Đưa loài rau có mùi "lạ" trên rừng về trồng trong vườn nhà, nông dân tỉnh Lạng Sơn chăm nhàn tênh mà có thu nhập khá

Không chỉ trở thành món đặc sản mang lại giá trị kinh tế cao, rau bò khai còn được chế biến sâu, đạt chứng nhận OCOP, mở ra hướng làm giàu bền vững và đầy triển vọng.

Hành trình "hạ sơn" của loài rau dại

Tỉnh Lạng Sơn từ lâu đã nổi tiếng với địa hình núi đá vôi hùng vĩ, phức tạp, là nơi sinh trưởng của nhiều loại cây rừng, rau dại. Trong số đó có cây bò khai, với nhiều tên gọi dân dã như: dây hương, khau hương hay rau nghiến.

Ban đầu bò khai là loại cây mọc hoang dã trên các vách núi và những người dân tộc Tày ở Lạng Sơn đã biết đến nó như một vị thuốc bổ, một loại thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao, giúp tăng cường sức khỏe.

Tuy nhiên, chỉ khoảng hơn 10 năm trở lại đây, nhận thấy giá trị của loài cây này, bà con nông dân đã bắt đầu đưa bò khai từ rừng về trồng tại vườn nhà.

Với hơn 10 năm đưa cây bò khai về trồng, chị Lý Thị Mừng ở thị trấn Đồng Mỏ, huyện Chi Lăng cho biết: Là cây rừng nên khi đem về trồng trong vườn nhà, bò khai có sức sống khỏe, ít bị sâu bệnh, chăm sóc thuận lợi. Để nhân giống chỉ cần lên rừng, chọn những cành non, khỏe mạnh, xanh tốt, mang về cuốc hố sâu khoảng 15-20cm rồi giâm xuống là cây có thể bén rễ và phát triển mà không cần phải có rễ gốc.

Đặc biệt, rau bò khai trồng tại vườn nhà có vị ngọt và mềm hơn nhiều so với rau mọc tự nhiên trên núi. Được chăm sóc theo phương pháp hữu cơ, vì vậy những ngọn rau non có thể ăn sống ngay tại vườn.

Cây bò khai không chỉ dễ trồng mà còn cho hiệu quả kinh tế cao. Chỉ sau một năm trồng, cây đã có thể cho thu hoạch, từ năm thứ 3 trở đi, sản lượng sẽ tăng đáng kể.

Thời gian thu hoạch kéo dài gần như quanh năm, từ tháng 2 đến tháng 10, với giá bán tại vườn dao động từ 20.000-40.000 đồng/kg giúp nông dân có nguồn thu đều đặn từ cây bò khai.

Nhờ đặc tính dễ trồng, bà con còn tận dụng tối đa không gian bằng cách trồng xen canh bò khai dưới tán các loại cây ăn quả khác như: na, hồng, bưởi, keo mà cây vẫn sinh trưởng tốt.

Cách làm này không chỉ "không tốn diện tích đất canh tác" mà còn mang lại nguồn thu nhập kép, giúp cuộc sống của người dân ngày càng được cải thiện.

Nâng tầm thương hiệu, vươn ra biển lớn với OCOP

Để nâng cao giá trị và đảm bảo đầu ra ổn định cho đặc sản địa phương, huyện Chi Lăng đã có những bước đi bài bản. Năm 2018, Hợp tác xã Nông nghiệp Lũng Cút ở thị trấn Đồng Mỏ, huyện Chi Lăng đã được thành lập với 18 thành viên, chuyên sản xuất rau bò khai theo hướng tập trung, an toàn.

Hợp tác xã Nông nghiệp Lũng Cút đã đứng ra thu mua rau tươi cho bà con với giá khoảng 30.000 đồng/kg, với tổng sản lượng lên tới 50 tấn mỗi năm.

Được sự hỗ trợ của ngành chức năng huyện Chi Lăng và tỉnh Lạng Sơn Hợp tác xã Nông nghiệp Lũng Cút đã xây dựng thành công tem truy xuất nguồn gốc, thương hiệu tập thể và ký kết hợp đồng với nhiều nhà hàng, khách sạn trong và ngoài tỉnh, đảm bảo đầu ra ổn định.

Ông Lưu Anh Tuấn – Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Lũng Cút cho hay: Cuối năm 2020, sản phẩm rau bò khai của Hợp tác xã Nông nghiệp Lũng Cút đã vinh dự được công nhận là sản phẩm OCOP 3 sao, khẳng định chất lượng và vị thế trên thị trường. Từ đó giúp chúng tôi đưa sản phẩm ra thị trường được thuận lợi hơn, khách hàng ngày càng tin tưởng vào sản phẩm.

Không dừng lại ở việc bán rau tươi, câu chuyện về cây bò khai xứ Lạng còn đánh dấu bước phát triển mới với sự ra đời của các sản phẩm chế biến sâu, tiêu biểu là câu chuyện khởi nghiệp của bà Ngọc Thị Quê - Giám đốc Công ty TNHH MTV Ngọc Quê tại xã Đồng Tân, huyện Hữu Lũng.

Chị Quê cho hay: Ấp ủ ý tưởng phát triển cây rau bò khai từ năm 2013, khi thấy đây không chỉ là loại thực phẩm bổ dưỡng mà còn là một vị thuốc quý trong dân gian, sau nhiều năm nghiên cứu, đến năm 2021, chúng tôi đã thức cho ra mắt thị trường sản phẩm trà bò khai túi lọc và trà bò khai hòa tan.

Sản phẩm nhanh chóng được đón nhận vì những công dụng tuyệt vời cho sức khỏe như thanh nhiệt, giải độc, cải thiện giấc ngủ và hệ tiêu hóa.

Đến nay Công ty TNHH MTV Ngọc Quê cũng đã xây dựng thành công 3 sản phẩm đạt chứng nhận OCOP từ cây bò khai. Việc chế biến sâu các sản phẩm OCOP từ rau bò khai còn góp phần nâng cao giá trị cao gấp gần 20 lần giá trị ban đầu.

Cùng với đó tỉnh Lạng Sơn cũng đang tiếp tục quy hoạch thêm các vùng trồng bò khai riêng tại chân núi đá ở nhiều xã phù hợp với cây trồng để hướng tới hình thành vùng sản xuất hàng hóa quy mô lớn, giá trị cao.

×