Đề xuất cơ chế miễn trừ cho 7 dự án BOT điện

Nguy cơ phát sinh hơn 400 triệu USD tiền thuế

Bộ Tư pháp vừa công bố Dự thảo Nghị quyết Quốc hội sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết số 107/2023/QH15 về việc áp dụng thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung theo quy định chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu.

Tại Tờ trình, Bộ Tài chính truyền đạt công văn của Bộ Công Thương về việc các Dự án Nhà máy điện theo cơ chế Xây dựng – Vận hành – Chuyển giao có bảo lãnh Chính phủ (Dự án BOT điện) liên quan Nghị quyết số 107/2023/QH15 ngày 29/11/2023 có vấn đề phát sinh.

Theo đó, số lượng dự án BOT điện còn lại đang được Chính phủ bảo lãnh thanh toán và có thể phát sinh nghĩa vụ thuế bổ sung theo quy định của các quy định về thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung tối thiểu nội địa đạt chuẩn (QDMTT) là 7 dự án, bao gồm Mông Dương 2, Vĩnh Tân 1, Hải Dương, Duyên Hải 2, Nghi Sơn 2, Vân Phong 1, Vũng Áng 2.

Các dự án này đều có quy mô công suất và tổng vốn đầu tư lớn, với khoảng 75-80% vốn vay từ các tổ chức tín dụng quốc tế và 20-25% là vốn góp của nhà đầu tư. Qua rà soát thì các dự án BOT điện kể trên đều thuộc Tập đoàn đa quốc gia thuộc đối tượng áp dụng của Nghị quyết 107/2023/QH15.

Đánh giá tổng quan tác động của QDMTT và nghĩa vụ bảo lãnh Chính phủ trong GGU, các dự án BOT điện đều đã được Chính phủ cam kết ổn định chính sách thuế. Cam kết này nhằm đảm bảo dòng tiền, khả năng trả nợ và thanh toán trong suốt vòng đời dự án.

Bộ Tài chính nhấn mạnh nội dung trọng yếu là điều khoản liên quan đến việc bồi thường thiệt hại tài chính cho nhà đầu tư trong trường hợp có thay đổi bất lợi về pháp luật hoặc chính sách của Nhà nước làm ảnh hưởng tiêu cực đến dòng tiền, khả năng thu hồi vốn và hiệu quả tài chính của dự án.

Việc thực hiện QDMTT theo Nghị quyết số 107/2023/QH15 sẽ dẫn đến phát sinh nghĩa vụ thuế bổ sung đối với các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, bao gồm cả các công ty BOT trong lĩnh vực điện lực, từ đó làm giảm dòng tiền và tỷ suất hoàn vốn. Trường hợp không có biện pháp khắc phục thì sự kiện này có thể bị coi là “Sự kiện Chính phủ” theo hợp đồng BOT dẫn đến nghĩa vụ bồi thường.

Theo đánh giá sơ bộ từ các dự án, thiệt hại do tác động của việc áp dụng QDMTT đối với các dự án BOT điện được ước tính lần lượt: với Dự án Mông Dương 2 ước khoảng 14,4 triệu USD (đến năm 2040); Dự án Vĩnh Tân 1 vào khoảng 65 triệu USD (đến năm 2043); Dự án Nghi Sơn 2 là khoảng 189,53 triệu USD (đến năm 2047); Dự án Vân Phong khoảng 10 triệu USD (đến năm 2049); Dự án Vũng Áng 2 khoảng 52,9 triệu USD (từ năm 2033 - 2040); Dự án Hải Dương khoảng 94 triệu USD.

Theo tính toán của Bộ Tài chính, tổng số thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung các dự án phải nộp dự kiến của 6/7 dự án BOT điện nêu trên là 425,83 triệu USD (trong đó có Dự án Duyên Hải 2 chưa có số liệu đánh giá tác động).

Đề xuất cơ chế miễn trừ

Từ những tác động nêu trên, các doanh nghiệp đã đề xuất phương án xử lý, bao gồm việc xem xét áp dụng điều khoản "Thay đổi Luật Bất lợi" trong Hợp đồng BOT để yêu cầu bồi hoàn thiệt hại. Phương án đưa ra bao gồm điều chỉnh giá điện theo hợp đồng mua bán điện (PPA); và gia hạn thời gian vận hành dự án.

Tuy nhiên những phương án này đều khó tối ưu. Cụ thể, đối với phương án điều chỉnh giá điện theo hợp đồng mua bán điện sẽ làm tăng giá điện đầu ra, ảnh hưởng đến ổn định kinh tế vĩ mô và đặc biệt là an ninh năng lượng quốc gia.

Trong khi đó, đối với phương án gia hạn thời gian vận hành dự án thì khó khả thi do liên quan đến các hợp đồng dự án BOT đã ký về đất đai, hạ tầng, tài chính, nhiên liệu. Đồng thời, việc kéo dài thời gian của các dự án điện cũng ảnh hưởng đến Quy hoạch điện quốc gia của Việt Nam, và cam kết của Trung Quốc về việc ngừng tài trợ các dự án nhiệt điện than mới ở nước ngoài.

Do đó, Bộ Công thương kiến nghị Bộ Tài chính trình Chính phủ báo cáo Quốc hội cho phép miễn trừ áp dụng Nghị quyết 107/2023/QH15 đối với các dự án BOT nhà máy điện hoặc bổ sung các cơ chế miễn trừ phù hợp trong dự thảo Nghị định.

Việc miễn trừ chưa thu thuế QDMTT đối với dự án có đảm bảo ưu đãi đầu tư đã được đặt ra trong quá trình xây dựng Nghị quyết số 107/2023/QH15, tuy nhiên sau khi Ủy ban Thường vụ Quốc hội giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết 107/2023/QH15 đã thay bằng khoản 2 Điều 8 hiện hành.

Tuy nhiên, Bộ Tài chính nhận thấy việc ban hành Nghị quyết sửa đổi, bổ sung Nghị quyết 107/2023/QH15, trong đó bổ sung cơ chế giao Chính phủ xem xét xử lý các đề nghị miễn thuế là cần thiết và phù hợp.

Lý giải nhận định này, Bộ Tài chính cho rằng chính sách thuế tối thiểu toàn cầu là vấn đề phát sinh mới, phức tạp và chưa ổn định, chưa có tiền lệ thực tiễn, đòi hỏi Việt Nam cần cơ chế xử lý linh hoạt.

Bên cạnh đó, thực tiễn triển khai tại Việt Nam còn mới mẻ, nhiều tình huống phát sinh ngoài dự kiến. Theo đó, Nghị quyết 107/2023/QH15 mới được ban hành cuối năm 2023, chính thức áp dụng cho kỳ tính thuế năm 2024 trở đi, và thời hạn kê khai QDMTT là 31/12/2025. Khi đi vào thực hiện, có thể sẽ phát sinh các trường hợp đặc thù, tương tự trường hợp dự án BOT điện có bảo lãnh Chính phủ, mà chưa thể dự báo đầy đủ. Nếu không có cơ chế linh hoạt xử lý, có thể dẫn đến rủi ro pháp lý, khiếu nại, hoặc ảnh hưởng đến uy tín đầu tư quốc gia.

Cần bảo đảm vai trò điều hành và xử lý kịp thời của Chính phủ, đồng thời giữ quyền giám sát của Quốc hội, tuy nhiên không thể trực tiếp xử lý các tình huống cá biệt, cụ thể phát sinh trong quá trình thi hành pháp luật. Do đó, vẫn cần có sự phân cấp linh hoạt cho Chính phủ (cơ quan điều hành) để có thể xử lý kịp thời các tình huống cụ thể phát sinh.

Việc này cũng phù hợp với thông lệ quốc tế, đảm bảo tính đạt chuẩn của chính sách, trường hợp Việt Nam không thu được thuế bổ sung theo QDMTT đối với một số doanh nghiệp do cam kết giữa Chính phủ và nhà đầu tư (trước năm 2021) thì Quy định về thuế tối thiểu toàn cầu tại Việt Nam vẫn có thể được đánh giá là đạt chuẩn. Việt Nam có trách nhiệm thông báo về trường hợp này trong quá trình đánh giá đồng cấp.

×