm bảo được chất lượng trong suốt cả năm,” bà Đặng Thị Hương – Giám đốc chứng nhận Công ty CP Chứng nhận và Giám định Vinacert nhận định.

Ông Hoàng Văn Thám cho rằng, các bên trong chuỗi liên kết phải thay đổi ý thức, cùng ngồi lại với nhau khi đó mới có cơ sở vững cho việc xây dựng vùng sản xuất rau an toàn.

"Hiện nay người nông dân không được bình đẳng trong chuỗi liên kết, chúng tôi ở vị trí yếu thế. Có khách hàng chỉ ký hợp đồng nửa tháng, một tháng làm sao có rau an toàn được? Các chủ thể trong chuỗi phải minh bạch thông tin với nhau, chứ thay đổi liên tục HTX không chịu đựng được", ông Thám cho hay.

Giám đốc HTX Rau quả sạch Chúc Sơn kiến nghị cần có hệ thống phần mềm giám sát thống nhất, minh bạch, để việc truy xuất nguồn gốc thực sự hiệu quả.

Nhiều HTX rau an toàn ở Hà Nội gặp khó do chi phí đầu tư lớn, thiếu vốn vay và khó khăn về lao động, vướng về đầu ra vì không cạnh tranh được về giá so với rau trôi nổi trên thị trường. Đầu ra bấp bênh, thường phải qua trung gian, khiến lợi nhuận thấp. Hệ thống truy xuất nguồn gốc còn nhiều lỗ hổng, khó áp dụng triệt để. Các HTX kiến nghị cần có chính sách hỗ trợ mạnh hơn, minh bạch hóa thực đơn tại trường học và xây dựng phần mềm giám sát thống nhất.

×