Đừng để vụ việc sầu riêng làm "mất mặt" nông sản Việt

Ngày 8/5, tại TP. HCM, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu nông lâm thủy sản nhằm đảm bảo mục tiêu tăng trưởng năm 2026.

Hội nghị có sự tham dự của Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng, cùng nhiều hiệp hội, doanh nghiệp ngành hàng.

Tại hội nghị, nhiều doanh nghiệp và hiệp hội cho rằng xuất khẩu nông lâm thủy sản 2026 đang đứng trước cơ hội lớn nhưng cũng đối diện hàng loạt sức ép về logistics, tiêu chuẩn kỹ thuật, mã số vùng trồng và năng lực chế biến.

Hiệp hội Rau quả cảnh báo vụ sầu riêng nhỏ cũng có thể làm nông sản Việt mất điểm

Phát biểu tại hội nghị, ông Nguyễn Đình Tùng - Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho rằng, ngành rau quả đang tăng trưởng tốt nhưng vẫn tồn tại nhiều điểm nghẽn cần xử lý gấp nếu muốn giữ đà xuất khẩu.

Theo ông Tùng, câu chuyện sầu riêng thời gian qua là lời cảnh báo lớn với toàn ngành. “Vụ sầu riêng vừa qua nhỏ thôi nhưng nếu xử lý không khéo thì nông sản Việt sẽ bị mang tiếng xấu, ảnh hưởng rất lớn đến ngành”, ông nói.

Ông Tùng cho rằng hiện nhiều địa phương chưa có đủ mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói để đáp ứng nhu cầu xuất khẩu.

Điều này khiến nhiều nông dân dù có sản phẩm đạt chất lượng nhưng vẫn khó tiếp cận thị trường chính ngạch.

Bên cạnh đó, hệ thống kiểm nghiệm đang trở thành "nút thắt" lớn. Theo ông, lượng hàng xuất khẩu tăng nhanh nhưng số cơ sở kiểm nghiệm còn hạn chế, đặc biệt với mặt hàng sầu riêng.

“Hàng thì lớn mà cơ sở kiểm nghiệm thiếu, năng lực chưa đáp ứng đủ nên dễ xảy ra ách tắc”, ông Tùng nhận định.

Một vấn đề khác được doanh nghiệp phản ánh là chi phí logistics tăng mạnh. Giá cước tàu biển hiện tăng gấp 2-3 lần so với giai đoạn 2024-2025 do tác động từ bất ổn địa chính trị toàn cầu. Trong khi đó, rau quả là nhóm hàng nặng, tiêu tốn nhiên liệu lớn nên càng chịu áp lực chi phí.

Theo ông Tùng, nhiều hãng tàu và hãng hàng không đang ưu tiên vận chuyển hàng hóa cho quốc gia của họ, khiến doanh nghiệp Việt gặp khó khi đặt chỗ vận chuyển, nhất là với trái cây tươi cần thời gian giao nhanh.

Ông đề xuất cần sớm có chính sách hỗ trợ logistics, kho lạnh, kho bãi và các tuyến vận tải ưu tiên cho nông sản xuất khẩu.

Ngoài ra, vị đại diện Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho rằng năng lực chế biến sâu của Việt Nam còn yếu. Hiện phần lớn rau quả vẫn xuất khẩu dạng tươi nên dễ bị ảnh hưởng khi thị trường biến động hoặc xảy ra ùn ứ mùa vụ.

“Việt Nam cũng cần xây dựng thương hiệu quốc gia cho nông sản. Hiện chưa có kênh tiêu thụ đặc thù cho sản phẩm quốc gia nên giá trị chưa tương xứng tiềm năng”, ông Tùng nói thêm.

Xuất khẩu nông lâm thủy sản 4 tháng đạt hơn 23 tỷ USD, quyết tâm cán mốc 74,2 tỷ USD

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, năm 2025 tổng kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản đạt 70,64 tỷ USD, tăng 12,9% so với năm 2024.

Bước sang năm 2026, ngành tiếp tục đặt mục tiêu tăng trưởng cao với kim ngạch xuất khẩu trên 74,2 tỷ USD.

Trong 4 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản đạt 23,04 tỷ USD, tăng 5,4% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, rau quả đạt khoảng 2,05 tỷ USD, tăng 21,6%; thủy sản đạt 3,54 tỷ USD, tăng 10,4%.

Trung Quốc tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của nông sản Việt Nam, chiếm hơn 21% tổng kim ngạch. Xuất khẩu sang thị trường này tăng tới 28,8% so với cùng kỳ năm trước.

Ngành rau quả được xem là điểm sáng khi đạt gần 2,06 tỷ USD chỉ sau 4 tháng. Sầu riêng tiếp tục đóng vai trò động lực tăng trưởng chính. Ngoài Trung Quốc, các thị trường như Hàn Quốc, Mỹ, Nhật Bản và Trung Đông vẫn duy trì mức tăng trưởng khá.

Tuy nhiên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đánh giá tăng trưởng xuất khẩu hiện chưa đồng đều và còn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Nhiều ngành hàng vẫn phụ thuộc lớn vào một số thị trường chủ lực nên dễ bị tác động khi chính sách nhập khẩu thay đổi.

Ngoài ra, các tiêu chuẩn mới về phát thải xanh, truy xuất nguồn gốc, dư lượng hóa chất, chống khai thác bất hợp pháp hay minh bạch chuỗi cung ứng đang trở thành yêu cầu bắt buộc với hàng nông sản nhập khẩu.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các thách thức lớn của xuất khẩu nông lâm thủy sản 2026 còn đến từ chi phí logistics tăng cao, cạnh tranh gay gắt với Thái Lan, Ấn Độ, Brazil, Indonesia và nguy cơ giảm nhu cầu tiêu dùng tại nhiều thị trường lớn.

Để đạt mục tiêu xuất khẩu hơn 74,2 tỷ USD, ngành nông nghiệp xác định phải siết chặt quản lý chất lượng, kiểm soát mã số vùng trồng, nâng năng lực kiểm nghiệm và thúc đẩy chế biến sâu.

Bộ cũng cho biết sẽ tiếp tục đàm phán mở cửa thị trường cho nhiều mặt hàng tiềm năng như dứa, bơ, mãng cầu và mận; đồng thời thúc đẩy thương mại điện tử xuyên biên giới và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các tuyến vận tải ưu tiên cho nông sản tươi.

×