Nhiều dự án cao tốc, đường sắt trọng điểm chậm giải ngân, Bộ Xây dựng phân trần, Chính phủ "siết" kỷ luật

"Cảnh báo" chậm giải ngân tại nhiều dự án

Ông Trần Minh Phương, Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính (Bộ Xây dựng) vừa cho biết, đến hết tháng 4/2026, nhiều chủ đầu tư thuộc Bộ Xây dựng đang có kết quả giải ngân vượt mức giải ngân bình quân chung cả nước.

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, tính đến hết ngày 30/4, giải ngân vốn đầu tư công đạt gần 144.283 tỷ đồng, tương đương 14,2% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao; trong đó, vốn ngân sách Trung ương đạt gần 38.803 tỷ đồng, bằng 10,7%; vốn ngân sách địa phương đạt hơn 105.480 tỷ đồng, tương đương 16,2%.

Theo ông Phương, các đơn vị giải ngân vượt mức giải ngân bình quân chung cả nước như: Cục Đường bộ Việt Nam đạt tỷ lệ giải ngân 32,5% kế hoạch; Ban QLDA 7 đạt gần 29%; Ban QLDA 85 đạt hơn 16%.

Ông Phương điểm tên các đơn vị giải ngân thấp như: Ban Hàng hải và Đường thủy mới đạt hơn 6%; Ban QLDA Mỹ Thuận đạt gần 9%; Ban QLDA đường Hồ Chí Minh đạt hơn 12%; Ban QLDA 2 đạt gần 14%; Ban QLDA Đường sắt đạt 3,6% kế hoạch vốn được giao.

Đối với việc giải ngân tại các địa phương, ông Phương cho hay, hiện chỉ có Sở Xây dựng tỉnh Hà Tĩnh giải ngân đạt 19%, Sở Xây dựng Quảng Trị chỉ đạt tỷ lệ giải ngân 2,4% của dự án tuyến tránh TP.Đông Hà; Sở Xây dựng tỉnh Phú Thọ giải ngân hơn 3 tỷ đồng của dự án tuyến nối 2 cao tốc Nội Bài - Lào Cai và Tuyên Quang - Phú Thọ (đạt gần 2%).

Đáng chú ý, có những địa phương chưa giải ngân như: Sở Xây dựng tỉnh Ninh Bình (được giao 600 tỷ đồng cho dự án mở rộng cao tốc Cao Bồ - Mai Sơn); Sở Xây dựng Đà Nẵng (được giao 99 tỷ đồng cho dự án nâng cấp QL14B); Ban Đắk Lắk (khoảng 76 tỷ đồng vốn kéo dài để thanh toán quyết toán dự án tuyến tránh phía Đông TP Buôn Ma Thuột).

Chỉ ra nguyên nhân dẫn tới giải ngân chậm, ông Phương cho rằng, công tác giải ngân dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam và đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng chưa được thực hiện theo tiến độ dự kiến; Công tác GPMB, di dời công trình hạ tầng kỹ thuật một số dự án chuyển tiếp chưa được xử lý dứt điểm.

Ngoài ra, tình trạng thiếu nguồn cung (nhất là vật liệu thông thường như đất đắp, cát, đá) tại một số dự án, cộng với tác động bởi chiến sự Trung Đông làm tăng chi phí đầu vào, ảnh hưởng trực tiếp tới công tác lập dự toán, làm chậm tiến độ chung của dự án.

Một số dự án ODA do các quy định và thời gian phản hồi từ phía nhà tài trợ mất nhiều thời gian, ảnh hưởng đến kế hoạch giải ngân.

Đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn, Vụ Kế hoạch - Tài chính đề nghị các chủ đầu tư/ban quản lý dự án xây dựng kế hoạch giải ngân theo từng tháng, quý cho từng nhiệm vụ, dự án

Đồng thời, khẩn trương hoàn thiện thủ tục thanh toán với Kho bạc Nhà nước khi có khối lượng được nghiệm thu; Chủ động, tích cực phối hợp với các cấp chính quyền địa phương để kịp thời bàn giao mặt bằng sạch.

Bên cạnh đó, các chủ đầu tư cũng cần chủ động dự báo nhu cầu vật liệu xây dựng; xem xét việc tăng mức tạm ứng cho các nhà thầu để chủ động chuẩn bị sẵn các nguyên liệu, nhiên liệu, vật liệu cho các dự án, nhất là dự án trọng điểm; Tranh thủ thời tiết thuận lợi để đẩy nhanh tiến độ thi công; Đẩy nhanh tiến độ chuẩn bị đầu tư, sớm khởi công các dự án mới.

Cần xem xét cắt giảm các thủ tục

Liên quan đến tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, ngày 8/5, tại Hội nghị giao ban công tác tháng 4 và triển khai nhiệm vụ trọng tâm tháng 5, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh kiên quyết không thể để chậm giải ngân vốn.

Bộ trưởng Trần Hồng Minh yêu cầu tại các dự án chậm tiến độ, chủ đầu tư phải tập trung ngay phân công, cắt cử, điều hành cán bộ có năng lực phối hợp xử lý các vướng mắc, làm hết trách nhiệm, đẩy nhanh tiến độ thi công xây lắp và giải ngân; lưu ý công tác thanh quyết toán kịp thời, đúng theo quy định của pháp luật.

"Bộ Xây dựng cũng sẽ thành lập các tổ kiểm tra công tác pháp lý, hồ sơ các dự án mới hoàn thành, đang triển khai", Bộ trưởng nói.

Bộ trưởng Trần Hồng Minh lưu ý, công tác phát triển khoa học công nghệ, xây dựng hoàn thiện thể chế, phát triển đô thị, bất động sản phải tiếp tục chú trọng, bám sát các nhiệm vụ, yêu cầu được giao.

Trao đổi với PV Dân Việt, ông Phan Thanh Uy, Phó Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam cho biết, tại một số địa phương vẫn còn nhiều vướng mắc về thể chế, thể hiện qua tình trạng chậm tiến độ, chậm giải ngân và việc phân bổ vốn đầu tư công chưa cụ thể, với tỷ lệ lớn vốn chưa có địa chỉ rõ ràng. Đây là nguyên nhân làm giảm hiệu quả việc sử dụng vốn đầu tư công, gây lãng phí thời gian của nền kinh tế.

Ông Uy cho rằng, các bất cập trong quy định về đất đai, khoáng sản, cho thấy sự mâu thuẫn, chồng chéo giữa các luật, gây khó khăn trong triển khai dự án, thậm chí phát sinh những tình huống bất hợp lý trong thực tế.

"Những vướng mắc này khiến nhiều công trình trọng điểm phải chờ thủ tục, nhà đầu tư e ngại, còn chính quyền địa phương thì lúng túng vì rủi ro pháp lý"., ông Uy phân tích.

Theo ông Uy, các cơ quan, bộ, ngành, cần tiếp tục rà soát, tích hợp các quy định pháp luật theo hướng đơn giản hóa thủ tục, đồng bộ giữa các lĩnh vực nhằm tháo gỡ vướng mắc cho các công trình đang triển khai, đối với các dự án đầu tư công đã được cấp có thẩm quyền quyết định, cần xem xét cắt giảm các thủ tục trùng lặp liên quan đến đất đai, khoáng sản, quy hoạch nhằm rút ngắn thời gian triển khai.

Đánh giá nguyên nhân dẫn đến tình trạng chậm giải ngân, theo Thủ tướng Lê Minh Hưng có cả chủ quan và khách quan nhưng nguyên nhân chủ quan là chủ yếu.

"Cùng một mặt bằng pháp lý, cùng một hệ thống quy định tại sao có địa phương vẫn giải ngân rất nhanh, đạt tỷ lệ rất cao nhưng có địa phương rất chậm và đặc biệt có một số bộ, ngành, địa phương chưa giải ngân. Đây là vấn đề rất nghiêm trọng cần lưu ý - Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh.

Nguyên nhân khách quan là do tình trạng khan hiếm vật liệu xây dựng như đất, cát, đá; giải phóng mặt bằng chậm do liên quan đến xác định nguồn gốc đất, đơn giá đền bù, di dời hạ tầng kỹ thuật. Ngoài ra còn có các nguyên nhân khác như nhiều dự án chậm hoàn thiện thủ tục đầu tư do quy trình thẩm định, phê duyệt kéo dài, vướng mắc trong các quy định liên quan đến đất đai, môi trường, quy hoạch. Năng lực của một số chủ đầu tư, ban quản lý dự án, nhà thầu còn hạn chế; một số địa phương nhất là cấp cơ sở thiếu cán bộ chuyên trách về đầu tư công.

Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương cần kiên quyết xử lý nghiêm các chủ đầu tư, ban quản lý dự án, tổ chức, cá nhân cố tình gây khó khăn, cản trở, thiếu trách nhiệm làm chậm tiến độ phân bổ, điều chỉnh vốn, thực hiện dự án và giải ngân vốn. Thay thế kịp thời những cán bộ yếu kém về năng lực, gây nhũng nhiễu, tiêu cực. Đồng thời có giải pháp sắp xếp, bố trí cán bộ đủ năng lực chuyên môn đáp ứng yêu cầu trong công tác quản lý và triển khai các dự án.

×