EU tiến tới gần việc sử dụng "vũ khí hạng nặng" chống lại Mỹ

Theo 5 nhà ngoại giao nắm rõ tình hình, Đức đã cùng Pháp tuyên bố sẽ yêu cầu Ủy ban châu Âu xem xét việc triển khai Công cụ Chống Cưỡng ép (Anti-Coercion Instrument – ACI) tại hội nghị thượng đỉnh khẩn cấp của các lãnh đạo EU ở Brussels vào tối thứ Năm 22/1.

Động thái của Berlin đưa EU tiến gần hơn tới một phản ứng cứng rắn, trong bối cảnh những phát ngôn leo thang của ông Trump về lãnh thổ thuộc Đan Mạch này cùng các nước ủng hộ đã khiến nhiều thủ đô chủ chốt ở châu Âu cứng rắn hơn trong quan điểm về cách thức châu Âu cần đáp trả.

“Mức độ quyết tâm này đã hình thành từ vài ngày nay” - một nhà ngoại giao cho biết. “Chúng tôi cảm nhận được điều đó trong các cuộc tiếp xúc song phương… có sự ủng hộ rất rộng rãi rằng EU phải chuẩn bị cho mọi kịch bản, và điều đó cũng có nghĩa là mọi công cụ đều được đặt lên bàn”.

Những gì các chính phủ yêu cầu Ủy ban châu Âu sẽ phụ thuộc phần lớn vào những phát biểu của Tổng thống Mỹ tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos vào thứ Tư. Trong khi một số lãnh đạo châu Âu đang tìm cách sắp xếp gặp ông Trump bên lề Davos để thuyết phục ông không áp thuế, họ đồng thời cũng chuẩn bị cho khả năng ông sẽ thực hiện các lời đe dọa của mình.

Hôm thứ Bảy, ông tuyên bố sẽ áp mức thuế 10% đối với các đồng minh NATO phản đối động thái của ông nhằm giành quyền kiểm soát Greenland, bao gồm Pháp, Đức, Đan Mạch, Hà Lan, Anh, Na Uy, Thụy Điển và Phần Lan. Sau đó, nhà lãnh đạo Mỹ tiếp tục leo thang đe dọa áp mức thuế 200% đối với rượu vang và Champagne của Pháp.

Bên cạnh công cụ chống cưỡng ép - còn được gọi là “bazooka thương mại” - các lãnh đạo EU cũng thảo luận khả năng sử dụng một gói trả đũa đã được chuẩn bị trước, theo đó sẽ áp thuế đối với 93 tỷ euro hàng xuất khẩu của Mỹ. Hai nhà ngoại giao EU cho biết có khả năng EU sẽ áp thuế trước, trong khi Ủy ban châu Âu tiến hành quy trình phức tạp hơn để kích hoạt công cụ thương mại quyền lực này.

“Có sự hội tụ với phía Đức, một sự thức tỉnh từ phía họ rằng chúng ta phải chấm dứt sự ngây thơ” - một quan chức cấp cao của Pháp nói, ám chỉ việc sử dụng "bazooka" nhằm vào Washington. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron là người tích cực thúc đẩy bước đi này, nhưng nhiều thủ đô khác vẫn thận trọng do lo ngại nó có thể kích hoạt các biện pháp đáp trả tiếp theo từ ông Trump, cũng như những tổn thất tiềm tàng đối với nền kinh tế của họ.

Cách nhìn trong nội bộ chính phủ Đức dường như cho rằng để tránh một cuộc chiến thương mại toàn diện với Mỹ, khối này cần thiết lập một biện pháp răn đe đủ mạnh.

“Chúng tôi có một bộ công cụ trong tay, và chúng tôi đồng ý rằng không muốn sử dụng chúng. Nhưng nếu buộc phải dùng, thì chúng tôi sẽ dùng” - Thủ tướng Đức Friedrich Merz nói với các phóng viên hôm thứ Hai.

Công cụ thương mại này là một trong những đòn bẩy quan trọng nhất của EU đối với Mỹ, bởi nó bao gồm nhiều biện pháp khả dĩ như áp thuế, hạn chế xuất khẩu các mặt hàng chiến lược, hoặc loại các công ty Mỹ khỏi các gói thầu. Quyết định sử dụng công cụ này sẽ không được đưa ra một cách nhẹ nhàng, vì nó sẽ gây tác động đáng kể tới nền kinh tế EU.

Lần gần nhất EU cân nhắc sử dụng “bazooka” nhằm vào Mỹ là khi ông Trump áp đặt các mức thuế đơn phương đối với khối vào năm 2025 – châu Âu đã lùi bước trước ngưỡng cửa đối đầu. Tuy nhiên lần này, theo các nhà ngoại giao EU, các quốc gia thành viên có mức độ chấp nhận “đau đớn” cao hơn.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron là người đi đầu thúc đẩy động thái này, nhưng các thủ đô khác vẫn dè dặt trước nguy cơ nó kích hoạt thêm các biện pháp từ Trump cũng như những chi phí tiềm tàng đối với nền kinh tế của họ.

“Đây là một tình thế rất khác so với mùa hè năm ngoái, khi đó chỉ đơn thuần là một tranh chấp thương mại” - một nhà ngoại giao nói. “Khi ấy, các nước không muốn sa vào tranh cãi xem mức thuế nên là 10 hay 15%, nhất là khi chúng ta còn phụ thuộc vào Mỹ. Nhưng giờ đây, chúng ta không còn ở trạng thái ‘có thể làm thì làm’, mà là ‘bắt buộc phải làm’” -

Việc kích hoạt ACI sẽ cần sự ủng hộ của ít nhất 15 quốc gia trong Hội đồng EU.

Các nhà ngoại giao hy vọng đồng minh của Trump là Thủ tướng Ý Giorgia Meloni cũng sẽ tham gia ủng hộ. Với vị thế là nền kinh tế lớn thứ ba EU, việc Ý nhập cuộc sẽ là một biểu hiện quan trọng của sự đoàn kết trong khối.

Hiện tại, Rome cho biết họ muốn tiếp tục các cuộc trao đổi nhằm hạ nhiệt với Washington, trong khi lập trường của một đồng minh tiềm năng khác là Ba Lan vẫn chưa rõ ràng. Tuy nhiên, khi lập trường của Pháp và Đức đang hội tụ, áp lực buộc Rome và Warsaw phải đứng cùng hàng ngũ với phần còn lại của EU sẽ gia tăng mạnh mẽ.

Yếu tố then chốt đối với sự thay đổi lập trường của Đức trong việc đáp trả ông Trump là sự ủng hộ của giới công nghiệp.

Ông Bertram Kawlath, Chủ tịch Hiệp hội các nhà chế tạo máy Đức (VDMA), kêu gọi Brussels cân nhắc sử dụng công cụ chống cưỡng ép, bất chấp thực tế rằng ngành cơ khí châu Âu “đã chịu tác động bất cân xứng từ các mức thuế của Mỹ.”

×