Địa đạo Củ Chi: Từ những bí mật trong lòng đất đến điểm du lịch được khách quốc tế thích thú

“Cúi thấp người xuống một chút, đoạn này hẹp lắm”, giọng hướng dẫn viên vang lên đều đều, xen lẫn tiếng bước chân và hơi thở của du khách trong lòng địa đạo.

Anh Daniel Weber - Du khách đến từ Đức, sau khi chui qua đoạn hầm dài chưa đầy 20m, phải dừng lại thở dốc. Anh cười nhẹ: “Chỉ vài phút thôi mà tôi đã thấy khó khăn. Không thể tưởng tượng người ta đã sống ở đây hàng năm trời”. Câu nói ấy, dù đơn giản, nhưng dường như chạm đúng vào điều mà Địa đạo Củ Chi đang kể lại mỗi ngày: Một lịch sử không phải chỉ bằng con số, mà bằng trải nghiệm thực tế.

Trong lòng địa đạo Củ Chi

Theo các tài liệu lịch sử, hệ thống địa đạo Củ Chi có tổng chiều dài hơn 200km, được xây dựng và phát triển liên tục từ những năm 1940, đặc biệt mở rộng mạnh trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Không gian dưới lòng đất ấy không chỉ là đường hầm, mà là cả một hệ sinh thái khép kín: Nơi ở, nơi họp, bệnh xá, kho lương thực, vũ khí… tất cả được bố trí khoa học, kín đáo.

Đáng chú ý, hệ thống thông hơi được thiết kế tinh vi, ngụy trang như những ụ mối, giúp không khí lưu thông mà vẫn tránh bị phát hiện. Bếp Hoàng Cầm - một sáng kiến nổi tiếng, giúp khói bếp được tản ra xa, giảm thiểu nguy cơ bị lộ vị trí.

Trong chiến tranh, vùng đất này từng nằm trong khu vực mà quân đội Mỹ gọi là “tam giác sắt”, nơi tập trung nhiều chiến dịch quân sự quy mô lớn. Theo một số tài liệu quốc tế, khu vực Củ Chi từng hứng chịu lượng bom đạn dày đặc, trong đó có cả các đợt ném bom B-52. Thế nhưng, hệ thống địa đạo vẫn tồn tại, trở thành một trong những biểu tượng đặc biệt của chiến tranh du kích Việt Nam.

Sau ngày 30/4/1975, địa đạo không bị lãng quên. Trái lại, nơi đây được bảo tồn và từng bước chuyển đổi thành khu di tích lịch sử.

Từ những năm 1990, khi TP.HCM bắt đầu mở rộng hoạt động du lịch, địa đạo Củ Chi nhanh chóng trở thành một điểm đến đặc biệt. Không phải là bãi biển hay khu nghỉ dưỡng, nơi đây thu hút du khách bởi chính những gì khắc nghiệt nhất từng diễn ra.

Theo số liệu từ ngành du lịch Thành phố, mỗi năm, Địa đạo Củ Chi đón hàng triệu lượt khách, trong đó tỷ lệ khách quốc tế chiếm phần lớn. Có những thời điểm cao điểm, mỗi ngày khu di tích đón hàng nghìn lượt khách, đặc biệt vào các dịp lễ lớn như 30/4.

Chị Hà - một người làm việc lâu năm Khu di tích Địa đạo Củ Chi chia sẻ: “Nhiều khách Mỹ khi đến đây rất xúc động. Họ nói rằng chỉ khi bước xuống địa đạo, họ mới hiểu được phần nào vì sao chiến tranh lại diễn ra như vậy”.

Không chỉ tham quan, du khách còn được trực tiếp trải nghiệm: chui hầm, thử bắn súng thể thao, xem phim tư liệu, thưởng thức món ăn thời chiến như khoai mì chấm muối mè. Những trải nghiệm này giúp lịch sử không còn là những dòng chữ khô khan, mà trở nên sống động, dễ cảm nhận.

Củ Chi hôm nay, màu xanh trên vùng đất lửa

Rời khỏi khu địa đạo, chỉ cần đi thêm vài cây số, một hình ảnh hoàn toàn khác hiện ra. Những cánh đồng xanh, những trang trại nông nghiệp công nghệ cao, những con đường bê tông sạch sẽ… tất cả tạo nên một diện mạo mới cho Củ Chi.

Ít ai có thể hình dung rằng, nơi từng bị bom đạn cày xới, đất đai nhiễm độc, nay lại trở thành một trong những khu vực phát triển năng động của TP.HCM. Nhiều mô hình sản xuất nông nghiệp sạch, ứng dụng công nghệ cao đã được triển khai, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân.

Song song đó, du lịch tại Củ Chi cũng được đa dạng hóa. Bên cạnh địa đạo, nhiều điểm đến sinh thái, làng nghề, trang trại trải nghiệm được hình thành, tạo thành chuỗi sản phẩm du lịch kết nối.

Địa đạo Củ Chi, vì thế không còn đứng riêng lẻ như một “chứng tích chiến tranh”, mà trở thành một phần trong bức tranh phát triển tổng thể của địa phương.

Giữa dòng người tấp nập, cựu chiến binh Nguyễn Văn Liễu đứng lặng khá lâu trước một đoạn hầm cũ. Ông không nói nhiều, chỉ khẽ chạm tay vào vách đất, như thể đang tìm lại một phần ký ức.

“Ngày đó, tụi tôi sống ở đây, ăn ở đây, chiến đấu cũng ở đây… Bây giờ thấy người ta đến tham quan đông như vậy, mừng lắm. Nghĩ là những gì mình trải qua không bị lãng quên”, ông Liễu nói.

Có lẽ, đó cũng là giá trị lớn nhất mà Địa đạo Củ Chi mang lại hôm nay. Không chỉ là một điểm đến du lịch, nơi đây còn là không gian lưu giữ ký ức, là cầu nối giữa quá khứ và hiện tại.

Trong hành trình phát triển của TP.HCM, địa đạo Củ Chi là một điểm nhấn đặc biệt. Không ồn ào, không hào nhoáng, nhưng đủ sức khiến bất kỳ ai từng đặt chân đến đều phải suy ngẫm.

Từ một chiến trường ác liệt, nơi từng được xem là “vùng đất chết”, Củ Chi hôm nay đã vươn mình trở thành điểm đến mang tầm quốc tế. Hành trình ấy không chỉ là sự chuyển đổi về không gian, mà còn là câu chuyện về con người, về ý chí, sự kiên cường và khát vọng sống.

Và trong những ngày tháng Tư này, khi cả nước hướng về Ngày Giải phóng miền Nam 30/4, dòng người vẫn tiếp tục tìm về địa đạo. Không chỉ để tham quan, mà để hiểu, để nhớ và để trân trọng hơn giá trị của hòa bình hôm nay.

Địa đạo Củ Chi: Một công trình quân sự đặc biệt

Địa đạo Củ Chi (thuộc huyện Củ Chi trước đây, nay thuộc xã An Nhơn Tây và xã Nhuận Đức), cách trung tâm TP.HCM khoảng 70km về hướng Tây Bắc. Nơi đây có hệ thống đường hầm dài hơn 200km, là cứ địa vững chắc của Khu ủy Quân khu, Bộ Tư lệnh Sài Gòn - Gia Định.
Địa đạo Củ Chi không chỉ là một công trình quân sự đặc biệt mà còn là minh chứng cho tư duy sáng tạo và khả năng thích nghi hiếm có trong điều kiện chiến tranh khắc nghiệt. Hệ thống địa đạo được thiết kế theo dạng “xương sống”, với các nhánh ngắn – dài đan xen, có thể liên thông hoặc cô lập từng khu vực khi cần thiết.
Một số nhánh còn vươn ra tận sông Sài Gòn, tạo đường rút lui và tiếp tế bí mật. Địa đạo Củ Chi được Bộ Văn hóa – Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) xếp hạng là Di tích lịch sử cấp quốc gia vào năm 1979.

×